Inngangur eftir D. E. Hoste

Eitt af því merkilegasta sem leiddi af boxarauppreisninni í Kína árið 1900 er breytt viðhorf allra stétta til starfs kristniboða víða um landið. Þurrleg fyrirlitning og fjandskapur fyrri ára hefur að mestu vikið fyrir fúsleika og jafnvel löngun til að hlusta á og skilja það sem hinir erlendu kennarar hafa fram að færa. Frá allmörgum héruðum berast fregnir af því að heldri menn í nágrannaborgunum bjóði mönnum í fullri alvöru að koma og fræða þá um hina vestrænu trú; þeir bjóða meira að segja fram húsnæði til guðsþjónustuhalds endurgjaldslaust. Án þess að kryfja hinar ýmsu orsakir þessarar breytingar nægir að nefna hér að Kínverjar gera sér nú grein fyrir því sem aldrei fyrr að vestrænar þjóðir búa yfir mætti og menningu sem stendur þeim að sumu leyti framar; þeir sjá að þeir verða að láta af hinni gömlu íhaldssemi sinni ef koma á í veg fyrir frekari þjóðarslys. Því ríkir nú um allt landið fordómaleysi sem á sér engin fordæmi, og hverjar sem hvatirnar að baki kunna að vera skapar það einstakt tækifæri til að boða fagnaðarerindið. Reynslan sýnir að þótt margir dragi sig í hlé þegar þeir uppgötva hið sanna eðli kristninnar og séu ófúsir til að fylgja kenningum hennar, þá kviknar hjá allmörgum einlægur áhugi og þeir eru opnir fyrir frekari andlegum áhrifum. Því virðist alls ekki ósennilegt að kristin trú eigi eftir að breiðast hratt og víða út í mörgum hlutum Kína. Að hve miklu leyti þessi hreyfing mun einkennast af andlegum hreinleika og dýpt veltur að stórum hluta á skapgerð þeirra kristnu Kínverja sem leiða hana og starfa á ýmsan hátt meðal samlanda sinna. Ef þar fara menn með sanna guðrækni og sterka persónulega helgun í þjónustu Krists, mun árangurinn verða dýrleg uppskera sálna.

Og í þessu felst einmitt megingildi frásagnarinnar sem hér fer á eftir. Vegna hæfileika sinna og menntunar, og ekki síður kristilegrar skapgerðar sinnar, var Hsi afar skýrt dæmi um þann hóp manna sem nýlega var nefndur. Þegar fram líða stundir munu án efa koma fram menn í Kína sem hafa bæði kappsemi og náðargáfur til að taka forystu í að boða samlöndum sínum trúna og byggja upp hina innlendu kirkju. Saga sem þessi er því verðug íhugunar fyrir alla sem láta sér annt um vöxt Guðs ríkis í því landi. Ætti hún ekki einnig að vekja alla sem lesa hana til alvarlegrar sjálfsrannsóknar frammi fyrir Guði, svo að þeir spyrji sig hvernig markmið þeirra sjálfra og líferni standist samanburð við hið linnulausa erfiði og þá skilyrðislausu hollustu sem lýst er á þessum blaðsíðum hjá manni sem naut mun minni forréttinda en þeir?

Maðurinn sem þessi ævisaga fjallar um bjó í ríkum mæli yfir þeim eiginleikum sem gera menn hæfa til forystu; hann hafði þá víðsýni og forsjálni sem þarf til að leggja drög að stórhuga áætlunum, og jafnframt bjó hann yfir þeim viljastyrk, hagnýtu útsjónarsemi og hæfni til að stjórna öðrum sem er nauðsynleg til að hrinda slíkum verkefnum í framkvæmd. En á sama tíma voru þættir í skapgerð hans sem gerðu honum erfitt fyrir í samstarfi við erlenda kristniboða. Bæði að eðlisfari og vegna menntunar sinnar var hann einráður og sjálfstæður í skapi. Þess vegna átti hann erfitt með að meta að verðleikum ráðleggingar og samvinnu annarra starfsmanna. Ekki var auðvelt að ávinna sér traust hans, og tilhneiging til of mikillar tortryggni og grunsemda í garð þeirra sem hann þekkti lítið var greinilegur veikleiki í fari hans. Það virðist rétt að vekja athygli á þessum einkennum í fari svo áhugaverðs persónuleika, því að þau teljast án efa til dæmigerðra galla þjóðar hans, og líklegt er að þeirra gæti að meira eða minna leyti hjá öllum Kínverjum sem hafa þá skapgerð og hæfni sem þarf til að veita kristilegu starfi forystu.

Í þessu sambandi er hollt að hafa í huga að það stjórnarfar sem vitringar Kína hafa sett fram, og sérhver fræðimaður landsins lítur á sem fyrirmynd, er góðviljað en nánast ótakmarkað einræði. Rétt eins og vestræna kirkjan mótaðist á frumdögum sínum af þeim stofnunum sem fyrir voru, má því búast við að þetta stjórnkerfi setji mark sitt á þróun kirkjunnar í Kína. Það breytingaskeið, þegar forysta og frumkvæði færist úr höndum erlendra kristniboða til innlendra starfsmanna, krefst því varkárrar og bænrækinnar forsjálni allra sem hlut eiga að máli. Ekki má heldur gleyma því að sumir af einmitt þeim eiginleikum í fari hins kínverska leiðtoga, sem stundum gera samstarf hans við erlenda kristniboða erfitt, einkenna einnig að nokkru leyti þær þjóðir sem hinir síðarnefndu eru sprottnir úr.

Hvernig þessi umskipti munu eiga sér stað er auðvitað óvíst. En fyrri reynsla í öðrum löndum, ásamt töluverðri reynslu sem þegar hefur fengist í Kína, bendir til þess að þau muni að stórum hluta verða fyrir atbeina Kínverja sem Guð vekur upp til að hefja og reka sitt eigið starf, án beinnar umsjónar kristniboða. Það fyrirkomulag, þar sem hinn innlendi starfsmaður fær lífsviðurværi sitt í gegnum kristniboðann og lítur til hans um frumkvæði, leiðsögn og stjórn starfsins, hefur hingað til ekki fóstrað marga Kínverja með þá eiginleika sem þarf til sjálfstæðrar forystu, enda er í eðli sínu ólíklegt að svo verði í framtíðinni. Menn verða ekki hæfir til að axla ábyrgð nema með því að bera hana. Og sú von að undir slíku kerfi muni smám saman mótast hópur manna sem er fær um að starfa sjálfstætt gefur lítið tilefni til bjartsýni um að það verði að veruleika í stórum stíl.

Eitt er víst þegar litið er til skapgerðar þjóðarinnar: Eftir því sem kristnin vex í Kína munu sífellt fleiri karlar og konur rísa upp og hrinda af stað sjálfstæðu starfi. Hvert á viðhorf okkar til þeirra að vera? Lífið og starfið sem lýst er í þessari bók svara því svo sannarlega: við eigum að viðurkenna af heilum hug náðargáfur og stöðu hins innlenda leiðtoga og kappkosta um leið af þolinmæði og einlægni að ávinna okkur kærleika hans og traust, svo að við getum auðgað og lyft viðhorfum hans og þar með því starfi sem hann annast. Sambandið milli kristniboðans og slíks Kínverja verður ekki formlegs eðlis, líkt og samskipti hans við launaða aðstoðarmenn undir hans eigin umsjón, en styrkur þess og gagnsemi mun öllu heldur ráðast af þeim áhrifum sem kristniboðinn nær að hafa á innlendan bróður sinn með nærgætni, auðmýkt og hluttekningu.

Með því að rækta slíka vináttu getur hinn erlendi starfsmaður dregið margan nytsamlegan lærdóm, ekki aðeins varðandi hagnýta málsmeðferð meðal Kínverja heldur einnig lærdóm af beinu andlegu tagi. Í því efni mun honum verða ljóst að þótt hans eigin þekking á Ritningunni og mælikvarði á kristilegt líferni sé að mörgu leyti hærri og fyllri en hjá kínverskum samverkamanni hans, getur sá síðarnefndi engu að síður staðið honum andlega framar á öðrum mikilvægum sviðum, og undir handleiðslu Guðs getur hann reynst mun áhrifameira og virkara verkfæri til góðs, bæði meðal heiðinna manna og innlendra manna sem tekið hafa trú.

Hér er rétt að minnast á einn þátt þessarar sögu sem líklegur er til að vekja undrun og jafnvel efasemdir margra lesenda. Ég á við hve oft er vísað til andsetningar og þess að illir andar séu reknir út sem bænheyrsla, en slíkt kemur fyrir í allri bókinni. Eins og kunnugt er hafa þessi fyrirbæri og önnur skyld verið rannsökuð gaumgæfilega á Vesturlöndum á undanförnum árum og ýmsar kenningar settar fram: sumir rekja orsakir þeirra til beinna verka anda, aðrir til segulmagns- eða hugskeytaáhrifa, en enn aðrir lýsa því yfir að allt saman sé blekking og svik. Í ljósi svo skiptra skoðana virðist viturlegra að forðast bæði algera höfnun og fyrirvaralausa staðfestingu á þeirri skoðun sem trúbræður okkar í Kína hafa og greint er frá á næstu blaðsíðum. Höfundurinn hefur því að mestu haldið sig við orðalag þeirra sem sjálfir tóku þátt í atburðunum þegar þeim er lýst.

Í tengslum við þetta vissulega torskilda efni er vert að íhuga hvort kristin kirkja hafi ekki, í andstöðu sinni við afskræmda og flókna hjátrú fyrri alda, fallið í öfgar í hina áttina og að miklu leyti misst sjónar á innblásinni kenningu Heilagrar ritningar um þessi mál. Lítill vafi leikur á því að heimspekilegar vangaveltur vantrúarmanna, sem miða að því að útiloka andleg öfl frá gangverki náttúrunnar, hafa haft skaðleg áhrif á hugsun og trú margra kristinna manna. Háfleygar kenningar eru settar fram, og ekki án nokkurs rembings yfir æðri lærdómi og upplýsingu, til að telja okkur trú um að Skaparinn sé óþarfur í sínum eigin alheimi, að efnið stjórni sér sjálft og að hafna beri opinberuðum sannindum Biblíunnar um virk áhrif andlegra vera, bæði góðra og illra, á fyrirbæri náttúrunnar og málefni manna. Mættu allir sem kalla sig kristna snúa baki við þessari grófu efnishyggju. Slík kenning hefur ekki einu sinni þann ódýra kost að vera ný af nálinni, eins og þeir vita mætavel sem þekkja kenningar sumra heiðinna trúkerfa.

„Allur heimurinn er á valdi hins vonda“, og í Nýja testamentinu er skýrt kennt í hve ríkum mæli hið skelfilega vald hans getur birst í lífi og persónu hinna óendurfæddu. Athugul skoðun og rannsókn á þessu efni hefur leitt marga til þeirrar niðurstöðu að þótt þau sérstöku fyrirbæri sem hér um ræðir séu tiltölulega óþekkt í löndum þar sem kristni hefur lengi ríkt, þá séu aðstæður meðal heiðinna þjóða mun líkari því sem var þegar og þar sem fagnaðarerindið var fyrst boðað; því kemur ekki á óvart að sambærilegur kraftur hinna illu afla mæti kristniboðum í starfi þeirra nú á dögum.

Að lokum er ekki úr vegi að segja nokkur orð um þau heildaráhrif sem Hsi hirðir hafði á mann sem átti náið samstarf við hann í nærri tíu ár. Það sem hafði mest áhrif á þann sem fylgdist náið og stöðugt með honum var hinn einstaki kraftur hans og skapgerðarstyrkur, ásamt algerri hollustu við Drottin sinn og það starf sem Guð hafði kallað hann til. Kristin lífsreynsla hans var djúp og einkenndist fremur af stöðugri baráttu en hvíld. Líf hans var óslitinn hernaður gegn öflum hins illa. Hann bar jafnan þunga byrði í hjarta sínu vegna synda og sorga þeirra sem honum var trúað fyrir, og tár hans og föstur í þeirra þágu voru nánast látlaus. Hann var fæddur leiðtogi; ekkert fór fram hjá glöggu auga hans og hann var ávallt reiðubúinn að áminna, fræða eða hjálpa eftir því sem tilefni var til. Samhliða þessum ströngu skapgerðareinkennum átti hann einnig afar hlýtt hjarta og sanna auðmýkt í anda, sem aðeins þeir sem þekktu hann vel gátu skilið og metið til fulls. Eftir því sem árin liðu mildaðist hin ráðríka lund hans og mýktist æ meir, uns svo var komið þegar hann lést að án ýkju má segja að hundruð manna hafi grátið hann eins og föður eða eldri bróður.

Mætti hinn kristni lesandi þessarar bókar ekki láta við það sitja að hrífast af þeim áhuga sem stíll hennar og efni vekur með eðlilegum hætti, heldur fyllast varanlegum ásetningi um að flýta fyrir þeim degi, með bæn og hagnýtri helgun, þegar Kína fær að heyra fagnaðarerindið og synir landsins sjálfs munu annast kirkju þess.

D. E. HOSTE, aðalforstöðumaður China Inland Mission.

Athugasemd við fjórðu útgáfu

Hann bað þess heitt ... Og hann bað aftur. – Jakobsbréf 5:17, 18.Jakobsbréfið 5:17, 18

SÍÐAN þriðja útgáfa þessa verks fór í prentun hefur eftirfarandi bréf borist frá Kína. Allir sem hafa sameinast okkur í bæn fyrir Fan öldungi og Liu djákna, í framhaldi af neðanmálsgreinunum á bls. 82 og 238, munu lesa það með þakklæti. Bréfið er frá Ernest Taylor, yngsta syni Hudsons Taylor, en hann hefur starfað í Hung-tung-héraði frá því að boxaraóeirðirnar gengu yfir.

Í neðanmálsgreininni á bls. 82 segir að Liu djákni hafi gengið til liðs við rómversk-kaþólska. Sem betur fer er svo ekki, þótt við höfum um tíma óttast mjög að hann hefði gert það, og hann heimsótti þá vissulega. Nú kemur hann aftur á samkomur okkar en hefur enn ekki verið tekinn aftur inn í kirkjusamfélagið. Hann þarf á krafti heilags anda Guðs að halda til að gera sanna iðrun.

Einnig þarf að endurskoða athugasemdina um Fan á bls. 238, því að við Lutley og Charles Judd tókum hann aftur inn í kirkjusamfélagið fyrir ári. Við stigum þetta skref með nokkrum ótta og titringi. Hann veldur okkur enn talsverðum áhyggjum, þótt hann eigi sínar betri stundir. Guðsþjónustur eru nú aftur haldnar reglulega á heimili hans. Hann er hættur að sækja leiksýningar og sonur hans er í skólanum okkar. Ég held að hann verji líka tíma í biblíulestur. Við Ambler höfum beðið með honum og hann hefur sagt mér grátandi að hann sé ekki frjáls.

Vilja allir sem þrá að eiga samfélag við anda Guðs í þessu máli halda áfram að biðja innilega fyrir þessum tveimur mönnum, að þeir megi ná fullri endurreisn, og einnig fyrir öðrum sem vegna ofsókna og þrenginga hafa glatað sínum fyrri kærleika? Drottinn úthellir sannarlega yfir mig anda bænarinnar (segir ennfremur í bréfinu). Hjarta mitt brennur af þrá eftir að sálir frelsist og að allt fólk Guðs verði smurt eldi og heilögum anda. Tíminn er naumur. Er ekki hver einasti dagur gífurlega mikilvægur? Biðjið fyrir mér, að ekkert í lífi mínu hryggi Guð eða takmarki Hann ... Ég er hraustur á líkama, en mig hungrar ákaflega eftir því að heilögum anda verði úthellt yfir allt hold.