Reiðubúinn til brottfarar

Fimmtán ár voru liðin síðan David Hill leiddi Hsi, kennara sinn sem reykti ópíum, að fótum Jesú á gamla heimilinu í P'ing-yang. Þeir höfðu aldrei hist síðan, þótt hvor um sig hefði fylgst af dýpsta áhuga með lífshlaupi síns ástkæra vinar. Samtímis nálguðust þeir báðir ferðalokin. En síðustu árin voru þau bestu. Hvor um sig var að þroskast í anda fyrir hina dýrlegu heimför; þeir uxu í kærleika og auðmýkt og nýttu síðustu stundir lífsins til enn ríkulegri og fyllri þjónustu – líkt og Páll þegar hann var „á förum daginn eftir“, safnaði hinum trúuðu í kringum sig á strönd Asíu og hélt áfram alla nóttina að hugga og áminna þá sem áttu aldrei framar eftir að sjá ásjónu hans, „allt fram í birtingu“.

Eitt af því sem veitti Hsi stöðuga gleði á þessum síðari árum var að sjá hve andlegt líf hinna kristnu í Hung-tung dýpkaði augljóslega, og hvernig þær gáfur þroskuðust sem sönnuðu verk heilags anda og styrktu kirkjuna til muna.

Takmarkað rúm og þolinmæði lesandans leyfa okkur ekki að dvelja nú við það einfalda en árangursríka kirkjuskipulag sem hafði mótast við hinar sérstöku aðstæður í þessu héraði. Það var alveg einstakt í sinni röð og að mörgu leyti ávöxtur af lífi og áhrifum Hsi sjálfs. Kristniboðinn sem starfaði með honum hafði í stöðugri bæn fengið leiðsögn um að skipta sér sem minnst af eðlilegri þróun verks Guðs í kringum sig. Hann hefði getað reynt að móta hugmyndir samverkamanna sinna í ströngu samræmi við venjur einhverrar af kirkjudeildum okkar heima fyrir. En hann sá að Guð var sjálfur að kenna Hsi, og hann sá líka að þótt okkar föstu venjur kunni að vera ágætar í gamla landinu, þá er engin þörf á að binda bræður, sem búa við svo ólíkar aðstæður, við nákvæmlega þau form sem við höfum tekið í arf. „Ef eitthvað er lifandi mun það vaxa, og það vex eftir lögmáli síns eigin lífs.“ Í náttúrunni er óendanleg fjölbreytni og aðlögunarhæfni; hvers vegna ekki líka í andlegri sköpun Guðs? Var það ekki í svipuðu samhengi sem Drottinn okkar sjálfur sagði: „Nýtt vín á að láta í nýja belgi“?

Kristniboðinn taldi því mikilvægara að þjóna kínverskum bræðrum sínum í andlegum efnum og leitast við að dýpka þekkingu þeirra á Guði og skilning á Ritningunni, heldur en að setja þeim nákvæmar reglur um hvernig þeir ættu að stjórna sínum eigin safnaðarmálum. Hann sá að eina leiðin til að þroska innlendan leiðtoga var að láta hann bera ábyrgðina, og að þegar til lengdar léti myndi kínverska kirkjan bera betri ávöxt ef heilagur andi fengi að starfa beint í gegnum hjarta og huga slíks manns, sem væri gegnsýrður af kenningum Orðsins, heldur en undir embættislegri stjórn nokkurs útlendings.

Útkoman var ekki fullkomið kerfi, en það hafði sínar sterku hliðar, og í öllu falli var það laust við þau mein sníkjulífs sem hættir til að myndast í innlendum söfnuði þegar fjárhagsleg og persónuleg áhrif kristniboðans eru þar varanlegt afl. Stutt yfirlit yfir stöðu mála, eins og hún var á þessum tíma, gæti verið áhugavert.

„Eftir því sem árin liðu,“ skrifar Hoste, „get ég með þakklæti sagt að samband mitt við Hsi hirði varð æ nánara og gagnlegra, bæði fyrir okkur sjálfa og kirkjuna. Starfið jókst líka jafnt og þétt. Þorpssamkomunum fjölgaði og kristilegt hugarfar safnaðarmeðlima dýpkaði, þar til um sjö hundruð manns höfðu verið skírðir þegar hann lést, og af þeim voru fimm hundruð enn á lífi og í góðu samfélagi við söfnuðinn. Starfið hafði teygt anga sína yfir mörg hundruð mílur og var nýbúið að ná til nágrannahéraðanna þriggja, Shen-si, Ho-nan og Chih-li.

„Þarna voru fjórir undirhirðar eða öldungar sem höfðu umsjón með stórum hlutum þessa starfssvæðis, auk fimmtán til tuttugu annarra bræðra sem höfðu verið settir til að hafa umsjón með staðbundnum miðstöðvum. Yfir heildinni fór Hsi hirðir, með mig sér til ráðgjafar, með vald sem í eðli sínu jafngilti biskupsvaldi.

„Enginn þessara manna þáði nein laun eða fjárhagslegan stuðning frá kristniboðsfélaginu sem ég tilheyri eða frá nokkrum öðrum erlendum aðila. Þeir sáu allir fyrir sér sjálfir; annaðhvort voru þeir efnaðir eða unnu fyrir sér, eins og átti við um flesta þeirra.

„Þessir bræður höfðu í upphafi verið almennir safnaðarmeðlimir og höfðu á sínum heimaslóðum þroskað með sér þá andlegu eiginleika sem þurfti til að annast aðra kristna og veita þeim forystu. Þar sem við gátum af eðlilegum ástæðum aðeins heimsótt þorpssamkomurnar með vissu millibili urðu þær að bjarga sér sjálfar, og þannig fengu allar huldar gáfur meðal safnaðarfólksins tækifæri til að koma í ljós og eflast við notkun. Þegar slíkir bræður komu fram í dagsljósið beindum við sérstakri athygli að þeim, og þegar þeir virtust nægilega þroskaðir til þess, og þarfir heimakirkjunnar kölluðu á slíkt skref, voru þeir formlega teknir frá með handayfirlagningu sem djáknar í eigin söfnuðum. Eftir því sem tíminn leið var heldur ekki erfitt að koma auga á einn og einn í þeirra hópi sem vegna skapgerðar sinnar og áhrifa reyndist hæfur til víðtækari umsjónar, og þegar þar að kom voru slíkir menn settir í embætti sem öldungar.

„Meginreglan sem við fylgdum í þessu mikilvæga máli var sú að skipa aldrei mann í safnaðarembætti fyrr en hann hafði sannað sig hæfan til að gegna því í sátt við bræður sína og þeim til gagns. Kenningar ritningargreina á borð við tólfta kafla Fyrra Korintubréfs virtust benda til þess að hvar sem andi Guðs safnaði saman hópi trúaðra úr röðum heiðinna manna, myndi Hann úr þeirra eigin hópi þroska einstaklinga sem væru færir um að stuðla að velferð heildarinnar, hver á sínu stigi og á sinn hátt. Aðstæður okkar leyfðu, og raunar nánast kröfðust þess, að þessum sannleika væri fylgt á mjög einfaldan og beinan hátt. Við misstum ekki sjónar á þeirri staðreynd að mannleg fræðsla og sérstök þjálfun eru hluti af þeim leiðum sem gera þessa menn enn nytsamari í starfi. Og hvað varðaði þjónustuna í söfnuðunum þar sem þeir störfuðu, þá var þekking á Ritningunni, einkum Nýja testamentinu, og hæfileikinn til að skýra hana á gagnlegan og hagnýtan hátt, það mikilvægasta sem stefnt skyldi að við almennar guðsþjónustur.

„Því má bæta við að þótt þeir bæru ábyrgð á öllum almennum samkomum, þá var þeim frjálst – og raunar ætlast til þess af þeim – að bjóða hverjum þeim safnaðarmeðlimi að stýra guðsþjónustu sem hafði nokkra hæfni til þess, og hvetja þannig aðra til að þroska með sér slíka hæfileika. Hvað varðaði veraldlega framfærslu þeirra þótti okkur best fyrst um sinn að láta þá vinna fyrir sér sjálfa. Ef starfið í umsjón einhvers þeirra myndi vaxa svo í framtíðinni að þjónustan tæki allan tíma hans, ættu þeir sem hann starfaði á meðal að sjá fyrir honum, frekar en að hann yrði háður fjármunum frá kristniboðanum.

„Á sama hátt, þegar kirkjugestum hafði fjölgað svo að ekki var lengur viðeigandi eða hentugt að halda guðsþjónustur á einkaheimili einhvers safnaðarmeðlimsins, var útvegaður salur í þorpinu í því skyni og greiddu heimamenn sjálfir kostnaðinn með samskotum. Með þessum hætti voru komnir á annan tug samkomustaða í ýmsum kaupstöðum og stórum þorpum, en í höfuðborgum sex sýslna átti kristniboðið húsnæði sem hægt var að nota fyrir sameiginlegar samkomur við og við og þjónaði jafnframt sem stjórnstöðvar. Auk þess voru í tuttugu og fimm til þrjátíu öðrum þorpum litlir hópar nýtrúaðra og leitandi manna sem héldu daglegar kvöldsamkomur í heimahúsum, en sóttu í flestum tilvikum samkomu á degi Drottins í næsta þorpi þar sem var ‚bænahús‘.

* A

„Einu sinni á ári var haldinn almennur fundur embættismanna kirkjunnar og fulltrúa úr öllum miðstöðvunum í borginni þar sem ég bjó. Hann stóð í þrjá eða fjóra daga og var tímanum varið í uppbyggingarsamkomur og umræður um starfið, þar sem farið var yfir mál á borð við skipun safnaðarþjóna, setningu safnaðarreglna og fleira slíkt. Einnig voru gefnar frjálsar gjafir í kirkjusjóðinn, bæði til aðstoðar fátækum og til styrktar ‚bænahúsunum‘. Með þessu móti hélst eining í starfinu og menn hlutu mikla andlega endurnæringu.

„Auk þessa ársfundar hittum við Hsi hirðir staðbundna safnaðarþjóna reglulega eftir því sem tilefni gafst til. Öll mál sem lutu að skírnum eða safnaðaraga voru ákveðin af okkur í samráði við öldungana og djáknana.

„Á þessum árum náins samstarfs við innlenda verkamenn greyptust mér í huga ein eða tvær hugsanir sem vert er að nefna.

„Sú fyrsta var að nýtrúaður maður, sem hefur mjög takmarkaða biblíuþekkingu vegna skorts á tækifærum, getur engu að síður átt nána göngu með Guði og búið yfir raunverulegum andlegum krafti; og slíkur maður getur orðið til mikillar blessunar og leitt samlanda sína til trúar. Afstaða manns til hans verður að vera eins og afstaða Akvílasar og Priskillu til Apollósar, en ekki eins og afstaða Elíabs til Davíðs.

„Í öðru lagi getur maður, sem að sumu leyti er andlegur risi, verið lengi að hrista af sér áhrif rangra skoðana sem hann drakk í sig áður en hann snerist til trúar. Marteinn Lúther í mannkynssögunni og Pétur postuli í Ritningunni eru dæmi um þetta. Og þeir hafa verið margir síðan á dögum Péturs sem hafa þurft þrefalda sýn ofan þar sem Himinninn er áður en ‚Engan veginn, Drottinn,‘ fyrri fordóma og uppeldis hefur verið sópað burt.“

Dýrmætustu gjafir Drottins okkar til kirkju Hans eru menn – næst á eftir hinni æðstu gjöf:

„Sumir til að vera postular, sumir spámenn, sumir trúboðar, sumir hirðar og kennarar, til að fullkomna hina heilögu og láta þeim þjónustu í té, líkama Krists til uppbyggingar.“

Og réttu mennirnir koma eingöngu sem gjöf frá Honum. Auðvelt er að fá launaða aðstoðarmenn, en eftir þeim karli eða þeirri konu sem Guð raunverulega gefur verður maður að bíða – bíða frammi fyrir Honum sem einn getur vakið þau upp. Ísmael má eignast með öðrum ráðum, en ekki Ísak. Og það er auðveldara að fá Ísmael en að losna við hann. Ein helsta glíman í starfi kristniboða liggur einmitt hér. Það virðist oft svo erfitt að finna rétta manninn, og okkur reynist svo þungt að sýna þolinmæði. En megum við ekki trúa því, og verðum við ekki að trúa því, að ef heilagur andi fær að starfa óhindrað muni rétti verkamaðurinn vissulega verða gefinn hvar sem hans er þörf, sem svar við einlægri og máttugri bæn? Æ, hve miklu fleiri sálnaveiðara og andafyllta karla og konur gætum við átt í Kína ef við bæðum meira!

Slíkur maður var til dæmis gamli Li djákni frá Yoh-yang í austurfjöllunum: hann var einfaldur, alþýðlegur og ómenntaður, en maður sannrar trúar og andlegs kraftar.

Hsi hitti hann fyrst í þorpi Fans á fyrstu árunum. Li var þá farandlæknir, bara roskinn sveitamaður sem fór um og seldi lyf. Í heimaþorpi sínu, þrjátíu mílur í austur, hafði hann aldrei hitt kristinn mann né heyrt um Jesú. Staðurinn var afskekktur og fjarri alfaraleið. Enginn kristniboði hafði komið þangað og ólíklegt að nokkur kæmi um langa hríð. En í þessum dreifðu smáþorpum átti Drottinn ekki svo fáa af „öðrum sauðum“ Sínum sem biðu þess að verða leiddir heim. Hann þekkti manninn sem Hann gat notað. Og án efa undir leiðsögn anda Guðs lagði Li því leið sína yfir fjöllin á nákvæmlega þann stað þar sem hann gat fundið Frelsarann, sem þráði að finna hann.

Það urðu undursamleg umskipti þegar gamli lyfjasalinn sagði skilið við lyfin sín, verndargripina og allt hitt til að verða „mannaveiðari“. Hann var enginn fræðimaður og var ekki einu sinni læs, en hann drakk í sig sannleikann af áfergju, og síðan hélt hann heim á leið, svo fullur af Frelsaranum í hjarta sínu að það gat ekki annað en flætt yfir.

Ein af annarri drógust fleiri sálir uppi í fjöllunum til hins lifandi Krists, og sú fregn barst frá þorpi til þorps að gamli Li hefði fundið Guð sem bænheyrði. Trú hans var svo einföld og skilyrðislaus að þegar sent var eftir honum úr ýmsum áttum til að biðja fyrir sjúkum ættingjum eða fólki sem illur andi kvaldi, fór hann hiklaust, og hann lagði hendur yfir þau í Jesú nafni og gerði tilkall til fullkominnar lækningar. Undursamlegir hlutir gerðust á þessum afskekktu smástöðum þar sem gamli maðurinn og Meistari hans gengu saman hús úr húsi – undursamlegir hlutir sem aðeins fáeinir sveitamenn og englarnir sem fylgdust með vissu af, en það mun þurfa eilífðina til að leiða allan ávöxtinn í ljós. Í þessum lágreistu kotum settist Li niður eins og einn úr fjölskyldunni, með litlu börnin í kringum sig, og sagði þeim frá Jesú á einfaldan og kærleiksríkan hátt. Af einlægri hluttekningu hlustaði hann á raunir þeirra, talaði í trúfesti um rangsleitni þeirra og leiddi þau til að játa syndir sínar. Og þegar þau voru fús til að kasta burt skurðgoðum sínum kraup hann á moldargólfinu við hlið hins þjáða og talaði við himneskan Föður um allar þarfir þeirra. Bænir hans voru svo lifandi og kraftmiklar að margur heiðinn maður fann það margoft að hinn voldugi Guð, sem hann talaði svo innilega við, hlyti í sannleika að vera þar staddur undir þaki þeirra.

Fjöldi fólks fékk bót á alls kyns meinum og ekki svo fáir í þeim hópi gáfu Drottni hjarta sitt. Síðar var opnað athvarf undir stjórn Hsi og varð það miðstöð fyrir kristna og hvern leitanda. Gamli Li var settur yfir athvarfið og margur maðurinn, sem frelsaðist úr ánauð ópíumreykinga, ber vitni um kærleiksríka og viturlega þjónustu hans. Hugarfari hans lýsti það einkar vel að hann vildi enga borgun þiggja, jafnvel ekki fyrir þetta stranga starf. Í fyrstu þáði hann raunar lítilsháttar laun í tengslum við athvarfið. En sunnudag nokkurn í Hung-tung heyrði hann Hsi prédika um þá synd sem felst í „ágirnd, sem er skurðgoðadýrkun“ í augum Guðs. Þetta olli gamla manninum miklu hugarangri, og fremur en að eiga það á hættu að svo mikið sem virðast þjóna Drottni fyrir fé neitaði hann upp frá því að þiggja einn einasta koparpening í laun. Hann hafði efni á að treysta himneskum Föður sínum fyrir daglegu brauði, en hann hafði alls ekki efni á að hryggja Hann, hvað sem það kostaði.

Þegar nauðsynlegt reyndist að stofna lítinn söfnuð í því héraði lék enginn vafi á því hver skyldi settur yfir hann sem djákni. Li fann mjög sterkt til ábyrgðarinnar sem fylgdi þessu nýja embætti og helgaði sig velferð hjarðar sinnar enn frekar en áður. Þegar þörf var á „bænahúsi“ í þorpi þar sem hinir kristnu voru of fátækir til að standa undir öllum kostnaðinum, gladdist hann meira að segja yfir því að fá að selja bólstruðu vetrarkápuna sína og vera án hennar allan veturinn til að brúa bilið. „Fátækur, en auðgaði þó marga“ – þannig neitaði hann sér oft um það sem flestir myndu telja brýnustu nauðsynjar, svo að hann gæti mætt þörfum annarra. Á ferðum sínum um héraðið hafði hann hvorki meðferðis fé né nesti. Honum fannst betra og meira í anda Ritningarinnar að hinir kristnu fengju tækifæri til að skjóta yfir hann skjólshúsi og annast hann meðan hann stritaði í þjónustu þeirra. Og þar sem engir kristnir voru fór hann einfaldlega þangað sem Guð leiddi hann, vann verk Hans og treysti Honum fyrir því sem hann þurfti. Stundum, þegar hann lagði upp í slíkar boðunarferðir, ætlaði hann sér að vera í burtu í þrjá eða fjóra daga, en svo birtist hann ekki aftur í athvarfinu fyrr en hálfur mánuður var liðinn, þreyttur og ferðarykugur en ljómaði af gleði, og útskýrði þá að heilagur andi hefði ekki leyft honum að snúa aftur fyrr.

Mesti innblásturinn í lífi hans og sterkasta röksemd trúar hans var sú staðreynd að Drottinn okkar og Frelsari reis upp frá dauðum. Þetta huggaði hann við allar aðstæður og virtist vera sannleikur sem hann átti alveg sérstaklega. Hvað sem á gekk leitaði hann aftur og aftur í þetta með fullkomnu trausti: „Jesús lifir. Hann reis upp frá dauðum. Þess vegna er ekkert ómögulegt.“

Ekki var að undra þótt Hsi gleddist yfir slíkum samverkamönnum, mönnum eftir hans eigin hjarta. Og ekki var að undra þótt hann legði á sig bæn og erfiði í þeirra þágu án afláts, allt að þolmörkum sínum og vel rúmlega það. Fagurt var að sjá hann á árlegu mótunum þar sem hann dró þá alla saman, kynnti sér erfiðleika þeirra, styrkti þá með hluttekningu og heilræðum og kappkostaði að dýpka trú þeirra á Guð og eldmóð í þágu sálnanna.

Mótið í október 1894 vakti sérstaka athygli og var hinum kristnu í Hung-tung lengi í minni, því að þá kom hinn ástkæri kristniboði þeirra heim með brúði sína. Í átta heil ár hafði Hoste starfað á meðal þeirra, ókvæntur og oft einn síns liðs, og engin kristniboðskona hafði verið í héraðinu. En þegar hún kom loksins voru allir sammála um það af heilu hjarta að hún hefði verið biðarinnar virði. Gleðin í Hung-tung þýddi þó hryggð vestan árinnar, því að við brottför ungfrú Broomhall misstu Ch'ü hirðir og hinir kristnu í Ta-ning einn sinn ástsælasta starfsmann. „Æ,“ andvarpaði hinn góði hirðir, „sumar kristniboðskonur eru eins og stólar og borð – það er auðvelt að flytja þær burt. Ég treysti því að sumar séu líka eins og skápar. Í Ta-ning viljum við fá þær sem enginn hleypur á brott með.“

En innst í hjarta sínu gátu þau ekki annað en glaðst, því að þau vissu hve mikil blessun myndi hlotnast vinum þeirra handan árinnar af þeirri mildu nærveru sem lengi yrði saknað á þeirra eigin heimilum. Hinir kristnu í Hung-tung tóku þessari góðu gjöf frá Guði sannarlega opnum örmum. Meðal annarra heillaóska útbjuggu þeir dýrindis fallegan borða með fjórum stórum, gylltum táknum á stranga úr dökkbláu klæði. Hann hengdu þeir upp í setustofunni, og þegar ferðalangarnir sneru aftur, rétt í tæka tíð fyrir mótið, blasti þessi kærleikskveðja alls safnaðarins við þeim: „ÞJÓNIÐ DROTTNI AF HEILU HJARTA.“

Þau voru varla komin á staðinn þegar frú Hoste hafði í nógu að snúast við ánægjuleg störf. Fjögur hundruð kristnir voru saman komnir á samkomurnar, og í hópi níutíu leitandi manna sem báðu um skírn voru rúmlega þrjátíu konur. Hve glöð hún var að vera á meðal þeirra, mælt á tungumálið og með næga reynslu til að veita þá hjálp og fræðslu sem þörf var á. Yndisleg gömul kona, sextíu og sjö ára, sem vonaðist til að verða skírð, þrýsti hönd hennar ákaft og sagði:

„Spurðu mig bara allra spurninganna. Ég er heyrnardauf, eins og þú veist, og á stóru samkomunni heyri ég ekki almennilega og svara kannski ekki rétt. En ég gæti útskýrt þetta allt fyrir þér án þess að vera hrædd.“

Síðar bar hún þó fallegan vitnisburð í kapellunni, uppörvuð af nýju vinkonu sinni, og var skírð ásamt rúmlega sextíu öðrum „í miklum friði“, eins og hún komst sjálf að orði.

Tíminn leyfir ekki að segja margt fleira um konurnar. Þær virðast næstum gleymdar á síðum þessarar bókar. Það er ekki vegna þess að þær hafi verið síður áhugaverðar eða einlægar en karlarnir, heldur myndi þeirra þáttur í sögunni krefjast heillar bókar út af fyrir sig, og við verðum að hraða okkur að sögulokum. Þó verður að nefna eina gamla konu sem gegndi mikilvægu hlutverki jafnvel í málefnum safnaðarins á þessum tíma og átti þátt í að leysa úr flóknu vandamáli.

Í einum þorpssöfnuðinum, í Ch'en-ts'uen, sem var nokkuð öflug miðstöð, kom upp vandi varðandi skipun í safnaðarembætti. Þörf var á djákna, og vandinn var ekki sá að erfitt væri að finna hæfan mann, heldur voru þeir of margir. Að minnsta kosti þrír góðir menn, traustir bændur, komu til greina og hver þeirra sem var hefði getað gegnt embættinu. Þeir voru allir elskaðir og virtir, en ómögulegt var að gera upp á milli þeirra, því að þótt þeir væru gerólíkir að skapgerð voru þeir undarlega jafnir að vigt og áhrifum. Að hefja einn þeirra yfir hina hefði verið óskynsamlegt, einkum frá kínversku sjónarmiði. Það hefði líka getað reynst afdrifaríkt, því að það eitt að kalla mann djákna hefði engu bætt við hæfni hans til að gegna starfinu. Eins og Hoste orðaði það:

„Það gengur aldrei að horfa fram hjá staðreyndum. Hversu mikið sem reynt er, þá er ómögulegt að auka við vöxt nokkurs manns. Það má setja hann upp á stall, en það gerir hann ekkert stærri í raun og veru.“

Á hinn bóginn hefði það vakið endalausa flokkadrætti í litla söfnuðinum að skipa þá alla þrjá: „Ég er Páls og ég er Apollóss,“ og svo framvegis.

„Jæja,“ sagði Hsi, „við verðum að láta þetta bíða í bili. Hér er greinilega um að ræða mál þar sem við þekkjum ekki huga Drottins.“

Og svo leystist þetta allt á svo einfaldan hátt þegar þeir báðu yfir málinu. Í þorpinu bjó þessi góða gamla kona, móðir eins af mönnunum þremur. Á sinn hljóðláta hátt hafði hún unnið gagnlegt starf á meðal kvennanna og hafði töluverð áhrif. Kristnu karlmennirnir mátu dómgreind hennar mikils og voru vanir að leita ráða hjá henni um mikilvæg mál. Öllum í þorpinu þótti fremur miður að hafa engan embættismann í söfnuðinum. Þá datt Hsi hirði svolítið í hug:

„Hvers vegna ekki að viðurkenna þá stöðu sem Drottinn hefur augljóslega gefið þessari konu og taka hana frá til þjónustu sem djáknissu?“

Eftir að málið hafði verið íhugað í bæn virtist ekkert mæla gegn því; þegar hugmyndin var borin upp urðu hinir kristnu hæstánægðir og mennirnir þrír fögnuðu þessu skrefi sérstaklega. Þannig leystist vandinn. Þessi tilhögun gafst prýðilega og hvorki fór önnur útnefning fram né var hennar óskað. Í raun og veru hélst staðan að mestu leyti eins og hún hafði verið áður. Karlmennirnir sáu um hagnýt mál og stýrðu samkomunum, en leitað var til gömlu konunnar um ráð með enn opnari hætti og hún bar meiri ábyrgð meðal kvennanna. Og þar sem kínverska orðið yfir djákna nær jafnt yfir djáknissu fannst litla söfnuðinum hann ekki lengur vera vanræktur. Við getum brosað að þessu, en það sem vekur athygli er að kona án nokkurrar menntunar eða sérstakrar þjálfunar skuli hafa burði til að hafa svo mikil áhrif í trúmálum. Að slíkar konur skuli síður en svo vera sjaldgæfar í Kína veit á gott fyrir framtíð þessa mikla lands og bendir á möguleika sem við ættum ekki að missa sjónar á í lífsákvörðunum okkar og bænum.

Sem vitnisburð um raunverulegar framfarir meðal hinna kristnu í Hung-tung má nefna eitt framfaraskref sem gladdi Hsi hirði ákaflega á síðari árum: þá samhljóða ákvörðun safnaðarins að leita ekki framar réttarverndar á tímum ofsókna eða í nokkrum ágreiningi við heiðna nágranna. Þetta var ekkert fljótræði, og gat raunar ekki verið það. Málið var of alvarlegt og víðtækt. Slík ákvörðun þýddi einfaldlega að hvað sem á dyndi myndu þeir héðan í frá treysta á Guð einan til hjálpar og varnar fyrir sig sjálfa, heimili sín og fjölskyldur. Í landi þar sem lýðurinn er heiðinn ber slík afstaða vott um djúpa innri sannfæringu sem vex hægt.

Á fyrstu árunum hafði þessu verið allt öðruvísi farið. Þá bjó enn mikið af gamla manninum í Hsi, og honum fannst hann verða að beita kappi sínu og krafti til að ryðja Drottni braut og sópa burt öllum torfærum og hindrunum með sömu ráðum og hann hafði fram að því notað með góðum árangri til að ráða yfir fólkinu í kringum sig. Þegar erfiðleikar komu upp og trúaðir sættu ofsóknum í trássi við samningsbundin réttindi fór hann meira að segja upp til höfuðborgarinnar og gekk á fund héraðsstjórans, og þar höfðaði hann mál sem gerði óvini þeirra gjörsamlega mát. Sem fylgjendur hinnar vestrænu trúar gátu hann og aðrir kristnir nefnilega krafist þeirrar verndar sem útlendingum var tryggð.

Hann sá ekki að eitthvað hlaut að vera að fyrr en hann komst að því sér til sorgar að slíkir sigrar eiga það til að deyfa hið andlega líf og koma hinum kristnu í hugarástand sem er í algjörri andstöðu við kærleika og fórnarlund Meistara þeirra. Eins og í Yang-ts'uen leiddi unnið dómsmál aftur og aftur til þess að söfnuðinum hnignaði, og því meira sem kristið fólk reyndi að verja sig gegn smán krossins, þeim mun minni kraft hafði það til að frelsa og blessa aðra. Þetta var svo augljóst að Hsi fann sig knúinn til að endurskoða allt málið í fullri alvöru og leita vilja Drottins með vandlegri rannsókn Ritninganna.

En það var ekki fyrr en á tímum hans eigin verstu þrenginga sem hann skildi sannleikann til fulls. Á þessum síðustu mánuðum ársins 1887 var hann kallaður til að ganga einn inn í „dimma skýið, sem Guð var í“. Og þar lærði hann að raunveruleg þörf sálarinnar er ekki mannleg hjálp, sem svo oft reynist gagnslaus, heldur hin alnæga nærvera – „Guð sem nægir“. Hann komst að raun um að ekkert fær snert það líf sem er falið Honum á vald án Hans skýra ásetnings eða leyfis, og að jafnvel þrengingar sem djöfullinn hefur skipulagt af ásettu ráði, „Satans engill til að slá mig“, geta orðið að tækifærum til þess að dýrlegur máttur Hans, sem „fullkomnast í veikleika“, skíni enn skærar. Þá varð glaður sigursöngur postulans, sem var hinn mikli kristniboði, einnig að hjartans máli hans:

„Þess vegna uni ég mér vel í veikleika, í misþyrmingum, í nauðum, í ofsóknum, í þrengingum vegna Krists. Þegar ég er veikur, þá er ég máttugur.“

Afturhvarf til heiðinna embættismanna – þar sem heiðinn embættismaður sat við völd – í leit að hjálp og vernd hefði verið óhugsandi eftir þetta. Fyrir hans eigin hönd var málið endanlega útkljáð og fyrir lok þess árs lýsti hann því yfir að hann væri hættur að leggja fram nokkurs konar kærur hjá embættismönnum ríkisins. Honum fannst svo miklu blessunarríkara, og árangursríkara líka, að leggja þær fram hjá Konungi konunganna.

En í þessari afstöðu stóð Hsi nánast einn meðal bræðra sinna. Þá var töluverður hópur innan safnaðarins sem hneigðist til að njóta þessa heims sem best en vonaðist þó til að standa vel að vígi í þeim næsta. En í erfiðleikunum kringum Fan brann mikið af tré, heyi og hálmi upp. Og er tíminn leið urðu sannir trúaðir fúsari til að fylgja andlegri stefnu. Þá varð hægt að gera meiri kröfur og þetta mikilvæga mál var íhugað í bæn. Hvernig Drottinn tók að Sér starfið við hvert athvarf og frelsaði Hsi og samverkamenn hans úr margri hættunni eingöngu sem svar við bæn var án efa besta skýringin á kenningu Ritningarinnar sem völ var á, og átti ekki lítinn þátt í lokaniðurstöðunni.

En ákvörðun safnaðarins var tekin án fljótræðis og af fúsum og frjálsum vilja. Um nokkurt skeið hafði ríkt sú sannfæring að slíkt skref yrði Guði til dýrðar og starfinu fyrir bestu. En að leggja til hliðar öll samningsbundin réttindi og þá vernd sem fá mátti fyrir áhrif útlendinga þýddi að hafna mjög áþreifanlegum hlunnindum, og það skref var ekki stigið af léttúð.

En þegar ákvörðunin var loksins tekin var undursamlegt að sjá hvernig Drottinn sýndi þegar í stað mátt Sinn til að vernda þá fyrir ofsóknum og raunum á alveg nýjan hátt. Allt frá upphafi veitti Hann náðarsamlega frelsun og tók ótvírætt upp hanskann fyrir þann málstað sem Honum var þannig falinn. Síðar, þegar trú safnaðarins styrktist, var þetta ekki jafn áberandi. Þá var ofsóknum leyft að koma, þótt þeim væri augljóslega snúið til blessunar. En þar til þeir höfðu fest rætur í þessari nýju afstöðu, sem þeir höfðu tekið upp með nokkrum ótta og skjálfta, tók Drottinn mál þeirra að Sér með svo einstökum hætti að kristniboðinn sem fylgdist með öllu saman fylltist undrun og þakklæti. Í öllu þessu máli voru hann og Hsi hirðir í djúpri einingu, eins og eftirfarandi blaðsíða úr kínverska handritinu okkar ber með sér:

Eftir sameiginlega bæn og ráðagerð ákváðum við Hoste að leggja þá tillögu fyrir næsta mót (snemma árs 1891) að í framtíðinni skyldu allir safnaðarmeðlimir og sérhver leitandi sem tengdist söfnuðunum í Hung-tung-héraði, og kynnu að sæta ofsóknum, treysta eingöngu á Drottin sér til verndar en ekki reiða sig á samningsbundin réttindi sín. Eftir ítarlegar umræður var þetta samþykkt samhljóða af söfnuðinum og varð að fastri reglu. Nú er þetta útskýrt skýrt og greinilega fyrir hverjum skírnþega fyrir skírn, svo að hann sjái ekki eftir því síðar þegar á reynir í ofsóknum.

Á undanförnum árum (skrifað árið 1894) hefur Drottinn varðveitt söfnuðinn í miklu meiri friði en við nutum áður.

Í öllum málum sem tengjast söfnuðinum eða hverju athvarfi höfum við Hoste sameinast í bæn og ráðagerð, og þannig tekst okkur að skipa málum farsællega. Við hjálpum hvor öðrum gagnkvæmt án þess að gera nokkurn greinarmun á innfæddum og útlendingi, því að Drottinn hefur gert okkur eitt. Guði sé lof, þá elskar frú Hoste líka frú Hsi og er eitt í anda með eiginmanni sínum. Megi Drottinn stöðugt gera okkur samhuga og gefa okkur náð ofan á náð, svo að við getum vegsamað himneskan Föður okkar.

Undarlegt nokk var Hsi sjálfur meðal þeirra fyrstu sem reyndi á eftir að þessi samþykkt var gerð. Atvikið var að vísu fremur smávægilegt, en það er athyglisvert vegna þess að það sýnir hve gjörbreytt skapgerð hans og viðhorf voru orðin fyrir náð Guðs. Jafnvel utanaðkomandi gátu séð að hann var ekki lengur sami maðurinn. Áður fyrr óttuðust flestir þá tilhugsun eina að styggja hann, og í stað þess að taka sér eitthvert bessaleyfi voru menn heldur þakklátir ef hann réðst ekki á þá. Og jafnvel eftir sinnaskipti hans hefði enginn kært sig um að ganga á rétt hans. En nú virtist ekkert geta vakið upp gamla, skapbráða andann. Smám saman rann það upp fyrir heiðnum nágrönnum hans, þar sem hver maður var heiðinn, að hann var meinlaus og að hægt væri að notfæra sér hann refsilaust. Hann myndi í öllu falli ekki gera neitt verra en að biðja.

Það varð því úr að maður nokkur í Vestur-Chang-þorpinu sló með mestu ró eign sinni á hluta af landareign hans, fallegan lítinn skika af áveitulandi. Hann færði landamerkin í kyrrþey og tók þessa verðmætu viðbót yfir til sinnar eigin jarðar.

Fréttirnar bárust Hsi auðvitað fljótt, en hann gat varla trúað þessu fyrr en hann sá með eigin augum hvað gert hafði verið. Eftir að hafa beðið yfir málinu fór hann heim til nágranna síns og gerði í vinsemd athugasemd við þetta tiltæki. En hann fékk þegar í stað yfir sig gusur af svívirðingum og ögrunum, og sá að maðurinn ætlaði sér að knýja málið í gegn með frekju.

Við þessar aðstæður var ekkert annað til ráða, ef hann ætlaði að ná rétti sínum, en að fara dómstólaleiðina og láta refsa hinum áleitna. En það var auðvitað einmitt það sem Hsi vildi ekki gera. Þegar hann hugsaði og bað um málið sá hann að Drottinn var að gefa honum tækifæri til að lifa í verki eftir hinni miklu meginreglu að rísa ekki gegn hinum vonda, og hann sá líka að þetta mál gæti orðið öðrum til sérstaks gagns, því að ekki var sá maður í söfnuðinum sem ekki hefði freistast til að reiðast slíku ranglæti.

„Þetta er land Meistara míns,“ sagði hann rólega. „Ég hef það aðeins til umráða í þjónustu Hans. Ef Hann vill nota það á þennan hátt til að sýna anda fagnaðarerindisins, þá látum það fara.“

Það þarf varla að taka fram að þessi afstaða vakti mikla kátínu og forvitni í þorpinu. Gat það virkilega verið að hinir kristnu væru svona einfaldir! En spottið þagnaði nokkuð skyndilega þegar maðurinn sem hafði gert á hlut Hsi veiktist hastarlega. Ekkert virtist duga honum og í neyð sinni grátbað hann loks um að Hsi kæmi til sín, því að hvergi annars staðar var slíkan lækni að fá. Hsi tók málið fúslega að sér og gerði allt sem hann gat fyrir vesalings manninn, um leið og hann bað hann innilega að snúa sér til Guðs og leita þeirrar blessunar að fá syndir sínar fyrirgefnar.

Þetta hafði djúp áhrif á manninn. Hann tók inn lyfin sem hann fékk og náði fljótt heilsu á ný. Því meira sem hann hugsaði um málið, þeim mun meira undraðist hann góðvild Hsi. Að lokum fór hann að sækja samkomurnar í Mið-Eden og spurðist fyrir um fagnaðarerindið af mikilli alvöru.

„Nú er tækifærið okkar komið,“ hugsaði Hsi. „Ég ætla ekki að minnast einu orði á þessa landspildu. Ef hann gefur Kristi hjarta sitt í sannleika er það fyrsta sem hann gerir að bæta fyrir brot sitt. Við verðum að sýna að í okkar augum er sál hans að minnsta kosti meira virði en jarðnæðið.“

En maðurinn hélt að sér höndum. Hann gat ekki fengið sig til að horfast í augu við hvað það kostaði að gerast kristinn. Hann var ekki einu sinni fús til að láta þennan eina litla landskika af hendi. Ekkert var sagt. En hann hætti að mæta á samkomurnar og áður en langt um leið var hann horfinn alveg aftur til síns fyrra lífernis. Sorglega augljóst var að heilagur andi var hættur, eða því sem næst hættur, að eiga við hjarta hans. Skömmu eftir að hann hafði snúið baki við Kristi veiktist hann svo skyndilega á meðan Hsi var að heiman og lést.

Þetta hafði djúpstæð áhrif í þorpinu, þar sem menn höfðu fylgst grannt með öllu málinu. Ekki urðu áhrifin minni þegar Hsi sneri heim og neitaði að gera nokkrar ráðstafanir til að endurheimta landið, heldur lét fjölskylduna halda því, enda var hún ekki heldur þá fús til að láta það af hendi. Hann beið varanlegt tjón sem því nam. En hvílíkt tækifæri gaf þetta honum ekki til að boða fagnaðarerindið! Og hvílík hvatning reyndist þetta ekki öðrum kristnum mönnum til að biðja fyrir ofsækjendum sínum og leitast við að leiða þá til iðrunar, í ljósi hinna alvarlegu orða: „Ég mun endurgjalda, segir Drottinn.“

Meistari okkar lofar því hvergi að þeir sem setja traust sitt á Hann verði ekki fyrir eignatjóni. Þvert á móti er talað um þjóna Hans sem menn er Guð hefur „sett fram ... dauðadæmda ... á leiksviði frammi fyrir öllum heiminum, bæði englum og mönnum“.

„Hrakyrtir blessum vér, ofsóttir umberum vér, lastaðir áminnum vér. Vér erum orðnir eins og sorp heimsins, afhrak allra allt til þessa.“

Þótt við biðjum um frelsun og frið, og rétt sé að þrá slíka blessun handa okkur sjálfum og öðrum, er eina leiðin til sannrar hjartahvíldar sú að vera á hverri stundu fús til að leggja sjálft lífið í sölurnar Hans vegna. Og sú stund þegar við eigum hvað dýpst samfélag við þjáningar Hans getur jafnframt orðið sú stund þegar við fáum hvað ríkulegastan forsmekk af gleði Hans.

En það var ekki aðeins í þessum efnum, í safnaðarskipan og vitnisburði í miðjum ofsóknum, sem framfarir urðu. Eftir því sem tíminn leið sá Hsi æ betur hve mikilvægt það var að halda hvíldardag Drottins heilagan og fá hina kristnu til að skilja að þeir yrðu að lifa fyrir Guð og með Guði í öllu. Hann lagði líf og sál í allt sem varðaði velferð þeirra. Hann var sífellt hjá þeim á heimilum þeirra, gaf saman hjón og jarðsöng, vitjaði sjúkra, spurðist fyrir um börnin, bað með fólki og hjálpaði því á erfiðleikatímum. Hann vissi allt sem var á seyði og var jafnglöggskyggn á alla kosti og galla hjarðar sinnar og nokkur austurlenskur fjárhirðir. Þessi nána þekking á þörfum þeirra gaf honum mikinn kraft í fyrirbænum fyrir þeim og gerði bæði prédikanir hans og einkasamtöl afar hagnýt. Ákafi hans í þeirra þágu minnti á hið heita ákall Páls:

„Börn mín, sem ég að nýju el með harmkvælum, þangað til Kristur er myndaður í yður!“

„Ég vakti yfir yður með afbrýði Guðs ... og vil leiða yður fram sem hreina mey fyrir Krist.“

Í þessu skyni leitaðist hann á alla lund við að láta orð Guðs móta líf þeirra í ljósi kennslu heilags anda. Hann hafði afar djúptækan og hjálplegan hátt á að útleggja Ritninguna. Á almennum samkomum tók hann ekki bara ritningargrein og flutti mælskulega ræðu, þótt honum hefði verið leikur einn að skara fram úr á því sviði. Hjarta hans fann allt of sterkt til þess hvers fólkið frammi fyrir honum þarfnaðist og hve mjög Meistarinn þarfnaðist þess. Af einfaldri hreinskilni kappkostaði hann að opna augu áheyrenda sinna fyrir kröfum Guðs til lífs þeirra og þeim möguleikum sem þeim stóðu opnir í Kristi Jesú. Hann tók gjarnan fyrir kafla úr Ritningunni, tólf til tuttugu vers, og skýrði meginhugsanirnar setningu fyrir setningu. Hann vísaði ekki mikið í aðra ritningarstaði, því að hann fann að það dreifði auðveldlega athyglinni að fletta úr einum stað í annan. En hann tók oft einhverja frásögn úr Gamla testamentinu til að skýra það sem hann vildi brýna fyrir þeim, og sagði frá af slíkri innlifun og myndvísi að sagan lifnaði við frammi fyrir fólkinu.

„Þetta var allt svo hagnýtt, lifandi og fullt af andlegum krafti,“ sagði samverkamaður hans, kristniboðinn, þegar hann minntist þessara daga.

Og við eigin biblíulestur fylgdi Hsi sömu grundvallarreglum. Hann las Biblíuna mikið og íhugaði hana djúpt og hafði óvenjugóðan skilning á kenningum hennar. En það var hin reynslutengda aðferð hans sem einkenndi hann. Í hans huga var boðskapurinn, sem Drottinn okkar endurtók sjö sinnum með eigin vörum í loftsalnum, öllu öðru mikilvægari: „Sá sem hefur boðorð mín og heldur þau, hann er sá sem elskar mig.“

Er ekki mikið til í því sem Hoste sagði í þessu sambandi þegar hann ræddi um vin sinn:

Vel fræddur kristinn maður er ekki endilega sá sem hefur aflað sér víðtækrar þekkingar á Ritningunni, þótt slík þekking geti verið hjálpartæki til að verða vel fræddur kristinn maður. Mér finnst Biblían oft vera eins og landakort að því leyti að hún sýnir okkur leiðina til að komast í samfélag við Guð og ganga áfram með Honum. Ég get þekkt landakortið af Afríku út og inn en samt verið afar lélegur landkönnuður. Á sama hátt getur fólk búið yfir mikilli biblíuþekkingu og talað fagurlega um hin dýpri sannindi og hið æðra líf, á meðan reynsla þess er í raun grunn og líferni þess Guði til vanheiðurs. „Þér vitið þetta, og þér eruð sælir, ef þér breytið eftir því.“

Kenningar Drottins okkar í fjallræðunni eru til dæmis ekki ábendingar til umsækjenda sem við getum tekið eða hafnað að vild. Kristur sjálfur breytir eftir þessum grundvallarreglum. Orð Hans verður að búa í okkur og stjórna lífi okkar jafnt og þétt. Þá fyrst, og ekki fyrr, erum við í Honum.

Við biblíulestur er svo mikilvægt að muna að við verðum að stefna að meiru en skýrum skilningi á sannleikanum. Ég get komið auga á mikla innri merkingu í því þegar Abraham fórnaði Ísak. En í mínu eigin lífi er líka Móríafjall. Og fyrir mig er það mergur málsins. Eins get ég skilið framvinduna í reynslu Jakobs, að Betel markaði einn áfanga og Peníel allt annan og að margt lá þar á milli. En þá verð ég líka sjálfur að ganga þann sama veg.

Hvað Hsi snerti elskaði hann Ritninguna í verki og var í þeim skilningi afburðavel fræddur kristinn maður. Orð Guðs var ráðgjafi hans öllum stundum. Stöðugt markmið hans var ekki að herma eftir sannleikanum heldur að endurspegla hann í lífi sínu. Hann hvatti aldrei þá sem komu til hans í þjálfun til að hlaða upp biblíuþekkingu og halda að af því að þeir vissu mikið væru þeir færir um að þjóna öðrum sem höfðu kannski lesið minna. Samt er sú blekking algeng, og ekki aðeins í Kína. En kennslan ein og sér mettar aldrei sálina, ekkert frekar en lestur matseðils getur útvegað svöngum manni kvöldverð.

„Tao-li (sannleikurinn eða kenningin) verður að fá að njóta sín til fulls í lífi ykkar,“ lagði hann ríkt á við þá. „Guð mun sífellt setja ykkur í kringumstæður þar sem grundvallarreglur Hans reyna á ykkur. Vegurinn sem Jesús gengur liggur til krossins. Og spurningin verður alla leiðina þessi: Ætlið þið að ganga þann veg með Honum? Hann kostar það að deyja sjálfum sér daglega. Eruð þið fúsir til að leyfa Honum að lifa því lífi í ykkur? Það er engin önnur leið til að færa öðrum líf og blessun.“

Þetta var kjarninn í lífi Hsi sjálfs og það eina sem hann þráði æ heitar: að prédika þannig og lifa þannig að það leiddi aðra í samband við Guð. Hve hagnýtur hann var í þessu og hve vel hann skildi að það eru oft smámunir sem halda okkur frá mikilli blessun, má sjá af einum af sálmum hans sem hann orti sérstaklega fyrir mót safnaðanna. Hann er birtur hér í heild sinni, þrátt fyrir að sama grunnhugsunin endurtaki sig í hverju erindi, og það margborgar sig að lesa hann vandlega. Það hefði nánast verið ferðarinnar virði til Kína að fá að sjá og heyra hina kristnu í Hung-tung syngja hann, eins og höfundur þessarar bókar heyrði þá oft gera þegar hinn kæri Hsi leiddi sjálfur hið sveigða lag og blés heitum eldmóði í bæði tóna og ljóð.

Þetta ársmót okkar hefur merkingu:

Heilagur andi leiðir kirkjuna til að stíga skref fram á við. Karlar og konur, ungir sem aldnir, allir verða í lotningu að tilbiðja Guð og taka við boðum Hans. Drottinn segir: „Ég gaf líf mitt á krossinum fyrir þig, er enn eitthvað sem þú getur ekki yfirgefið til að fylgja mér?

Er það dálæti á víni?Er það að reykja ópíum?Er það valmúaræktun?

Segðu mér, hvað er það sem þú getur ekki látið af hendi til að fylgja mér og njóta síðan eilífrar sælu þar sem Himinninn er?“

Þetta ársmót okkar hefur merkingu:

Heilagur andi leiðir kirkjuna til að sækja fram af alvöru. Bæði safnaðarmenn og sérhver leitandi ættu allir af einum huga að bíða frammi fyrir Guði og gefa gaum að boðum Hans. Drottinn segir: „Ég gaf líf mitt á krossinum fyrir þig, er enn eitthvað sem þú telur eftir þér til að líkjast mér?

Er það siðvenjan?

Er það fótabinding? (tískan)

Er það hjónaband við heiðinn maka? (eða ófrelsaðan).

Segðu mér, hvað er það sem þú telur eftir þér til að líkjast mér og njóta síðan endalausrar sælu þar sem Himinninn er?“

Þetta ársmót okkar hefur merkingu:

Heilagur andi leiðir kirkjuna fram á vegi heilagleikans. Bæði öldungar og djáknar verða allir að kveða Guði lofsöngva* og hlýða boði Drottins. Drottinn segir: „Ég gaf líf mitt á krossinum fyrir þig, er enn eitthvað sem þú getur ekki yfirgefið til að fara og boða mig?

Er það jarðnesk nautn?Er það frægð eða auður?Er það tign og vegsemd?

Segðu mér, hvað er það sem þú getur ekki látið af hendi til að fara og boða mig og njóta um alla eilífð sælu þar sem Himinninn er?“

Þetta ársmót okkar hefur merkingu: Heilagur andi leiðir kirkjuna áfram til fullkomnunar.

Hirðar og predikarar skulu koma með alabastursbuðk sinn og smyrja Drottin og kunngera boð Hans með gleði.

* Vísar til Efesusbréfsins 5:18, 19 og Kólossubréfsins 3:16.Efesusbréfið 5:18, 19 · Kólossubréfið 3:16

Drottinn segir: „Ég gaf líf mitt á krossinum fyrir þig, er enn eitthvað sem þú getur ekki yfirgefið til að vegsama mig?

Er það þinn eigin máttur?Er það verkið sem þú elskar?Er það nokkur dýrmæt eign?

Segðu mér, hvað er það sem þú getur ekki látið af hendi til að vegsama mig og njóta endalausrar sælu þar sem Himinninn er?“

Getum við nokkurn tíma komið of oft aftur að þessari áleitnu en þó mildu spurningu:

Ég gaf líf mitt á krossinum fyrir þig:

Er eitthvað sem þú getur ekki yfirgefið til að fylgja mér?

Ef við værum þar sem Hsi er núna, hvert yrði þá svar okkar?

Það var í fullu samræmi við eigið andlegt líf hans að undir lokin reyndi hann æ meira að beina augum fólks frá sjálfum sér og leiða það til að eiga bein samskipti við Guð. Eftir því sem tíminn leið varð hann líka varkárari við að leggja hendur yfir sjúka eða þá sem illur andi kvaldi og biðja um tafarlausa heilun þeim til handa. Ekki svo að skilja að trú hans hefði minnkað. En hann fór að sjá að mestu varðar að eiga rétt samband við Guð, og að veikindi geta verið leið sem Drottinn notar til að draga sálina nær sér. Þegar fólk leitaði Drottins í einlægni var hann alveg jafn fús og áður að biðja fyrir því og gera tilkall til frelsunar. En hann hafði lært af nokkrum merkilegum atvikum að ef svo var ekki ástatt þorði hann ekki, eins og hann komst sjálfur að orði, að „misnota kraft fagnaðarerindisins“. Á sama hátt var hann tregari til að grípa til lyfja en áður fyrr, og þegar hann sjálfur átti í hlut kaus hann oft heldur að bíða frammi fyrir Guði einum eftir heilun. Hann setti enga fasta reglu um þetta. Drottinn virtist leiða hann eftir því sem þörf krafði hverju sinni, á þann hátt sem best átti við.

Haustið 1893 heimsótti hann til dæmis athvarfið í Chao-ch'eng, og nokkrir úr hópi hinna kristnu sneru sér þegar í stað til hans vegna sjúkra vina sinna. Liu djákni í þorpinu Nan-shih-ling þjáðist mikið. Bæði augu hans voru illa bólgin og ekkert virtist lina sársaukann. Gæti Hsi hirðir gefið sér tíma til að fara þangað og biðja fyrir honum? Og svo var Ts'ao bróðir úr öðru þorpi í miklum vanda staddur. Eiginkona hans var alvarlega veik. Hann var svo þakklátur fyrir að hirðirinn væri kominn og grátbað hann að koma strax heim til þeirra og lækna hana. Hversu þreyttur og önnum kafinn sem Hsi hirðir var sinnti hann alltaf slíkum beiðnum. En í þetta sinn fann hann á sér að eitthvað var ekki eins og það átti að vera. Hann baðst fyrir og íhugaði málið; síðan kallaði hann inn mennina sem biðu og sagði við þá:

Drottinn gefur mér ekki frelsi til að fara með ykkur. Liu djákni er leiðtogi safnaðarins í því þorpi. Ég óttast að hann hafi verið að vinna á Drottins degi og þannig brotið eitt allra mikilvægasta boðorðið. Ef þetta er orsök þjáninga hans er það til þess að hann verði allri hjörðinni til viðvörunar.

Og Ts'ao bróðir, það getur verið að eiginkona þín hafi verið of upptekin af heimilisstörfum og kólnað í hjarta sínu. Ég óttast að hún hafi vanrækt bænina og það að læra af orði Guðs. Það skiptir meira máli að sálum okkar vegni vel en að líkaminn sé við góða heilsu.

Nú hafið þið Song bróður hérna, hirði ykkar eigin safnaðar. Hann ber ábyrgð á þessum málum. Biðjið hann að fara með ykkur. Ef djákninn og frú Ts'ao vilja játa syndir sínar og snúa aftur til Drottins mun hirðir ykkar leggja hendur yfir þau og biðja fyrir þeim, og þá munu þau vissulega læknast.

Þetta óvænta svar vakti furðu allra viðstaddra sem vissu að í báðum tilvikum var því einmitt þannig varið sem hann hélt. Song hirðir fór af stað og fékk náð til að færa málin í rétt horf. Bænum hans um heilun var svarað af mildi, og söfnuðurinn í Chao-ch'eng varð þeim mun sterkari fyrir þennan lærdóm.

Litlu síðar varð kristinn maður að nafni Cheo svo alvarlega veikur að Hsi hirðir helgaði sig föstu og bæn hans vegna. Læknismeðferð hafði verið reynd en án árangurs, og svo virtist sem hann ætti ekki langt eftir. Meðan Hsi baðst fyrir varð honum fyllilega ljóst að Drottinn hafði sent þessi veikindi af miskunn við sál mannsins. Með mikilli alvöru hvatti hann manninn til að játa allt fyrir Drottni sjálfum og biðja um andlega heilun. Það gerði hann, og án nokkurrar frekari meðferðar rénuðu hin alvarlegu sjúkdómseinkenni, svo að þennan sama dag var hann orðinn tiltölulega frískur. En Hsi var alveg jafn mildur við þá sem þurftu á huggun að halda og hann var strangur þegar áminningar var þörf. Og einnig þegar hann veitti huggun beindi hann hjörtum þeirra til Guðs. Hinum himneska Föður gat ekki staðið á sama um neitt sem varðaði velferð barna Hans, og bjargráð Hans nægðu ætíð Hans eigin fólki.

Sumarið 1893 eyðilagði þurrkur til dæmis hveitiuppskeruna og mikil neyð ríkti um allt héraðið. Hsi var á ferð að heiman og upp til Hung-tung, og nokkrum mílum fyrir sunnan borgina kom hann að þorpinu Yanghai, en þar bjó fjölskylda sem var einlæg í trúnni. Í von um að geta glatt þau dálítið kom hann þar við í heimsókn og komst að raun um að koma hans var á hárréttum tíma.

Eins og allir aðrir hafði Shao misst voruppskeru sína, en eins og til að bæta það upp lofuðu ferskjutrén hans óvenjumiklum ávexti. Dag frá degi höfðu þau fylgst með litla aldingarðinum og treyst á að salan á þessum fallega ávexti myndi sjá þeim farborða yfir veturinn. Skelfing þeirra varð því mikil nokkrum dögum áður þegar þau urðu vör við skæðasta óvin ungu ferskjunnar – orm sem nú hafði því miður þakið öll trén. Uppskeran var augljóslega dæmd til glötunar og fátt eða ekkert skildi á milli þeirra og algjörrar örbirgðar. Hjarta Hsi snertist djúpt. Hann huggaði vini sína af einlægri hluttekningu og fullvissaði þau af eigin reynslu um að Drottinn hefði margar leiðir til að sjá fyrir börnum sínum og myndi aldrei láta þau skorta daglegt brauð.

„En komið,“ sagði hann, „förum út í aldingarðinn og segjum himneskum Föður okkar frá þessu öllu.“

Undir laufmiklum ferskjutrjánum krupu þau á kné þetta sumarkvöld, og þau báðu þess að enn mætti stöðva eyðileggingu ormsins, ef það væri tilgangur Drottins að nota þennan ávöxt til að mæta þörfum þeirra. Sjálf höfðu þau engin ráð til að hemja pláguna. En Hann gat auðveldlega ráðið bót á henni. Og ef ekki, þá treystu þau Honum til að annast þau á einhvern annan hátt.

Síðan hélt Hsi áfram ferð sinni, og Shao-fjölskyldan hélt áfram að mæna til Drottins, miklu hughreystari. Einum eða tveimur dögum síðar var bænum þeirra svarað. Þegar þau gengu út í aldingarðinn eins og venjulega sáu þau að jörðin undir ferskjutrjánum var öll þakin dauðum ormum. Svo virtist sem ekki einn einasti væri eftir á lífi. Trén héldust í góðu ástandi og gáfu síðar af sér prýðilega uppskeru.

En það var í umsýslu rekstrarmála og í þeim erfiðleikum sem komu upp meðal starfsmanna við hvert athvarf hans sem mesta breytingin sást ef til vill á Hsi þessi síðari ár. „Hógværð og mildi Krists“ hafði mildað anda hans svo mjög að varla virtist sjást nokkur vottur eftir af hinum ráðríka og sjálfsörugga Konfúsíusarsinna sem hann hafði eitt sinn verið.

Á árum áður hafði honum verið í blóð borið að fá sínu framgengt, að stjórna, ráða og knýja hlutina í gegn án tillits til hagsmuna annarra. En nú hafði hann í ríkum mæli tileinkað sér þær grundvallarreglur sem liggja að baki allri sannri andlegri forystu. Samstarfsmenn hans voru ekki lengur undirmenn sem þjónuðu honum eða aðstoðuðu hann, heldur bræður sem honum var unun og heiður að styðja í sameiginlegri þjónustu við Drottin. Verkið var verk Guðs, og mennirnir sem unnu að því voru kallaðir af hinum guðdómlega Meistara, hver á sinn stað. Hlutverk hans sem trúfasts ráðsmanns var að sjá til þess að búið væri sem allra best í haginn fyrir alla og þeir styrktir á allan hátt til að gera sitt besta. Þannig leitaðist hann fremur við að fela þeim ábyrgð en að halda öllu í eigin höndum, og hann gerði sér líka grein fyrir hve mikilvægt var að bera hag þeirra fyrir brjósti við hverja ráðningu, svo að hann gæti í sannleika framkvæmt vilja Guðs þeim til handa. Hann reyndi eftir föngum að senda menn sína tvo og tvo saman, þannig að í hverju athvarfi væri annar áreiðanlegur maður við hlið þess bróður sem veitti því forstöðu, til að aðstoða við sjúklingana og halda allt bókhald. Þetta gaf þeim báðum nokkurt svigrúm til beinna andlegra starfa. Auk þess starfaði þar venjulega þriðji maðurinn, einnig kristinn, sem matreiðslumaður og þjónn undir þeirra stjórn. Það var ekki alltaf auðvelt að finna hæfa menn í þessar stöður sem gátu unnið vel og farsællega saman, og Hsi taldi það eina af höfuðskyldum sínum að bíða þannig frammi fyrir Guði að hann fengi leiðsögn til að velja af visku og gerði ekki mistök sem síðar myndu valda vandræðum. Og þegar erfiðleikar komu upp var hann að læra að taka á þeim í þolinmóðum og auðmjúkum anda. Þetta var ef til vill mesta breytingin af öllum. Hann var nefnilega bráðlyndur að eðlisfari og hafði, vegna fyrri menntunar sinnar sem Konfúsíusarsinni, mjög ákveðnar hugmyndir um hvernig hlutirnir ættu að vera. Sjálfur var hann svo dugmikill að heimska í fari annarra reyndi hræðilega á þolrifin í honum, og svo samviskusamur að öll vera hans reis upp gegn kæruleysi eða vanrækslu. Stundum, jafnvel löngu eftir að hann hafði séð hversu mikil synd óþolinmæðin var, hljóp gamli fljótfærnistónninn í hann, og innri pirringur braust fram sem olli honum djúpri iðrun á eftir.

„Ég man svo vel eftir því,“ sagði Hoste, „þegar ég sá hann í herberginu mínu dag nokkurn ásamt djákna úr einu sveitaþorpinu. Hann var góður bróðir en svifaseinn og þungur á bárunni, og hafði komist í vandræði þar uppi út af ‚samkomusal‘. Í stað þess að koma strax til Hsi hirðis, eins og hann hefði átt að gera, hafði hann vaðið áfram í blindni upp á eigin spýtur og komið okkur öllum í mikla flækju. En vandinn var sá að það var ómögulegt að fá hann til að skilja það. Þegar hann fór yfir sína hlið á málinu aftur og aftur átti Hsi hirðir fullt í fangi með að halda aftur af skapi sínu. En hann vildi svo sannarlega vera mildur og kærleiksríkur. Og enn einu sinni rakti hann allt málið fyrir manninum eins þolinmóðlega og hugsast gat og sagði:

„‚Segðu mér nú í alvöru, heldurðu að þetta hafi verið það viturlegasta sem hægt var að gera?‘

„‚Já,‘ sagði hinn í fullri alvöru, ‚ég er viss um að ég breytti alveg rétt.‘

„En Hsi greyið tók andköf og lét eitthvað býsna hvasst flakka svo að djákninn hrökk við og sjálfsánægja hans fékk ekki lítinn hnekki. Og á næstu stundu sá hann svo sárlega eftir því að hafa gert það.

„‚Æ,‘ sagði hann, ‚við skulum biðja. Við verðum að biðjast fyrirgefningar.‘ Og svo bætti hann við með tárin í augunum: ‚Sannarlega er ég ekkert. Ég er óhæfur til að gæta hjarðar Guðs.‘

„Þetta einkenndi mjög hugarfar hans á þessum þroskaðri árum.“

Segja verður frá einu atviki enn sem sýnir eftir hvaða grundvallarreglum hann fór þegar ósætti kom upp á milli starfsmanna athvarfa hans. Það átti sér stað um byrjun árs 1893.

Uppi á P'ing-yao-sléttunni, tvö hundruð mílur frá heimili sínu, rak Hsi mikilvægt athvarf í borginni Kieh-hsiu (sjá næstu síðu). Bræðurnir tveir sem veittu því forstöðu höfðu ekki átt gott samstarf og að lokum sauð upp úr. Því miður var rangur andi í þeim báðum, og eftir opinber vinslit, þar sem hvor var öðrum gramur, yfirgáfu þeir athvarfið og héldu í ofboði niður í Vestur-Chang-þorpið, báðir staðráðnir í að leggja yfirsjónir hins fyrir Hsi hirði. Þegar þeir komu á staðinn gátu auðvitað allir séð að eitthvað hafði gengið á og Hsi sá þegar í stað hvernig í öllu lá. En hann tók vingjarnlega á móti þeim og sinnti þörfum þeirra sjálfur án þess að gefa þeim nokkurt færi á að leysa frá skjóðunni; á meðan lagði hann svo fyrir húsráðendur að enginn skyldi spyrja um ástæðu komu þeirra. Þegar búið var að búa vel um þá og sjá þeim fyrir öllu sem þeir þurftu eftir langa ferð, baðst hann afsökunar og dró sig í hlé til að biðja í einrúmi.

Hann var djúpt hryggur og sá miklu meira í því sem gerst hafði en venjulega deilu milli tveggja ólíkra bræðra. Eftir því sem árin liðu styrktist sú sannfæring hans æ meir að í málum sem þessum væri hinn mikli óvinur sjálfur að verki og honum hefði tekist að varpa rýrð á málstað Krists. Andlegt afl bjó að baki vandanum og aðeins andlegur máttur gat sigrað það. Hann sá að allar fortölur eða samningalipurð af hans hálfu yrðu til einskis og gætu í raun aðeins gert illt verra. Mennirnir voru svo ævareiðir hvor öðrum að þeir þráðu það eitt að fá tækifæri til að „gera málið upp“ fyrir opnum tjöldum. Og ef þeir byrjuðu á annað borð var ómögulegt að vita hvar það myndi enda. Mannorð þeirra sjálfra myndi að minnsta kosti bíða slíkan hnekki að þeir gætu ekki lengur haldið áfram í starfinu, auk þess sem aðrir myndu dragast inn í ófriðinn. Í tvo daga fastaði Hsi því alveg og helgaði sig bæninni. Hann gat ekki látið sér nægja að klóra yfir vandann heldur fann að hann varð að grípa í mátt Guðs til að fá fulla lausn. KRISTNIBOÐSHÚSIN Í KIEH-HSIU.

Kínverjar telja að reimt sé í þessum glæsilegu byggingum með fagurlega útskornu tréverki. Þar sem enginn Kínverji vill leigja þær voru þær leigðar China Inland Mission fyrir þá fáránlega lágu upphæð, um sjö sterlingspund á ári. Þær gefa lesandanum hugmynd um fyrri velmegunardaga í Shan-si, sem nú er orðið svo átakanlega fátækt vegna hungursneyðar og ópíumreykinga. Shan-si er þekkt fyrir fallegar byggingar sínar, þótt margar þeirra séu nú í rúst. Á meðan gætti hann þess sérstaklega að sýna bræðrunum einstaka góðvild, þjónaði þeim sjálfur til borðs og var jafnhlýlegur við þá báða. Allt heimilisfólkið fylgdi fordæmi hans og því gafst ekkert færi á deilum, og brátt tóku deilendurnir að skammast sín nokkuð fyrir sína blindu reiði.

Á þriðja degi, á meðan Hsi fastaði enn, fékk hann fullvissu um að bænum hans hefði verið svarað. Hann fór þá tafarlaust að leita bræðranna, leiddi þá báða inn í herbergi sitt og bað þá með fáeinum kærleiksríkum orðum að leggja til hliðar alla beiskju og gagnkvæmar ásakanir og játa hvor sína sök fyrir Guði og hvor fyrir öðrum.

„Bræður,“ sagði hann, „sökin er fyrst og fremst mín. Ef ég hefði verið bænræknari og borið meiri umhyggju fyrir velferð ykkar hefði ég sennilega aldrei sett ykkur saman í sama athvarfið. Mér finnst ég í þessu máli hafa syndgað gegn Guði og sömuleiðis gegn ykkur báðum. Skulum við ekki fyrirgefa hver öðrum og leita fyrirgefningar Hans?“

Mennirnir brotnuðu alveg saman. Þeir höfðu ekki eitt einasta kvörtunar- né ásökunarorð fram að færa. Fullur af kærleika og heilögum anda bað Hsi með þeim þar til þeir sættust með mörgum tárum og ófriðurinn var sigraður.

„Ég hef aldrei kynnst manni,“ sagði Hoste þegar hann ræddi um þetta atvik, „sem treysti jafnlítið á eigin mátt á nokkru sviði. Þetta var sífelldur lærdómur fyrir þann sem var mikið samvistum við hann. Því að ef nokkur maður hafði ástæðu til að ‚treysta á holdið‘, þá var það okkar kæri Hsi. En hann var algerlega vaninn af slíku hugarfari. Hann treysti ekki einu sinni á eigin dómgreind án leiðsagnar Guðs. Maður gat spurt hann um eitthvert sáraeinfalt mál og þá svaraði hann: ‚Leyfðu mér að biðja yfir því. Ég veit það ekki alveg strax.‘ Eða: ‚Ég skal segja þér það síðar, þegar ég hef spurt Drottin.‘“

Hann gerði sér svo skýra grein fyrir því að enginn mannlegur máttur getur náð andlegum markmiðum og að orð Drottins okkar eru bókstaflega sönn:

ÁN MÍN GETIÐ ÞÉR ALLS EKKERT GJÖRT.