Ævistarfið fundið

Athvarfið í Fan-ts'uen varð nú sú tilraunastofa þar sem fyrstu tilraunirnar voru gerðar. Fan var vini sínum þakklátari en nokkru sinni fyrr fyrir þá hjálp sem Hsi hafði veitt honum. Saman unnu þeir, lögðu á ráðin og báðu. Hsi var frá upphafi kjörinn til forystu því að hann bjó í óvenjumiklum mæli yfir hæfileikanum til að leiða aðra, og þar sem hann var auk þess bæði læknir og lyfsali í senn hvíldi mesta ábyrgðin óhjákvæmilega á honum.

Áður en langt um leið varð ópíumlyfið sem búið var til fyrir athvarfið frægt að verðleikum. Fan átti í mesta basli með að hýsa alla þá sjúklinga sem leituðu sér lækninga. Hsi kom nú oftar þangað og dvaldi dögum saman til að rétta hjálparhönd á ýmsan hátt. Starfið gekk vel, bæði fjárhagslega og andlega, og þroskaði þá menn sem lögðu hjarta sitt í það og bjó þá undir enn stærri verkefni síðar meir.

Í Shan-si gat engum dulist þörfin fyrir slíkt framtak, en þar var haft á orði að ellefu af hverjum tíu reyktu ópíum!

Í nærri heila öld hafði þessi banvæni ósiður farið vaxandi í Kína. Erlendir kaupmenn höfðu ýtt undir hann og hann hafði náð tökum á þessari fjölmennu þjóð með ótrúlegum hraða. Allar tilraunir til að banna verslunina höfðu reynst árangurslausar, enda var hún studd evrópskum vopnamætti. Þegar stjórnvöld voru neydd gegn vilja sínum til að hleypa gríðarlegu magni af innfluttu ópíumi* inn í landið, slökuðu þau loks í sjálfsvörn á þeim ströngu lögum sem bönnuðu ræktun valmúa á kínverskri grund, og afleiðingin varð sú að frjósöm hveitiræktarsvæði voru alls staðar lögð undir ópíumrækt.

Shan-si hafði liðið jafnmikið fyrir þetta og nokkurt annað hérað inni í landinu, ef ekki meira. Bölið barst frá borgunum út í þorpin og frá körlunum til kvennanna, svo að jafnvel ungbörn fæddust háð eitrinu. Fáum vanareykingamönnum tókst nokkurn tíma að losna úr þessari hræðilegu ánauð, sem á dögum Hsi var orðin svo almenn að íbúar héraðsins hefðu vel getað tekið undir hið átakanlega ákall sem samlandar þeirra beindu til konfúsískra fræðimanna (hvers stéttarbróðir og fræðimaður Hsi var) í Kanton.

„Við aldraðir handverksmenn,“ skrifuðu öldungar þorpanna í því héraði, „erum komnir í þrot með að sjá fyrir fjölskyldum okkar. Þessi bitra fátækt, sorg og kvöl stafar eingöngu af þeim skaða sem ópíumið veldur. Við sárbænum ykkur, kennarar, að kenna í brjósti um hina fátæku og setja bannlög í þorpunum. Hvað okkur varðar gátum við framfleytt okkur með vinnu okkar á valdatíma Hien-fung. Þegar kom fram á valdatíma Tung-chi* var orðið erfitt að draga fram lífið. Hvers vegna var það? Á valdatíma Hien-fung voru fluttir inn frá yfirráðasvæðum Englendinga áttatíu til níutíu þúsund kassar af þessum reykjaróþverra, og á sama tíma voru fluttar út frá Kína meira en fimmtíu milljónir únsa af silfri, og frá Kanton einni saman átján milljónir.

* Allan valdatíma Viktoríu drottningar var ópíum flutt út frá Indlandi sem nam hálfu tonni á hverri klukkustund, dag og nótt, og fór nær allt saman til Kína. Hálft tonn af ópíumi jafngildir um átján þúsund únsum, sem nægir til að eitra fyrir og bana meira en þrjátíu þúsund manns.

„Þar að auki leiðast þeir sem reykja hið erlenda eitur oft út í saurlífi og fjárhættuspil, en það veldur enn frekari sóun í Kanton upp á nokkrar milljónir á ári. Alls nemur silfrið sem flutt er úr landi og það sem sóað er meira en tuttugu milljónum á hverju ári. Hvernig getur þá verið nóg eftir til heiðarlegra nota?

„Þegar viðskipti og verslun eru svo lítil, hvernig eigum við aldraðir handverksmenn þá að fá vinnu?

„Sá skaði sem ópíumið veldur má kallast sá allra bitrasti, sá sem mesta fátækt leiðir yfir fólk, sá allra sorglegasti og sá allra eitraðasti. Við lútum höfði og grátbænum ykkur, kennarar á allar hliðar, að fræða fólkið í þorpunum og biðja yfirvöld þorpanna að banna ópíumreykingar. Þá munu peningar streyma aftur inn í landið, verslun glæðast smám saman og við munum frelsast frá tötrum og betli. Þá munu karlar og konur, gamlir og ungir í öllum bæjum og þorpum, verða innilega þakklát.“

„Við konurnar gáfum út opinbera yfirlýsingu,“ skrifuðu örvæntingarfullar eiginkonur og mæður, „þjáðar og niðurbeygðar flýtum við okkur að úthella sorglegri umkvörtun okkar. Við lútum höfði og grátbænum um að settar verði reglur sem banni ópíum í þorpunum.

* Þessi keisari ríkti frá 1862 til 1875, eða réttara sagt fóru móðir hans og núverandi keisaraekkja með völdin í hans nafni.

„Þegar við í æsku okkar fluttumst á heimili eiginmanna okkar liðum við hvorki kulda né hungur. En frá því að eiginmenn okkar og synir fóru að reykja ópíum hafa börnin, sem áður voru svo vel klædd – synir okkar í rauðu og dætur okkar í grænu – lent í tötrum á einu augabragði. Skrautlegir salir og glæsileg hús hafa öll horfið í reyk. Þeir sem áður vernduðu fjölskyldur sínar líta nú sjálfir út eins og betlarar. Engar ábreiður eru á rúmunum og enginn matur í eldhúsílátunum. Þegar við erum svangar er ekkert að borða; þegar okkur er kalt eru engin föt til að klæðast. Sökin liggur svo sannarlega hjá ópíuminu. Í neyð okkar er erfitt að koma orðum að þeim tilfinningum sem nísta brjóstið. Við fellum ekkert það tár sem ekki er rautt af blóði.

„Við höfum lengi litið til ykkar, kennarar, sem vonar þorpanna. Við lútum höfði og sárbænum ykkur að taka þetta mál föstum tökum og brýna alls staðar fyrir fólki að kaupa ekki þessa vöru sér til ógæfu, svo að karlar og konur megi halda lífi. Þannig munu fleiri en þúsund fjölskyldur og tíu þúsund heimili hljóta blessun af hendi ykkar; konurnar og börnin munu fagna og fólkið í þorpunum verður sannarlega sælt.“

En hvaða mátt hafði konfúsíusismi til að hjálpa hinum þjáðu í neyð þeirra? Allt of margir úr valdastéttinni voru sjálfir í ánauð ópíumreykinga. Lagasetning var gagnslaus svo lengi sem erlendar þjóðir héldu því til streitu með sverðsoddi að drekkja landinu í „hinu flæðandi eitri“. Og hvað varðaði nokkra von um björgun fyrir það þegar forherði ópíumreykingamaður átti í hlut – var hægt að láta vatn renna upp í móti eða eld hætta að brenna?

En Hsi hafði verið frelsaður úr allri þessari eymd og niðurlægingu, og nú var hann sendur inn í hana miðja með von og hjálp handa þúsundum manna.

Starfið í athvarfinu í Fan-ts'uen var þó fullt af erfiðleikum jafnt sem uppörvun, og nógu oft reyndi til hins ýtrasta á trú og hugrekki Hsi og samstarfsmanna hans. Bænin var þeirra mesta bjargræði og margar voru þær bjarganir sem þeim veittust sem svar við bænum þeirra.

Sumir sjúklinganna gátu til dæmis, án þess að þeir vissu, þjáðst af alvarlegum sjúkdómum auk ópíumfíknarinnar, og þegar dregið var úr hinum vanalega skammti af eitrinu gat það valdið uggvænlegum fylgikvillum. Aðrir höfðu upphaflega farið að nota ópíum til að lina bráð veikindi, og um leið og skammturinn var minnkaður tók upprunalegi sjúkdómurinn sig upp að nýju. Í slíkum tilvikum var ómögulegt að sjá fyrir hvernig færi og á hvaða tíma sólarhrings sem var gátu komið fram einkenni sem ógnuðu lífi sjúklingsins.

Ef sjúklingur hefði dáið í athvarfinu á þessum fyrstu dögum hefði það auðveldlega getað lagt allt starfið í rúst. En þegar slíka erfiðleika bar að höndum helgaði Hsi sig bæn og föstu, stundum dögum saman. Máttur Guðs birtist mjög greinilega við þessi tækifæri og margir hinna verst stöddu fengu lækningu þegar öll mannleg hjálp virtist þrotin. Þegar orðspor um þessa atburði barst út um sveitirnar fór sjúkt fólk að koma langt að, hrjáð af alls kyns kvillum, og gaf sig fram við athvarfið til að biðja um fyrirbæn. „Á þeim tíma,“ skrifaði Hsi, „notaði Drottinn mig oft í athvarfinu og í nágrannaþorpunum til að lækna sjúkdóma fyrir bæn og reka út illa anda. Milli fimmtíu og sextíu menn tóku trú á Drottin Jesú og komu reglulega saman (í Fan-ts'uen) til guðsþjónustu. Þetta var á fjórða ári mínu sem kristinn maður.“

En Hsi og samverkamenn hans létu sér ekki nægja að biðja aðeins sjálfir, heldur gerðu þeir allt sem í þeirra valdi stóð til að leiða sjúklingana líka til bænar. Ætlast var til þess að hver einasti maður sem kom í athvarfið tæki þátt í morgun- og kvöldbænum.

„Ef þú ert ekki fús,“ sögðu þeir gjarnan, „til að sameinast okkur í bæn til hins sanna og lifandi Guðs, getum við ekki tekið á okkur ábyrgðina á þínu máli.“

Hsi hafði nefnilega enga trú á að lyfjameðferð ein og sér gæti veitt varanlega lækningu. Af eigin reynslu var hann viss um að mun skelfilegra afl en ópíumið sjálft bjó að baki töfravaldi eiturlyfsins. Í hans augum var syndin klær djöfulsins og ópíumfíknin einn sterkasti hlekkurinn sem hann fjötrar sálina með. Menn með járnvilja gátu ef til vill slitið jafnvel þá fjötra, en það frelsaði þá ekki undan harðstjórn Satans, og í níu tilvikum af tíu sneru þeir aftur til ósiðarins innan skamms. Lyf voru góð, og hjálp og samúð á neyðarstundu ómetanleg, en Hsi þekkti aðeins einn Frelsara, og Hann brást aldrei.

Þess vegna var honum efst í huga að benda mönnum á Krist, og hann varaði þá við að treysta á hann sjálfan eða nokkra lyfjameðferð án kraftar hins lifandi Frelsara. Allur þeirra eigin styrkur og öll sú hjálp sem hægt var að veita hlaut að reynast máttvana þegar hin raunverulega barátta hæfist; því voru vesalings mennirnir nógu fúsir til að trúa á kvalastundum sínum. Síðan kom sjálf raunin, og sú líkn í þjáningunum sem fékkst sem svar við bæn var það kraftaverk sem fyrst dró marga af þessum fimmtíu eða sextíu mönnum að fótum Jesú.

Í raun var undursamlegt að sjá hve skjótt bænheyrslan fylgdi oft þessum einföldu, barnslegu bænum. En Hsi og samverkamönnum hans þótti það fullkomlega eðlilegt – því var þetta ekki bæn í Jesú nafni?

Eitt sinn komu til dæmis þrír menn saman frá nágrannaþorpi og grátbáðu um að fá inngöngu í athvarfið. Svo vildi til að Hsi var þar staddur á þeim tíma og var efins um að taka við þeim vegna aldurs þeirra. Þeir voru allir komnir til ára sinna, sá yngsti yfir sextugt, og hver þeirra hafði verið ópíumreykingamaður um langt skeið. En þeim var svo mikið í mun að fá lækningu að loks var tekið á móti þeim, eftir að grundvallarreglur athvarfsins höfðu verið gerðar þeim sérstaklega ljósar.

Fyrstu einn eða tvo dagana gekk allt vel og gömlu mennirnir fengu mikinn áhuga á fagnaðarerindinu. En þriðja kvöldið var einn þeirra orðinn örvinglaður, og um nóttina kallaði hann á hina og grátbað þá að vekja Hsi eða Fan og fá eitthvað til að lina kvalir sínar.

„Hvers vegna ættum við að bíða eftir því?“ hrópuðu vinir hans. „Það eru ekki lyf sem þú þarfnast. Krjúptu á kné og við skulum biðja.“

Aðeins fátæklegt hellisherbergi í þessu litla þorpi, langt inni í hjarta Kína, og þrír gamlir menn sem krupu þar einir á miðnætti. Var Hann þar, þessi undursamlegi Frelsari? Myndi Hann svara með skjótri hjálp líkt og forðum?

Röddin skalf þegar neyðarópið steig upp í myrkrinu: „Ó, Jesús, hjálpaðu mér. Bjargaðu mér. Bjargaðu mér núna.“

Fáeinum mínútum síðar lá hinn þjáði aftur hljóður, vafinn inn í bómullarstungið ábreiðuteppi sitt. Stunur hans hljóðnuðu. Angist hans hvarf. Og litlu síðar svaf hann fast.

„Jesús er sannarlega hér,“ hvísluðu hinir. Og þeir sváfu líka til morguns.

Þeir voru svo komnir á fætur eldsnemma um morguninn, ákafir að segja sögu sína, og ávörpuðu hvern þann sem þeir hittu með bros á vör:

„Satt? Nú, auðvitað er það satt! Við vitum allt um það. Jesús ykkar heyrir sannarlega bænir og svarar þeim.“

Þeir voru yfir sig sælir, fullir af gleði og trausti sem smitaði út frá sér. Og trúin styrktist í mörgum hjörtum. Því slíkum vitnisburði verður ekki mótmælt.

Meðal þeirra manna sem leiddir voru til Drottins á þessum fyrstu dögum í Fan-ts'uen voru nokkrir sem síðar urðu mikils metnir leiðtogar í starfi athvarfa fyrir ópíumneytendur. Sumir þeirra voru erfiðir viðureignar, en bænin sigraði og árangurinn var erfiðisins virði. Einn slíkur maður var Song, úr þorpi Fans sjálfs, sem varð til þess að vinna hundruð manna til trúar á Krist; og annar var Liu frá So-pu, sem síðar varð vel þekktur sem djákni í söfnuðinum í Hung-tung.

Fimm mílum norðaustur af athvarfinu bjó þessi alræmdi fjárhættuspilari í litlu þorpi uppi í hæðunum. Hann hafði lengi verið þræll ópíumsins og virtist eins vonlaust sokkinn í synd og hugsast gat. Eiginkona hans, sem þjáðist sífellt af veikindum, reis varla undir byrði lífsins frá einum degi til annars, og þau áttu engan son til að annast sig þegar árin færðust yfir. Fregnir af því sem átti sér stað í Fan-ts'uen bárust Liu í eymd hans, en í stað þess að laðast að því varð hann ævareiður við þá tilhugsun að „kenning útlendu djöflanna“ hefði eignast fylgismenn í nágrenni hans og færi nú vaxandi að áhrifum.

Dag einn frétti hann að vinur hans, sem einnig var ópíumreykingamaður, hefði látið ofstækismennina í Fan-ts'uen blekkja sig svo mjög að hann hefði falið sig í hendur þeirra til meðferðar. Hann var í raun og veru farinn inn í athvarfið og var óðum að snúast til þessarar framandi trúar.

Eins og þetta væri ekki nóg birtist Chang sjálfur fáeinum vikum síðar, geislandi í framan, laus við ópíumfíknina og með hjartað fullt af kærleika Krists. Liu hlustaði á sögu hans með fúlu tómlæti, en Chang hrópaði upp yfir sig:

„Eldri bróðir og öldungur, hvers vegna hættir þú ekki líka að reykja ópíum og biður þess að syndir þínar verði fyrirgefnar?“ Hann svaraði reiðilega fullum hálsi: „Hvað! Ertu sjálfur orðinn heillaður, og hafa þessir útlendu djöflarnir blekkt þig, svo að þú vilt draga mig líka í gildruna?“ og í skyndilegu reiðikasti rak hann hann út úr húsinu.

Chang lét ekki deigan síga heldur kom brátt í aðra heimsókn. En í þetta sinn var Liu enn ofsafengnari en áður, og vinur hans varð að draga sig í hlé með þá tilfinningu að ekkert hefði áunnist.

Eftir að hann var farinn gat vesalings Liu ekki lengur bælt niður þá sannfæringu sem hafði sótt á hann um nokkurt skeið. Samviskan talaði og lét ekki þagga niður í sér. Hann lá andvaka þessa nótt og vanlíðan hans var svo mikil að hann hrópaði upphátt:

„Kona mín, hvað hef ég gert? Syndir mínar eru vissulega yfirþyrmandi. Æ, ég hef hrakið burt úr húsinu eina vininn sem getur hjálpað okkur. Þótt ég hafi ausið hann skömmum á svívirðilegan hátt myndi ég gefa hvað sem er til að vera eins og hann. Ópíumfíkn hans er læknuð og hjarta hans hefur fundið frið. Hve ólíkt er ástatt fyrir okkur! Þú lifir í veikleika og þjáningum og þetta ópíum er búið að leggja mig í rúst. Hvað var það sem Chang sagði um Guð sinn, hinn sanna og lifandi Guð? Talaði hann ekki um að það væri jafnvel von fyrir okkur?“

„Ef til er lifandi Guð,“ svaraði vesalings konan, „gæti Hann eflaust hjálpað okkur. Víst er að enginn annar getur það. En þú ert búinn að fara svo illa með Chang að hann kemur aldrei aftur.“

„Kona mín,“ svaraði Liu sannfærður, „ef Guð hans er í raun og veru fús til að hjálpa okkur, þá kemur Chang aftur. Eitthvað segir mér það. Og ef hann kemur ætla ég að hlusta á orð hans.“

Á meðan var Chang að biðja, og eftir nokkra daga ákvað hann að reyna einu sinni enn. Hann gekk hægt í átt að húsinu, hitti Liu heima og varð hissa á hinum vinsamlegu móttökum. Síðan, yfir tebolla,* kom hin óvænta spurning:

* Te í Shan-si þýðir oft ekki annað en heitt vatn, þar sem fólkið er fátækt og telauf dýr.

„Chang bróðir, hvernig fórstu eiginlega að því að venja þig af ópíuminu?“

„Æ,“ svaraði hann varfærnislega, „ég óttast að það þýði ekkert að endurtaka þá sögu, því þú virðist staðráðinn í að trúa ekki. En ef þú vildir bara reyna sömu leið yrði fíkn þín líka sigruð og eiginkona þín læknuð af veikindum sínum.“

„Ég er í raun og veru reiðubúinn að trúa,“ hrópaði Liu í einlægni. „Útskýrðu bara fyrir mér þessa undursamlegu trú.“

„Ef þú vilt skilja,“ svaraði Chang, „verður þú að vera fús til að iðrast og kasta burt skurðgoðum þínum. Ef svo er, komdu þá með mér til Fan-þorpsins og þá munt þú sjálfur fá að reyna mátt Krists til að frelsa.“

Þetta samþykkti Liu í raun og veru og Chang fór sigri hrósandi með hann af stað. Orðspor hans hafði farið á undan honum, og þegar Fan áttaði sig á því hvernig í öllu lá tók hann nýja sjúklingnum fagnandi, yfir sig glaður að fá svo alræmdan syndara inn í andrúmsloft kærleika og bænar.

Og nú var þessi fjárhættuspilari og ópíumreykingamaður kominn í umhverfi sem var honum sannarlega nýtt og framandi. Hann gat hvorki skilið góðvild þessa kristna fólks né stöðuga glaðværð þess og gleði. Þau virtust öllum stundum annaðhvort vera að syngja eða biðja, og þó ekki af trúarlegri skyldurækni, heldur alveg jafn eðlilega og honum var tamt að mögla og blóta. Samt gat hann fyrir sitt litla líf ekki skilið hvað það var sem gerði þau svona hamingjusöm. Þau voru fátæk eins og hann sjálfur og urðu að vinna hörðum höndum. Þau drukku ekki vín og spiluðu ekki á spil. Hvorki sóttu þau leiksýningar né eyddu peningum í veisluhöld og fín föt. Hann gat enga ástæðu fundið fyrir því að þau skyldu vera ánægðari en annað fólk. En þau voru svo sátt að þau virtust aldrei rífast eða slást. Karlmennirnir börðu ekki konur sínar, nema þeir gerðu það á nóttunni þegar hann sá ekki til, og konurnar gengu glaðbeittar til verka sinna, svo að hvergi bólaði á þeim óspektum sem voru svo algengar í „innri herbergjunum“.

Það fylgdi góðvild þeirra líka slík hlýja að honum hlýnaði um hjartarætur. Ekkert virtist vera þeim of mikil fyrirhöfn. Þau fóru á fætur á nóttunni ef hann kvaldist til að útbúa handa honum mat eða te, sungu fyrir hann og hughreystu hann með vingjarnlegu og glaðlegu spjalli, og ef það dugði ekki til krupu þau á kné við rúmið hans og sögðu ósýnilegum Guði sínum frá öllum þrautum hans. Þetta var það undarlegasta af öllu, því að þegar þau báðu fyrir honum létti honum í hvert sinn. Hver gat þessi nýi Guð eiginlega verið?

Smám saman, eftir því sem dagarnir liðu, fór að gæta breytingar á sjúklingnum frá So-pu. Ópíumþörf hans minnkaði, þrótturinn sneri aftur og hann fór að fá djúpan áhuga á fagnaðarerindinu. En eitthvað lá þungt á honum, og í stað þess að verða glaðari virtist hann aðeins verða áhyggjufyllri. Fan tók eftir þessu og sagði loks við hann:

„Eldri bróðir og öldungur, hjarta þitt hefur ekki fundið ró. Hvers vegna ertu dapur og áhyggjufullur?“

„Það eru veikindi eiginkonu minnar sem hvíla á mér,“ svaraði Liu. „Í umsjá ykkar og meðferð er ég að lifna við á ný og vonin glæðist aftur í hjarta mínu. En hún, sem hefur þjáðst svo mikið vegna synda minna, er veik og alein. Ég veit ekki einu sinni, eftir allan þennan tíma, hvort hún er lífs eða liðin.“

„Hvers vegna minntist þú ekki á þetta fyrr?“ hrópaði Fan. „Við skulum þegar í stað biðja himneskan Föður okkar að láta henni batna. Og um leið og þú ert orðinn nógu hress förum við til hennar og sjáum hvort við getum hjálpað.“

Til mikillar undrunar fyrir Liu héldu hinir kristnu áfram dag hvern að minnast þessarar þjáðu konu í bænum sínum, þótt þau hefðu aldrei séð hana, og með augljósu trausti fullvissuðu þau hann um að það væri alveg jafn auðvelt fyrir Drottin Jesú að lækna fólk úr fjarlægð eins og í návígi.

„Hann gerði það þegar Hann var á jörðinni,“ sögðu þau. „Og nú er ekkert fjær eða nær, því að Hann er alls staðar.“

Á meðan velti frú Liu í fjallaþorpinu því fyrir sér hvað hefði orðið um eiginmann sinn. Þrátt fyrir illt líferni hans elskaði hún hann, og í fjarveru hans var hún einmana, auk þess að vera bæði veik og döpur. Öðru hverju barst henni sá kvittur að honum gengi vel. Hvort sem það var vegna þessa, eða einfaldlega vegna löngunar hennar til að ná sér á strik svo að hún gæti gert heimilið örlítið bjartara þegar hann sneri aftur, þá fór henni vissulega fram, henni sjálfri til mikillar undrunar.

Um leið og tækifæri gafst lögðu Liu og Fan af stað til So-pu til að sjá hvaða svar hefði borist við bænum þeirra. Liu bjóst ekki við mikilli breytingu þar sem hann gekk á undan inn í litla húsagarðinn sinn, en úr honum var gengið inn í hellisherbergin.

„Ég skammast mín fyrir að bjóða þér inn, Fan bróðir. Ég bið þig að hlæja ekki að óverðugum híbýlum okkar.“

En um leið og hann sá andlit eiginkonu sinnar gleymdist allt annað í gleði og undrun. Hann sá við fyrstu sýn að henni leið betur, og þegar hún flýtti sér að kveikja upp eldinn og laga te með eigin höndum – nokkuð sem hann hafði ekki vitað hana gera árum saman – varð undrun hans algjör.

Þetta virtist í raun nánast vera kraftaverk og Liu vissi ekkert hvað hann átti að halda. Hann sneri aftur með Fan í athvarfið og heyrði hina kristnu lofa Guð og halda áfram sem fyrr að biðja um blessun til handa honum og eiginkonu hans, en enn gat hann ekki beðið. Þeir sungu oft sálm sem hófst á orðunum: „Æ, hjarta mitt er eitt myrkur.“ Það virtist lýsa ástandi hans nákvæmlega, en þar sem hann komst ekki lengra en fyrstu línuna hjálpaði það honum lítið.

Litlu síðar, þegar hann var orðinn alheill, fór hann sem leitandi ásamt nokkrum öðrum leitendum úr athvarfinu niður á eitt af ársfjórðungsmótunum í P'ing-yang og hitti þar Hsi í fyrsta sinn. Hsi hafði heyrt af honum sem atvinnufjárhættuspilara sem var alræmdur fyrir óheiðarleika og dirfsku, og gladdist því mjög að sjá hann lausan við ópíumreykingarnar og greinilega áhyggjufullan um velferð sálar sinnar. Af þolinmæði leitaðist hann við að greiða úr erfiðleikum hans og leiða hann til friðar; árangurinn varð sá að þegar mótinu lauk sneri Liu aftur í athvarfið og fagnaði fullu hjálpræði.

Nú rann upp sú stund að hann þurfti að kveðja nýju vini sína. Á einni af síðustu samkomunum tók Fan sér til umfjöllunar hreinsun holdsveiku mannanna, þar sem Samverjinn einn sneri aftur til að færa þakkir. Þetta hafði djúp áhrif á Liu, en honum fannst hann hafa verið frelsaður úr ástandi sem var að minnsta kosti jafnslæmt og þeirra.

„Níu menn af tíu,“ hugsaði hann, „gleymdu Honum sem hafði hreinsað þá. Ég ætla að vera þessi eini sem snýr aftur og þakkar fyrir náð Guðs.“

Hann flýtti sér þegar í stað heim og sagði eiginkonu sinni allt sem honum bjó í hjarta, og lofaði og vegsamaði Guð fyrir undursamlega gæsku Hans við þau bæði. Brátt fann frú Liu einnig frelsarann, og hún styrktist svo mikið að líkamlegu þreki að eiginmaður hennar lýsti því yfir að þau væru „eins og tvær manneskjur upprisnar frá dauðum“. Frá þessu breytta heimili í So-pu skein svo bjart og hughreystandi ljós að það færði mörgu myrkvuðu hjartanu uppi í fjöllunum von.

„Eldri bróðir og öldungur, hvað hefur breytt þér svona mikið? Og er von fyrir mig?“ varð algeng spurning.

Heimsókn frá Hsi og Fan, sem komu eins fljótt og þeir gátu til að vitja þessa unga kristna fólks, hafði ógleymanleg áhrif á Liu. Þetta var í fyrsta sinn sem Hsi kom á heimili þeirra, og hann las úr Ritningunni og bað með þeim og gerði allt sem í hans valdi stóð til að styrkja trú þeirra á Krist. Þegar bæn hans lauk tók Liu við og bað, og öllum til mikillar undrunar bað eiginkona hans einnig, og hjarta hennar flóði yfir af gleði í Drottni. Hsi undraðist hve miklum framförum hún hafði tekið í andlegum efnum og hrópaði upp aftur og aftur: „Sannarlega er þetta náð Guðs!“

Erfitt var að binda enda á heimsóknina, en að lokum lagði Liu af stað með gestum sínum til að fylgja þeim lítinn spöl áleiðis. Áður en þeir kvöddust krupu þeir saman undir berum himni og Hsi fól þessa nýtrúuðu enn á ný í umsjá Guðs, og meðan hann bað grét hann. Þetta vakti mikla furðu hjá Liu, sem var fullur gleði. En síðar sagði Hsi honum að hann hefði hrærst til tára hans vegna, gagntekinn ótta um að hann kynni fyrir vélabrögð djöfulsins að festast í snöru og leiðast burt frá Kristi.

Fáeinum dögum síðar flutti Hsi eftirminnilega prédikun í athvarfinu um að vinna sálir. Liu var viðstaddur og sú sannfæring vaknaði hjá honum að við séum ekki frelsuð einungis til eigin hamingju, heldur til þess að við getum orðið bjargvættir annarra. Þennan nýja innblástur bar hann með sér heim til eiginkonu sinnar og saman tóku þau að hugsa um fólkið í kringum sig og biðja fyrir því.

Þau fundu að þau þurftu á hjálp að halda við að færa fagnaðarerindið til So-pu og báðu Drottin því sérstaklega að leiða til Sín einhvern í þorpinu sem gæti orðið samverkamaður þeirra. Þessi bæn hafði ekki lengi búið þeim í brjósti þegar þau fengu sér til mikillar undrunar heimsókn frá nágranna sem Liu hafði átt í opinberum fjandskap við.

Fljótlega kom í ljós að þessi maður var rækilega vaknaður til umhugsunar. „Þú varst eitt sinn jafnmikill ópíumreykingamaður og ég er. Hvernig frelsaðist þú? Og er von fyrir mig?“

Með gleði og þakklæti sagði Liu honum frá Jesú og fór með hann niður í athvarfið í Fan-ts'uen. Þar læknaðist hann af ópíumfíkn sinni og vannst til trúar á Krist. Þegar hann sneri aftur til So-pu brann hann einnig af löngun til að leiða aðra til frelsarans, og þar sem hann átti stóran gestasal opnaði hann hann upp á gátt fyrir reglulegar samkomur. Þetta var einmitt það sem Liu og eiginkona hans höfðu þráð, og full uppörvunar hófu þau að halda sunnudagsguðsþjónustur.

Síðar kom Hsi aftur og stofnaði athvarf fyrir ópíumneytendur í þorpinu, en þar var mikil þörf fyrir það. Liu-hjónunum var falin umsjón með því og blessun fylgdi brátt starfi þeirra. Þetta opnaði dyr að enn víðtækari tækifærum og þau urðu mikils metin sem trúfastir starfsmenn á nokkrum mikilvægum sviðum. Liu var í mörg ár djákni í söfnuðinum, elskaður og virtur að verðleikum,* auk þess að vera einn af dýrmætustu aðstoðarmönnum Hsi.

Þegar eiginkona hans gat ekki lengur farið að heiman vegna astma og annarra veikinda vildi hún ekki heyra á það minnst að hann dveldi heima hennar vegna.

„Nei,“ sagði hún staðföst, „þótt ég sé svona lasburða vil ég frekar vera ein svo mánuðum skiptir en að tefja hann í starfi hans.“

Þegar hún var loks orðin of öldruð og hrum til að yfirgefa herbergið sitt safnaði hún samt fáeinum konum úr þorpinu í kringum sig, kenndi þeim að lesa og biðja og tók með gleði á móti prédikurunum sem komu til að halda uppi sunnudagsguðsþjónustunum.

Nú þegar hún er horfin á braut er staður hennar auður. Þessa milda og kærleiksríka anda er sárt saknað í So-pu, þar sem enginn hefur enn tekið við starfi hennar.

Kína þarfnast sárlega slíkra kristinna manna. Þeir hafa sjálfir verið frelsaðir úr heiðni, búa á kínverskum heimilum, skilja kínversk hjörtu og brenna af kærleika til þeirra sálna sem frelsarinn dó fyrir, og eru því meðal bestu og farsælustu kristniboða landsins. Einn ávöxtur þess starfs sem Hsi vann nú að – og kannski sá mikilvægasti – var einmitt sá að móta slíka karla og konur.

* Sumarið 1900, þegar kristniboðarnir í Shan-si þoldu svo hræðilegar þjáningar sem boxarauppreisnin olli, var Liu djákni einn af þeim innlendu kristnu mönnum sem stóðu drengilega með þeim og hættu lífi sínu ítrekað við að hjálpa nokkrum að komast undan, sem tókst þannig að flýja úr héraðinu. „Þessum mönnum,“ skrifaði Dreyer, „sem fylgdu okkur á hættulegri ferð okkar (í fjörutíu og fimm daga), eigum við þakkarskuld að gjalda sem við munum aldrei geta endurgoldið.“ Því miður verður að segja frá því að síðan þá hefur hann villst af leið. Hann varð óánægður með ýmis atriði tengd skaðabótunum sem greiddar voru hinum innlendu kristnu sem bætur fyrir tjón þeirra, svo hann yfirgaf söfnuðinn í Hung-tung og gekk til liðs við rómversk-kaþólsku kirkjuna. Vilja ekki allir sem lesa sögu hans sameinast í einlægri bæn um að hann snúi aftur á rétta braut?