Vaxið í náð

Já, þetta var á fyrstu dögunum, og þótt kærleikur hans til Krists væri einlægur og hollusta hans óbilandi, var Hsi enn bara byrjandi í andlegum efnum. Á síðari árum varð hann svo einstaklega upplýstur í þekkingu á Guði að það vekur furðu hve lengi hann var í fyrstu að koma auga á sumt sem okkur þætti sjálfsagt.

Guð hefur sína eigin skóla til þjálfunar. Jafnvel meðal heiðinna manna eru kristniboðar ekki einu kennararnir. Ef þeir eru nógu vitrir eru það raunar oft þeir sem fá tilsögn, gripnir lotningu yfir augljósu verki heilags anda í fúsum hjörtum. Við förum klaufalega að þegar við reynum að fræða aðra og tefjum oft fyrir með sjálfum ákafa okkar til að hjálpa. Hinn mikli Kennari er svo vitur og þolinmóður, missir aldrei kjarkinn og er aldrei í vandræðum með að finna eðlilegar, einfaldar leiðir til að koma nauðsynlegum lærdómi til skila.

Þannig þroskaðist Hsi: hann lærði allt sem hann gat af stopulum samskiptum við kristniboðana í borginni og hlaut kennslu hjá Guði, oft á sérkennilegan og óvæntan hátt, þegar ljós orðs Hans var heimfært á daglega reynslu lífsins. Í málefnum forfeðradýrkunar var til dæmis gripið til ráða til að vekja hann sem engu okkar hefði líklega nokkurn tíma dottið í hug.

Í nokkra mánuði eftir að Hsi varð kristinn geymdi hann enn í gestasal sínum töflu með nafni fyrri eiginkonu sinnar, en talið var að einn af þremur öndum hennar byggi í henni.* Taflan var á virðingarstað innan um aðrar töflur fjölskyldunnar og var auðvitað hans sérstaka eign, þótt hann væri hættur að brenna reykelsi frammi fyrir henni. Svo virðist sem honum hafi aldrei komið til hugar að með því að halda eftir töflunni, sem hann var hættur að tilbiðja, væri hann að gera málamiðlun við hið illa. Hann virðist alls ekki hafa leitt hugann að þessu, og ef hann gerði það, hefur hann aðeins dregið þá ályktun að þótt hann gæti ekki lengur tilbeðið töfluna mætti hún vera áfram innan um hinar og njóta virðingar. Það myndi örugglega vekja hneykslan og misskilning ef hún yrði fjarlægð.

Hvað var til ráða við þessar aðstæður? Þar sem enginn var til að benda honum á þetta ósamræmi, hvernig átti hann þá að komast að sannfæringu um málið – og til hennar varð að koma – ef hann átti nokkurn tíma að verða sterkur og vitur leiðtogi í söfnuðinum?

Tíminn leið og taflan stóð enn á sínum stað, án þess að Hsi gerði sér nokkra grein fyrir skyldu sinni í þessu efni; en þegar hann kom inn í herbergið eins og venjulega einn morguninn, brá honum heldur betur í brún að sjá þennan nánast helga grip liggja með framhliðina niður við gólfið. Engin af hinum töflunum hafði verið hreyfð, en þessi eina hafði oltið um koll, að því er virtist án þess að mannshendur kæmu nærri, því að hún lá á grúfu rétt framan við staðinn þar sem hún hafði alltaf staðið. Hsi flýtti sér að reisa hana við, og undrun hans jókst enn þegar hann sá hvers vegna hún hafði fallið. Rottur höfðu gagngert nagað fótinn á trétöflunni í sundur, en slíkt hafði hann aldrei áður upplifað. Hann gerði vandlega við skemmdirnar og setti töfluna aftur á sinn stað. Ein lexía dugði ekki til.

* Annar andi dvelur í gröfinni og er tilbeðinn á tilteknum tímum árs. Sá þriðji er þegar farinn yfir í hinn ósýnilega heim og honum þarf að sjá farborða með því að færa honum við og við fórnir í líki pappírspeninga, húsa, klæða o.s.frv.

Undarlegt nokk gerðist hið sama aftur aðeins fáeinum dögum síðar. Ráðist var á sömu töfluna og hún féll um koll líkt og áður. Þetta var of eftirtektarverður atburður til að hægt væri að leiða hann hjá sér. Hugsi á svip reisti Hsi hana við og gat ekki annað en velt því fyrir sér hvers vegna einmitt þessi tafla, sem tilheyrði honum einum, skyldi tvívegis verða fyrir valinu og henni vera steypt niður á svo óvenjulegan hátt.

Þetta atvik varð honum tilefni til umhugsunar og innilegrar bænar. Og þá, á mjög einfaldan hátt, vaknaði hjá honum sú sannfæring að öll forfeðradýrkun væri skurðgoðadýrkun og frá djöflinum komin, og að sem kristinn maður gæti hann ekki lengur haft nokkuð saman við hana að sælda. Þar með var málið útrætt. Töflunni var þegar í stað eytt og vitnisburður hans um þetta efni varð skýr og óhagganlegur.

En hann fann alltaf að Drottinn hafði leyft ljósinu að renna upp fyrir honum smám saman á þennan undarlega hátt til að kenna honum að vera mildur og þolinmóður við aðra í sömu sporum.

„Við þurfum að fara mjög varlega,“ var hann vanur að segja, „þegar við leggjum þetta mál fyrir nýtrúaða og leitandi fólk. Auðvitað er forfeðradýrkun skurðgoðadýrkun. Hún felst einfaldlega í því að hefja manneskjur, látna karla og konur, í Guðs stað. En samt tengist henni margt sem er blítt og fagurt: minningar frá liðinni tíð, þakklæti, lotning og eðlileg væntumþykja. Við þurfum að gera greinarmun á þessu. Það getur valdið miklum skaða að fordæma algjörlega það besta sem maður hefur þekkt áður en gengið er úr skugga um að hann hafi höndlað eitthvað betra. Líkt og visin lauf munu rangir og vafasamir siðir falla af þegar lifandi vöxtur hefst.“

Þannig var því vissulega farið hjá honum sjálfum, og ekki aðeins hvað forfeðradýrkunina varðaði.

Það kemur til dæmis á óvart að fyrsta sumarið eftir sinnaskipti sín hélt hann áfram með góðri samvisku að rækta og selja ópíum, þrátt fyrir að hann þekkti svo vel banvæn áhrif fíkniefnisins. Enginn hafði bent honum á að sem kristinn maður ætti hann ekki að koma nálægt framleiðslu eða sölu á þessu eitri. Uppskeran var afar verðmæt og gaf fimmfalt meira af sér en hveiti. Auðvitað notaði hann efnið ekki lengur sjálfur; en ef aðrir vildu fá það...?

„Gætið þess, að þetta frelsi yðar verði ekki hinum óstyrku að falli. ... Hinn óstyrki glatast þá vegna þekkingar þinnar, bróðirinn, sem Kristur dó fyrir. ... Þess vegna, ef matur verður bróður mínum til falls, þá vil ég aldrei um aldur og ævi eta kjöt, til þess að ég verði ekki bróður mínum til falls. ... Vér þolum allt, til þess að vér tálmum ekki fagnaðarerindinu um Krist. ... Verið hvorki Gyðingum né Grikkjum né söfnuði Guðs til ásteytingar ... Ég sækist ekki eftir mínu eigin gagni, heldur gagni hinna mörgu, til þess að þeir verði hólpnir.“*

Engin furða var að hann skyldi koma auga á þetta þegar sannleikurinn fór að hafa meiri áhrif á líf hans. Og þá lagði hann alla þessa starfsemi niður í einu vetfangi án nokkurs hiks, þótt það kostaði hann verulegan hluta tekna sinna.

* Fyrra Korintubréf 8:9, 11, 13; 9:12; 10:32, 33.Fyrra Korintubréf 8:9, 11, 13

Hann lét sér raunar ekki nægja að úthýsa ópíum af jörð sinni, heldur hætti hann einnig ræktun og neyslu tóbaks og vildi ekki líða það á heimili sínu. Hann vildi ekki heldur halda áfram að vera með svín á búi sínu. „Nei,“ sagði hann ákveðinn, „þau eru saurug.“ Það er vissulega satt í Kína. „Við megum ekkert hafa saman að sælda við það sem er óhreint.“

„Hreinsið yður, þér sem berið ker Drottins,“* var boðorð sem fór smám saman að hafa mikil áhrif á líf hans. Hann kappkostaði að fylgja því í hvívetna, bæði í persónulegu hreinlæti og heimilishaldi sem var til fyrirmyndar. En við skulum ekki fara fram úr atburðarásinni.

Annar mikill sannleikur, sem fór snemma að móta hann í kristnu lífi hans, var einn sá dýpsti en jafnframt einn sá einfaldasti af öllum: nauðsyn þess og forréttindi að eiga hlutdeild í þjáningum Krists ef við viljum feta í fótspor Hans. Að afneita sjálfum sér og þola mótlæti vegna Jesú og í þjónustu við aðra virtist honum hið eina rétta og eðlilega. Og hann var mjög hagnýtur í þessu efni. Eitt sinn, þegar liðið var rúmt ár frá sinnaskiptum hans, fór hann til dæmis inn í borgina eins og venjulega til að sækja morgunsamkomuna á sunnudegi. Þetta var meira en þrettán mílna ganga og hann var enn langt frá því að vera orðinn hraustur. En þar sem hann arkaði rykugan veginn „hugsaði hann um Drottin Jesú, sem bar þunga krossinn miklu erfiðari leið;

* Jesaja 52:11.Jesajabók 52:11

og hélt því ótrauður áfram og dirfðist ekki að óttast erfiðleika.“

Þegar samkomunni var lokið hvíldi hann sig um stund áður en hann héldi heim á leið. Þá kom fátækur maður að máli við hann og grátbað hann að fara þegar í stað til Hvítafjallsþorps til að biðja fyrir lífshættulega veikri konu sem langaði að heyra um Jesú. Þorpið var sautján mílum lengra í burtu. Hvorki hafði verið séð fyrir vagni né reiðdýri. Vegurinn var eyðilegur og nokkuð hættulegur, og enginn var á heimleið í þá átt sem hann gat orðið samferða. En honum kom ekki einu sinni til hugar að fara ekki.

Klukkustund eftir klukkustund hélt hann áfram, örmagna og aleinn. Loks tók að kvölda og þá var hann aðeins kominn að stríðri fjallaánni þrjár mílur frá þorpinu. Fljótlega skall á myrkur og hvorki sást til tungls né stjarna. Þar sem hann var svo seint á ferð á þessum fjallavegi vissi hann að ferðalangar áttu á hættu að verða fyrir árásum hungraðra úlfa, sem höfðu orðið óttalausir eftir hungursneyðina. Og viti menn, þar sem hann hrasaði áfram í myrkrinu heyrði hann hljóð sem tóku af öll tvímæli um að þeir nálguðust. Já, þeir voru á slóð hans. Ýlfrið færðist æ nær, uns hann vissi að þeir voru allt í kringum hann í myrkrinu. En þar var nærvera sem var enn nær.

Á þessari hættustundu féll Hsi á kné og hrópaði hátt til hins ósýnilega Vinar. Hann vissi aldrei hvað gerðist eða hvernig honum var bjargað, en það næsta sem hann varð var við var þögnin og að hann var einn.

„Allt varð undarlega hljótt,“ skrifar hann. „Ég veit ekki hvenær úlfarnir hurfu eða hvert þeir fóru. En þeir komu ekki aftur. Sannarlega var Drottinn skjöldur minn og verndari.“

Litlu síðar komst hann til þorpsins og naut þeirrar gleði að segja veiku konunni og vinum hennar fagnaðarerindið, en þau höfðu líklega aldrei séð kristinn mann áður. Ekki er okkur sagt hvaða áhrif það hafði á líf þeirra. En prédikarinn sjálfur gleymdi aldrei þessari undraverðu frelsun eða þeirri blessun sem hann hlaut í þjónustu sem kostaði nokkra þjáningu.

Í stuttri frásögn hans af þessum fyrstu dögum er sagt frá nokkrum atvikum sem okkur kunna að virðast smávægileg, þar til við skiljum hina djúpu einlægni mannsins og að í hans augum var allt lífið ein óslitin heild – enginn greinarmunur var á veraldlegu og heilögu, stóru eða smáu, heldur var Guð í öllum aðstæðum og einhver blessunartilgangur í öllu sem snertir fólk Hans. Í þessari trú sá hann dýpri merkingu í smáatriðum lífsins, og hann gaf lítið fyrir ytri orsakir en rakti allt til vilja eða leyfis Föðurins, sem var sá eini sem hann átti skipti við.

Kvöld eitt í rökkurbyrjun hafði hann farið að sækja nautgripina. Þegar hann gekk eftir brattri hlíð, líklega niðursokkinn í hugsanir, skrikaði honum fótur og hann kastaðist fram af allháum bakka. Slysið hefði hæglega getað orðið honum að bana, en undarlegt nokk meiddist hann lítið. Þegar hann brölti kvalafullt upp á veginn aftur gramdist honum ekki það sem gerst hafði, heldur fór hann að íhuga atvikið og velta fyrir sér hvaða lexíu það ætti að kenna honum. Það hlaut að vera einhver tilgangur með þessu. „Frá Drottni kemur skrefum góðs manns festa.“ Hvers vegna hafði skrefum hans verið leyft að skrika á svo óvæntan hátt?

Og þá rann upp fyrir honum að hann hafði ekki verið að

Á FERÐALAGI. 1. Burðarmaður með varning. 2. Göngustígur uppi í fjöllunum. 3. Líkkistan flutt heim. Kínverjar sem deyja fjarri heimahögum sínum eru fluttir heim til greftrunar hvenær sem því verður við komið. Haninn, sem talið er að andi hins látna dvelji í um stundarsakir, sést ofan á kistunni. gæta að stígnum þar sem hann gekk áfram. Hann hafði verið óvarkár og lenti þess vegna í ógöngum. Og hve miklu alvarlegri yrði ekki andleg afturför – það fall sem óhjákvæmilega hlytist af kæruleysi í göngu hans með Guði. Hjarta hans vaknaði rækilega við þetta, og enn frekar en áður kappkostaði hann að vaka og biðja á vegferð sinni til himins.

Litlu síðar þurfti hann aftur á svipaðri viðvörun að halda, og segir hann þar frá atviki sem var honum til auðmýkingar. Svo virðist sem hann hafi á einhvern hátt sofnað á verðinum og jafnvel látið dragast inn í málaferli meðal heiðinna ættingja sinna. Þegar hann hafði blandast inn í þetta mál breytti hann á þann veg að Guði var til vanheiðurs.

Þegar hann gekk burt af vettvangi þessara átaka, meðvitaður um að hafa breytt rangt, réðst skyndilega á hann stór og grimmur hundur sem felldi hann til jarðar og virtist ætla að rífa hann í sig. Í þessari lífshættu brá því fyrir í huga hans hve miklu skelfilegri árásir Satans væru, sem gengur um sem öskrandi ljón, leitandi að þeim sem hann geti gleypt. Hann hrópaði í einlægni til Drottins um frelsun, og það fyrsta sem gerðist var að hundurinn hljóp burt án nokkurrar sýnilegrar ástæðu, en í kjölfarið fylgdi sannarleg og djúp iðrun sem stökkti hinum mikla óvini á flótta. Í þessu kom skapgerð Hsi líka glöggt í ljós, því að þegar viðstaddir vildu elta hundinn uppi og berja hann, leyfði hann það ekki heldur sagði af heilu hjarta:

„Nei, þetta er hirting míns himneska Föður. Ég þurfti á þessari lexíu að halda. Hvað kemur hundurinn því við?“

Nú kann allt þetta að virðast okkur afar einfalt.

En er það í raun og veru svo? Ef til vill munum við líka, þegar við sjálf vöxum í náðinni og göngum stöðugar og nánar með Guði okkar, fá áþreifanlegri reynslu af nærveru Hans, þótt á annan hátt sé, og verða næmari fyrir því þegar Hann hylur auglit Sitt.

Hvað sem því líður, getur ekki jafnvel reyndasti kristni maðurinn lært eitthvað af vitnisburði eins og þessum, sem tekinn er af þessum fyrstu blaðsíðum:

Vegna margra árása Satans fórum við eiginkona mín sjaldan úr fötunum þegar við lögðumst til svefns í heil þrjú ár, til þess að vera því betur tilbúin að vaka og biðja. Stundum varði ég heilu nóttunum í bæn á afviknum stað, og heilagur andi steig niður. Oft tók móðir mín eftir ljósi í svefnherbergi okkar undir miðnætti og vissi þá að við vorum enn að bíða frammi fyrir himneskum Föður okkar.

Við höfðum ávallt leitast við að vera Drottni þóknanleg í hugsunum, orðum og verkum, en nú gerðum við okkur betur grein fyrir eigin veikleika en nokkru sinni fyrr; við sáum að við vorum í raun ekkert, og að einungis með því að leitast við að gera vilja Guðs – hvort sem við unnum eða hvíldumst, í friði eða háska, í gnægð eða skorti – og reiða okkur alls staðar og á öllum tímum á heilagan anda, gætum við fullnað það verk sem Drottinn hefur falið okkur að vinna. Ef vel tókst til gáfum við himneskum Föður okkar alla dýrðina; ef illa tókst til tókum við alla sökina á okkur sjálf. Þetta var stöðugt hugarfar okkar.