Staður allsnægta

Frammi fyrir okkur liggur skrá yfir þau athvörf sem Hsi fékk afl til að opna á árunum strax eftir 1887: það er langur og afar merkilegur listi sem nær yfir hverja borgina á fætur annarri, hvern bæinn á fætur öðrum og hvert héraðið á fætur öðru (sjá næstu síðu). Þar eru átta staðir á hinni fjölmennu sléttu í kringum höfuðborgina, fimm borgir syðst í Shan-si og fimm borgir enn sunnar, í Ho-nan; þar er líka sjálf Si-an Fu og aðrar mikilvægar miðstöðvar í nágrannahéruðunum: alls voru meira en tuttugu athvörf opnuð á sex árum, og hvert einasta athvarf á stöðum þar sem engir kristniboðar voru að störfum.

„Því að ég, Drottinn, Guð þinn, held í hægri hönd þína og segi við þig: Óttast þú eigi, ég hjálpa þér! Óttast þú eigi, þú maðkur Jakob, þér fáu menn í Ísrael! Ég hjálpa þér, segir Drottinn, Guð þinn, frelsari þinn. ... En þú munt fagna í Drottni og hrósa þér af Hinum heilaga í Ísrael.“

„Þegar menn liggja niður á við, þá skalt þú segja: „Upp á við!““

Og allt þetta hófst á dimmustu dögum hins myrkasta tímabils sem hann þurfti nokkru sinni að ganga í gegnum. Einmitt þá, meðan Hsi var aleinn í Hung-tung aðeins fáeinum vikum eftir að óeirðirnar vegna Fans brutust út, kom sendiboði og kallaði hann til höfuðborgarinnar til fundar við Stevenson. Sú heimsókn leiddi til þessara mikilvægu tímamóta.

Í ágúst 1887 lagði hann hryggur í hjarta upp í þessa einmanalegu ferð. Hve gjörbreyttar voru ekki allar aðstæður hans frá því að Hudson Taylor hafði farið um þennan sama veg aðeins ári áður. Þá hafði framtíðin blasað svo björt við, og ný tækifæri til góðra verka kölluðu á tvöfalt átak. Nú sóttu erfiðleikar og vonbrigði að úr öllum áttum og ekkert nema ólgusjór þrenginga blasti við fram undan.

Hvert athvarf sem Hsi opnaði eftir 1887.Á P'ing-yao-sléttunni í Shan-si: P'ing-yao, Tung-ku, Ling-shih, K'i Hsien, Hsü-kou, Kiao-ch'eng, Shih-wu, Tsing-an-yang.Í Suður-Shan-si: Wen-hsi Hsien, P'u-chau Fu, Tse-chau Fu, Yang-ch'eng, Wu-cheng Ts'o.Á Si-an-sléttunni í Shen-si: Si-an Fu, Wei-nan Hsien.Í Honan: Yung-ning Hsien, Huai-k'ing Fu, Wen Hsien, Chang-te Fu, Wu-an Hsien, 110 li vestur af Shun-teh Fu.Í Chih-li: Nan-ho Hsien.

Á slíkum stundum kann Drottinn á undursamlegan hátt að opna nýja útsýn vonar og nýjar lindir uppörvunar. „Speki hans er ótakmörkuð.“ Finnst þér þú vera jafn hjálparvana og „brákaður reyr“? Er allt þitt besta ekkert annað en „dapur hörkveikur“? Líttu þá upp. Þitt mál er einmitt fyrir Hann. Líkt og Hsi munt þú gleðjast yfir að finna að Hann hefur enn þörf fyrir þig. Það er leið upp á við.

Allt atvikaðist þetta á fallegan hátt. Eitt helsta markmiðið með heimsókn Stevensons var að ræða við Hsi um áform sem voru að þroskast í huga hans sjálfs um mikla útbreiðslu á starfi athvarfanna. Ný sókn var einmitt að hefjast við boðun fagnaðarerindisins í héraðinu. Menn töldu að ekkert gæti komið að meira gagni sem hjálpartæki til að opna ný svæði og ávinna sér traust fólksins en fyrirkomulag Hsi undir hans eigin umsjón.

Einn af kristniboðunum í höfuðborginni var reiðubúinn að starfa með honum og leggja til það fé sem þurfti til að leigja húsnæði um alla P'ing-yao-sléttuna. Eins yrðu engin vandkvæði á því að standa straum af stofnkostnaði í öðrum héruðum. Tillagan gekk út á að Hsi tæki á sig alla ábyrgðina, fyndi og þjálfaði starfsmenn, veldi heppilega staði og stofnaði hvert athvarf á fætur öðru eins víða og unnt væri, fyrst á fyrrnefndri sléttu. Kristniboðið skyldi síðan fylgja eftir þeim dyrum sem þannig opnuðust og annast andlega þáttinn í starfinu. Ekki hefði verið hægt að finna áhugasamari samverkamann en Orr Ewing, sem þegar var farinn að ávinna sér hið fallega og merkingarríka viðurnefni „Dýrðarásjóna“ meðal kristinna manna í Shan-si. Né heldur hefði mátt finna skilningsríkari stjórnanda en Stevenson, sem skildi líf og starf Hsi af svo mikilli hlýju og hluttekningu.

Sléttan sem stungið var upp á var mikilvægt svæði rétt sunnan við höfuðborgina. Þar bjó rúmlega milljón manns í níu stjórnarborgum og hvorki fleiri né færri en fjögur þúsund bæjum og þorpum, og í engum þeirra höfðu kristniboðar enn hafið störf. Fremst allra þessara borga var P'ing-yao, hin mikla bankamiðstöð Norður-Kína, sem sléttan dró nafn sitt af. Í borginni var margur kaupmaður og fræðimaður og þangað lá stöðugur straumur ferðamanna, svo að hún var í sjálfri sér afar mikilvægur vettvangur fyrir fagnaðarerindið. Og út frá henni í allar áttir lá þéttriðið net bæja og þorpa sem hún var stjórnarmiðstöð fyrir.

Hugmyndin var sú, ef Drottinn opnaði leið, að ná fyrst af öllu fótfestu í P'ing-yao-borg. Ópíumathvarfið yrði fyrsti fleygurinn sem myndi brátt gera Orr Ewing kleift að útvega sér hús og koma sér þar upp aðalbækistöð. Frekari útbreiðsla myndi síðan fylgja í kjölfarið. Þá átti Hsi að opna keðju athvarfa frá Hoh-chau í suðri eftir endilangri sléttunni, eitt í hverri víggirtri borg ef mögulegt væri, og var vonast til að mörg þeirra myndu þróast í fastar kristniboðsstöðvar.

Þetta var stórhuga áætlun og Hsi fékk af henni mikla uppörvun, þótt aðstæður hans leyfðu ekki mikla sókn í þessa átt að sinni. Hann sneri aftur til Hung-tung ríkari að vinum og hluttekningu, með nýtt samfélag í bæn og framtíðarsýn sem vakti von og styrkti þolgæði hans á þeim dimmu dögum sem enn voru fram undan.

Meðal efnilegustu aðstoðarmanna Hsi á þeim tíma var ungur bóndi að nafni Hsü, frá þorpi nokkrum mílum vestur af Chao-ch'eng. Þegar athvarfið var fyrst opnað í þeirri borg var Hsü forfallinn ópíumreykingamaður, og þegar fram liðu stundir var hann talinn á að reyna hvað ókunnugu mennirnir gætu gert til að lækna jafn slæma fíkn og hann átti við að stríða.

Án þess að hvarflaði að honum að gerast kristinn fór Hsü inn í borgina og gaf sig fram við athvarfið til að fá inngöngu. Hann var hávaxinn og glæsilegur ungur maður, en ópíumið og sú niðurlæging sem því fylgir var þó þegar farið að setja á hann dapurlegt mark. Hann bjó yfir óvenjulegum hæfileikum og góðri menntun og var því maður sem myndi láta að sér kveða, til góðs eða ills: hann var einmitt þess konar maður sem var hvað kærkomnastur í athvörfum Hsi, þótt hann grunaði síst af öllu ástæðuna fyrir því.

Mikið var beðið fyrir honum og lækning hans tókst með öllu, þótt hann færi þaðan eins og hann kom, ófrelsaður, starfsmönnum athvarfsins til mikillar hryggðar. En þetta vakti mikinn fögnuð meðal fjölskyldu hans og vina, sem höfðu óttast það eitt að hann sneri aftur til þeirra „heillaður“.

Ánægja þeirra var þó ótímabær. Um hríð gekk allt vel. En þá komu kaldir rigningardagar og erfiðleikar í viðskiptum. Hinum unga Hsü leið illa og hann varð niðurdreginn. Gamla huggunin var innan seilingar. Hann gleymdi hinum beisku afleiðingum og sneri sér aftur að ópíumpípunni. Þá lá leiðin hratt niður á við. Hann féll gjörsamlega í sama farið og var brátt enn verr staddur en áður.

Mánuðum síðar laumaðist hann aftur til bestu vina sinna, fullur iðrunar og eymdar. Dyr athvarfsins stóðu opnar til að taka á móti honum. Kærleika og umhyggju var úthellt yfir hann við lækninguna, allt þar til hinn vesæli ópíumreykingamaður bugaðist og grét sig fram að fótum Jesú. Þá tók Hsi hann að sér og fór með hann heim til sín til að veita honum frekari hjálp og fræðslu. Þar hlaut Hsü fullkomna lausn. Ópíumfíkn hans var loks sigruð. Og upp frá því helgaði hann allt líf sitt því að bjarga öðrum, bæði til líkama og sálar.

Hsü var aðlaðandi, hlýlegur og gæddur góðum ræðumannshæfileikum, auk þess sem hann var fullur af háttvísi og hugrekki, og hann var því vel til þess fallinn að ryðja sér til rúms á nýjum og erfiðum vettvangi. En dýrmætara en allt þetta var þó hin djúpa einlægni í andlegu lífi hans, kærleikur hans til sálna, bænarandi og sönn guðrækni.

Þetta var maðurinn sem Hsi hugðist nota sem brautryðjanda í hinu nýja verkefni. Hsü var ákafur í að takast á við verkið. Og um leið og hlé gafst frá brýnum erfiðleikum var hann sendur af stað í bæn og trú til P'ing-yao. Þegar Hsü steyptist sem ókunnugur maður inn í erilsamt lífið í þeirri miklu borg þurfti hann á allri þeirri hjálp að halda sem barst honum frá þeim sem héldu í líflínuna heima fyrir. „Ef ekki er beðið fyrir mér,“ sagði kristniboðinn sem var brautryðjandi í Mongólíu, „líður mér eins og kafara á hafsbotni sem missir sambandið við loftleiðsluna sína, eða slökkviliðsmanni á brennandi húsi með tóma slöngu.“ En Hsü gleymdist ekki, og fyrir bænheyrslu varð athvarfið í P'ing-yao brátt að föstum veruleika.

Á meðan dróst Hsi inn í nýja framvindu úr enn annarri átt, sem vakti jafn mikla uppörvun og hún kom á óvart. Í vikuferðar fjarlægð frá P'ing-yao, langt suður í héraðinu, lá hin fjöruga borg Wen-hsi, þar sem margur ópíumreykingamaður bjó í hundruðum tali en ekkert athvarf var að finna. Orðspor meðferðar Hsi hafði borist til þessa héraðs, og veturinn 1888 lagði maður nokkur, sem ekkert vissi um hina kristnu en þráði heitt að fá lækningu ef mögulegt væri, í stranga og kvalafulla ferð norður til Hung-tung.

Hann var þreyttur eftir ferðalagið, kaldur og yfirgefinn eins og ópíumreykingamaður getur orðið á vetrardögum, og hann spurði til vegar að athvarfinu og var vísað á hið glæsilega hlið við Kornmarkaðsstræti. Þetta lofaði góðu. Þegar hliðvörðurinn hleypti honum inn í rúmgóðan og snyrtilegan forgarð sem athvarfið opnaðist út að, fannst honum hann vera kominn á réttan stað. Enn betur líkaði honum þó viðtökurnar, sem hvöttu hann til að segja sögu sína.

Í borginni Wen-hsi, í hundrað mílna fjarlægð, hafði hann heyrt um þetta virðulega athvarf. Ástand hans var nánast vonlaust. En sem síðasta úrræði hafði hann lagt á sig þessa erfiðu ferð. Hann var reiðubúinn að greiða nauðsynlegan kostnað og vonaði að hinir góðviljuðu velgerðarmenn tækju við honum.

Þegar nýi sjúklingurinn var orðinn heimavanur í athvarfinu fann hann nóg til að fanga tíma sinn og athygli. Hann var fullur undrunar og þreyttist aldrei á að spyrja um allt sem fram fór. Söngurinn, prédikunin, góðvild hinna kristnu og hinn undarlegi máttur Guðs þeirra, sem bænheyrði fólk – allt vakti þetta djúpan áhuga hans.

„Ef ég hefði bara vitað þetta,“ sagði hann, „hefði ég komið fyrir mörgum árum.“

Þegar hann var loksins laus við ópíumfíknina rann upp sá tími að hann þyrfti að yfirgefa athvarfið. En það var erfitt að kveðja. Sjúklingurinn frá Wen-hsi skildi hálft hjartað eftir þegar hann hélt aftur suður í héraðið.

Ekki löngu síðar komu tveir eða þrír aðrir ókunnugir menn frá þessari fjarlægu borg. „Ó, við erum vinir

herra – . Hann hefur sagt okkur frá hinu nafntogaða

athvarfi. Við viljum líka fá lækningu og trúa á Jesú.“

Og þannig gekk þetta allan veturinn. Hver af öðrum, eða í litlum hópum, birtust þessir menn frá Wen-hsi, brosandi og vinalegir, þótt þeir væru allir meira og minna illa farnir af völdum ópíumsins. Einn af öðrum héldu þeir heim á leið, heilbrigðir á líkama og upplýstir í huga, þótt ekki væru allir frelsaðir í sál sinni. Og alltaf bættust fleiri í hópinn. Á þessu eina misseri höfðu ekki færri en hundrað sjúklingar frá Wen-hsi dvalið í athvarfinu í Hung-tung. En mesta uppörvunin af öllu var áhuginn sem þeir sýndu fagnaðarerindinu. Margir gjörðust leitandi menn og sumir urðu einlægir kristnir menn.

„Sannarlega er það Guð sem gefur vöxtinn,“ sagði Hsi að lokum. „Á meðan við erum nærri því að örmagnast í mörgum þrengingum vinnur Hann að áformum náðar sinnar á nýjum og óvæntum stöðum. Drottinn þreytist aldrei og missir aldrei kjarkinn. Ó, að við mættum ganga í enn nánara samfélagi við Hann.“

Áhuginn í Wen-hsi var svo mikill að opna þurfti athvarf þar, og varð það miðstöð mikillar blessunar. Hsi fór í nokkrar heimsóknir til borgarinnar. Síðar voru fjögur önnur athvörf stofnuð í þeim hluta héraðsins, og var eitt þeirra á mikilvægum stað á bökkum Gulafljóts.

Norður í P'ing-yao fylgdi líka blessun starfinu. Athvarf Hsü gekk vel, bæði fjárhagslega og andlega. Hsi heimsótti héraðið oft og lagði á ráðin um frekari vöxt starfsins. Hann beið mikið frammi fyrir Guði varðandi hvert einasta skref og bað þess að sér yrði vísað á réttu staðina og réttu mennina til verksins. Og hönd Drottins var með honum. Í fjórum af helstu borgum sléttunnar og nokkrum minni bæjum og þorpum voru opnuð athvörf sem urðu miðstöðvar ljóss og blessunar. Orr Ewing settist að í P'ing-yao og aðrir kristniboðar fylgdu í kjölfarið. Að lokum þróuðust þrjú af athvörfunum í kristniboðsstöðvar sem enn eru starfræktar. Sex árum eftir vorið 1888, þegar Hsü hóf starfið, var haldið mót í borginni P'ing-yao, og það sóttu yfir níutíu safnaðarmeðlimir og þar voru nítján karlmenn skírðir. Og mun fleiri trúaðir, sem ekki gátu verið viðstaddir, bjuggu á víð og dreif í þorpum um allt héraðið. Enn hélt starfið áfram að vaxa og Hsi óx með því. Þennan sama vetur 1888 bárust honum tíðindi sem drógu hjarta hans sérstaklega að hinni miklu Si-an-sléttu handan vesturfjallanna. Þar lá hin forna borg, sem eitt sinn var höfuðborg Kína, víggirt í stoltri einangrun sinni, en hún hafði aldrei opnað hlið sín fyrir útlendingum til búsetu. Engir kristniboðar störfuðu þar, og hörð andstaða hinna auðugu og menntuðu stétta gerði þeim ómögulegt að komast þangað inn. Og allt í kringum Si-an teygði sig hin víðáttumikla slétta, frjósöm, fjölmenn og ósnortin af fagnaðarerindinu: þetta var tólf þúsund fermílna landsvæði með tuttugu og einni víggirtri borg, sextíu kaupstöðum og nánast óteljandi þorpum þéttsetnum fólki, þar sem engum vottum Krists hafði tekist að ná fótfestu.

„Ég frétti,“ skrifar Hsi í stuttri frásögn sinni af þessum árum, „að héraðshöfuðborgin Si-an hefði nokkrum sinnum neitað að leyfa kristniboðum að setjast að innan borgarmúranna. Ég bað þess vegna að Drottinn myndi leiða mig og gera mér kleift að opna athvarf í þeirri borg; þannig gæti ég, með því að margur ópíumreykingamaður fengi lækningu, leitt suma til að treysta á Drottin Jesú og gert það ljóst að eina markmið erlendu kennaranna er að boða fagnaðarerindi sem getur frelsað bæði líkama og sál.“

Ekki var að undra þótt hjarta hans fylltist löngun til að starfa á slíkum vettvangi. En það var eitt að biðja fyrir Si-an og finna til með kristniboðunum sem höfðu þjáðst þar, og allt annað að reyna að boða fagnaðarerindið þar sjálfur. Engin borg í öllu Kína var ef til vill íhaldssamari og fjandsamlegri útlendingum á þeim tíma. Hún var langt frá heimili hans, nokkurra dagleiða ferð handan Gulafljóts, og í öðru héraði þar sem ólík mállýska og siðir myndu þegar í stað koma upp um að hann væri aðkomumaður. Hann átti enga vini þar, engar opnar dyr og engin áhrif. Og tengsl hans við útlendinga og trúin á boðskapinn sem þeir fluttu myndu gera starfið í athvarfinu grunsamlegt og gætu jafnvel stefnt lífi hans í hættu. En kristniboðarnir gátu þjáðst fyrir Si-an. Hvers vegna ekki hann?

Hefði hann vitað af þeirri hugrökku tilraun sem einn slíkur einmana verkamaður var einmitt þá að gera, hve miklu heitar hefði hann þá þráð að deila þjáningum hans vegna Jesú. Því að langt í burtu, hinum megin við borgina, var Botham að biðja og strita af þolinmæði við að boða fagnaðarerindið á þessari fjölmennu sléttu. Sumarið áður hafði hann verið þar einn síns liðs og langt frá því að vera heilsuhraustur, þjakaður af miklum hita og enn meiri einmanaleika. Hann hafði varið mánuðum saman í ferðalög milli þessara tuga bæja og borga og glímt við þá spurningu hvernig hægt væri að færa fagnaðarerindið „öllu mannkyni“ í þeirri sókn sem hann hafði tekið að sér.

„Þetta er erfitt starf,“ sagði hann við vin sinn í Han-chung, „og að því er virðist er lítil von um árangur. En ég er fús til að ganga í myrkrinu með Guði.“

„Í myrkrinu með Guði!“ hrópaði kristniboðsbróðir hans upp yfir sig. „En í Honum og hjá Honum er alls ekkert myrkur.“

„Sá sem fylgir mér, mun ekki ganga í myrkri.“ Það var eins og Drottinn sjálfur legði honum þennan boðskap á hjarta. Og upp frá því var alltaf ljós í einmanaleikanum, því að hann dvaldi hjá Guði.

Þegar vetur gekk í garð bættust tveir aðrir dyggir brautryðjendur í lið með Botham, og þegar voraði á ný gekk hann í hjónaband, og koma hinnar ungu eiginkonu hans, sem var jafn hugdjörf í anda og þeir allir, gladdi þennan hugrakka litla hóp. Þá voru þau fjögur saman á sléttunni og ferðuðust stað úr stað, og þau gátu hvergi sest að, heldur bjuggu á gistihúsum, nærðust á innlendum mat og klæddust alveg eins og fólkið í kringum þau; þau voru heimilislaus sumar sem vetur, nema hvað þau áttu sér heimili í kærleika hvert til annars og í kærleika Guðs. Samt voru þau ánægð. Og ungi eiginmaðurinn gat skrifað: „Þótt við séum heimilislaus er ég aldrei jafn hamingjusamur og þegar ég legg af stað með allar veraldlegar eigur mínar á einum asna og eiginkonu mína á öðrum til að færa fagnaðarerindið á einhvern nýjan stað á Si-an-sléttunni.“

Á þeim dögum töldu þau aldrei óhætt að fleiri en tveir úr hópnum væru á sama stað í einu, og jafnvel tveir urðu að hafa viðdvölina stutta af ótta við að vekja æsing meðal fólksins. Þau hlýddu bókstaflega fyrirmælum Drottins: „Þegar þeir ofsækja yður í einni borg, þá flýið í aðra.“ Og þau sáu sér þann kost vænstan að flýja býsna oft.

„En við gættum þess,“ skrifaði Botham, „að flýja alltaf í hring! Og þegar við komum aftur og aftur á sömu staðina vandist fólkið því að sjá okkur og andstaðan fór að hjaðna.“

Jafnvel á erfiðustu tímum voru þau betur sett en Meistari þeirra; því að eins og þau minntu sig oft á var ekki rúm handa Honum, jafnvel ekki í gistihúsinu. Og hin mikla uppbót var sú að bitur og sársaukafull reynsla dró þau aðeins nær hjarta Hans. Stundum ásökuðu þau sjálf sig fyrir að taka svo nærri sér hið hræðilega sem sagt var um þau og veggspjöldin þar sem þau voru sökuð opinberlega um hryllilega glæpi. En dag nokkurn minntust þau hróps frelsara heimsins: „Smánin hefir kramið hjarta mitt.“ Og það huggaði þau. Voru þau ekki að drekka bikar Hans og deila með Honum smáninni og fyrirlitningunni sem þau gátu ekki vanist?

Eitt sinn hittu Botham-hjónin samverkamenn sína sem voru að koma úr borg þar sem mikil andstaða hafði verið, og þau spurðu hvort þeim hefði tekist að áorka einhverju þar við slíkar aðstæður. „Já, við gátum lofað Drottin!“ svöruðu ungu mennirnir glaðir í bragði. Við það þökkuðu vinir þeirra einnig Guði og hresstust í huga.

En Hsi vissi ekkert um allt þetta, þó að hugur hans og bænir beindust í sífellt ríkari mæli að Si-an. Vegna þess hve erfitt verkið var hafði hann ákveðið að fara sjálfur um leið og vegurinn opnaðist. Loks, þegar hann var viss um handleiðslu Guðs, greip hann tækifærið þegar allt gekk vel í hverju athvarfi og lagði af stað í þessa löngu og einmanalegu ferð. Stutt handrit hans greinir fátt frá reynslu hans og aðrar heimildir eru af skornum skammti. En það sem mestu máli skiptir er að honum vegnaði vel.

Á leiðinni virðist hann hafa hitt herforingja, embættismann sem var múhameðstrúarmaður og var á ferð í sömu átt. Manninum geðjaðist vel að þessum lærða ókunnuga ferðamanni og spurði hann margs um tengsl hans og erindi. Þegar hann komst að því að Hsi var læknir og fús til að takast á hendur að lækna ópíumreykingamenn, játaði hann þegar í stað að hann væri sjálfur ópíumreykingamaður og þræll þessa ávana en þráði heitt að losna. Með það fyrir augum tók hann Hsi undir verndarvæng sinn þegar þeir komu til Si-an og hjálpaði honum dyggilega að útvega hentugt húsnæði. Þrátt fyrir ólíkar trúarskoðanir þeirra fól hann sig síðan í hendur Hsi til lækninga, og fyrir bænheyrslu tókst meðferðin með ágætum. Þessi góða byrjun átti mikinn þátt í að tryggja framgang verksins, því að embættismaðurinn var vel þekktur og átti marga vini sem voru ópíumreykingamenn.

Þegar Hsi sá að athvarfið var líklegt til að dafna sendi hann boð til baka til Si öldungs og bað um tvo áreiðanlega menn, og eftir að hafa dvalið nokkrar vikur við prédikun og kennslu í borginni fól hann þeim umsjónina, en sneri aftur öðru hverju til að vitja verksins.

Ári síðar, þegar fjöldi fræðimanna fyllti Si-an vegna hinna árlegu prófa, komu þangað tveir auðugir ungir menn til að taka lærdómsgráðu sína, en faðir þeirra var embættismaður sem var sestur í helgan stein. Þar sem þeir höfðu gaman af glaumi og gleði höfðu þeir auðveldlega leiðst út í ópíumreykingar og þjáðust nú af þessum lesti sem þeir réðu ekki við. Á götum stórborgarinnar hittu þeir gamlan vin sinn úr hernum, embættismanninn sem var múhameðstrúarmaður. Eftir djúpar virðingarkveðjur hrópuðu ungu mennirnir upp yfir sig, furðu lostnir á því hve mjög útlit hans hafði breyst:

„Einhver mikil gæfa hefur vafalaust fallið þér í skaut, hershöfðingi. Þú hefur aldrei litið betur út á ævinni. Hverju sætir þessi endurnýjaða æska?“

„Mikil gæfa, svo sannarlega,“ svaraði eldri maðurinn brosandi. „Og þeirrar gæfu getið þið líka orðið aðnjótandi. Ég er hættur að reykja ópíum.“

„Hvað segirðu! Er það mögulegt? Með hvaða töfrum tókst þér að áorka því? Og sagðirðu að það væri von fyrir okkur líka?“

„Svo sannarlega. Komið, og ég skal fara með ykkur á staðinn þar sem vinur minn, Hsi frá P'ing-yang, beitir hinni merku læknisaðferð sinni.“

Bræðurnir urðu hæstánægðir með allt sem þeir sáu og ákváðu að nýta þetta tækifæri til fulls, og um leið og þeir losnuðu úr prófsalnum flýttu þeir sér í athvarfið og fólu sig í umsjá hinna kristnu. Vikurnar liðu og á þeim tíma lærðu þeir margt um sannleikann, og þegar þeir svo yfirgáfu borgina, alheilir á ný, var það með dýpstu þakklætistilfinningu og einlægum áhuga.

En hvað má þá segja um gleði föðurins sem tók á móti þeim heimkomnum á ný, heilum og hraustum eins og þeir höfðu ekki verið um árabil? Þegar gamli maðurinn heyrði sögu þeirra og frétti að hinir kristnu hefðu neitað að taka við þeirri háu fjárupphæð sem þröngvað var upp á þá umfram venjulega greiðslu, varð hann svo hrifinn að hann lét smíða fallegan *pien*, eða heiðursskjöld, og senda í athvarfið, og á hann var letraður glæsilegur vitnisburður til lofs um starfið og hina dyggðugu frumkvöðla þess. Þessi dýrmæta gjöf var hengd upp í gestasalnum, og í borg eins og Si-an, sem var svo full af embættismönnum og lærðum mönnum, kom hún að ómetanlegu gagni.

Með blessun Guðs hélt athvarfið áfram að dafna. Fjöldi manna frelsaðist undan ópíumfíkninni og ekki voru þeir fáir sem fengu áhuga á fagnaðarerindinu. Í einni af heimsóknum sínum til borgarinnar fann Hsi fjóra eða fimm leitandi menn sem höfðu sagt skilið við skurðgoðadýrkun, og var einn þeirra augljóslega einlægur í trú sinni á Jesú. Þessi maður, sem hét Chang, þráði heitt að láta skírast. Engir kristnir menn voru í borginni nema umsjónarmenn athvarfsins, og enginn skipulagður söfnuður var í mörg hundruð mílna fjarlægð. En eftir bæn og föstu ákvað Hsi að taka á móti honum, og Chang var skírður – fyrsti trúaði maðurinn sem þannig játaði trú sína á Krist á allri sléttunni. Nokkrir aðrir bættust síðar í litla hópinn, og oftar en einu sinni varð sú trú og alvara sem Hsi fann meðal þessara nýtrúuðu í Si-an honum til mikils styrks.

Á meðan var smám saman að verða breyting um allt héraðið í kring. Erfiði herra og frú Botham og félaga þeirra fór að bera ávöxt. Bænir þeirra og tár voru ekki gleymd. Hinn nýi dagur rann hægt upp, en hann rann þó upp að lokum. Tortryggni fólksins minnkaði og það fór að sýna áhuga og jafnvel vinsemd. Þegar kristniboðarnir fóru stað úr stað safnaðist fólk saman í stórum hópum til að hlýða á fagnaðarerindið. Konurnar fóru að hlakka til heimsókna frú Botham, flykktust í kringum hana og báru fram stóla og te. Líf kristniboðanna hafði unnið sitt verk. Árum saman höfðu þau verið heimilislaus og lifað fyrir opnum tjöldum meðal fólksins; allir gátu fylgst með þeim og þau voru ávallt vinaleg og viðmótsþýð. Þau höfðu borið af þolinmæði alla þá smán sem á þau var hlaðið og aðeins goldið illt með góðu. Fagnaðarerindi lífs þeirra ruddi brautina fyrir boðskapinn sem þau prédikuðu. Loks gátu þau sest að til frambúðar í einni borginni af annarri, hvar sem þau óskuðu. Aðeins þremur árum eftir að herra og frú Botham komu sér upp sínu fyrsta litla heimili á sléttunni höfðu sjö fastar kristniboðsstöðvar verið opnaðar, og bjuggu útlendingar í friði og spekt á hverri þeirra.

Því að Drottinn hafði verið að búa sinn eigin liðsauka undir að taka við verkinu og halda því áfram. Langt í burtu í Ameríku var hönd Hans að verki. Hinn dyggi Fransen, sænskur prédikari sem logaði af ákafa í þágu kristniboðsins, bar vakninguna um norrænu kirkjurnar allt frá New York til Kyrrahafsstrandarinnar. Árangurinn varð sá að hundrað kristniboðar sigldu til Kína í tveimur eða þremur hópum og tók China Inland Mission á móti þeim. Flestir þeirra héldu norður til Shan-si, til Mongólíu og út á Si-an-sléttuna. Þar fylgdu þeir í fótspor brautryðjendanna, sem svo lengi höfðu staðið vaktina einir, og gengu inn í erfiði þeirra. Fullir kærleika og eldmóðs opnuðu þeir hverja stöðina af annarri, og þar búa þeir og starfa enn þann dag í dag.

Loks hélt einn úr bræðrahópi þeirra í óbilandi trú til sjálfrar höfuðborgarinnar. Reyndari verkamenn, sem þekktu hve erfitt verkefnið var, reyndu að telja hann af því og sögðu að bæði hvað menntun og annað varðaði skorti hann hæfni til að hafa áhrif á hinar menntuðu stéttir í Si-an. En Holman hafði heyrt köllun Guðs og óttaðist ekki að fara til þessarar stoltu borgar án nokkurs annars boðskapar og án nokkurs annars máttar en kærleika Jesú.

Hann tryggði sér hús og fékk fólk til að leggja við hlustir þegar hann boðaði fagnaðarerindið. Og þegar hver helsti fræðimaður og embættismaður borgarinnar fylltist gremju og þeir komu til að reka hann burt, hreyfði hann engum mótmælum heldur tók á móti þeim sem tignum gestum, veitti þeim hið besta sem hann hafði upp á að bjóða og spurði hvort þeir hefðu yndi af tónlist og vildu heyra hann leika á gítarinn sinn. Þetta var meira en forvitni þeirra þoldi! Þeir höfðu aldrei heyrt erlenda tónlist og grátbáðu hann að sækja hljóðfærið. Á meðan Holman hrópaði til Guðs í hjarta sínu um vernd söng hann hvern sálminn af öðrum við einföld sænsk lög, uns fordómarnir hurfu á einhvern hátt og óvinir hans voru farnir að hlusta á fagnaðarerindið. Niðurstaðan varð friður. Holman fékk að halda húsinu. Þeir sem höfðu ætlað að reka hann á brott héldu heimleiðis, hálfpartinn áhugasamir og höfðu hálfpartinn gaman af, og voru nú orðnir hlutlausir ef ekki vinveittir. Þannig var sænska kristniboðsstöðin í höfuðborginni stofnuð og stendur hún enn þann dag í dag.

Vilja ekki þeir sem lesa þessa sögu taka þátt í forréttindum þessa starfs með innilegri bæn um að nú megi ríkulegri andlegri blessun verða úthellt í og í kringum þessar stöðvar sem opnaðar voru með svo miklum fórnum?

Á meðan þessi tíðindi gerðust á Si-an-sléttunni hafði samúð Hsi enn á ný vaknað þegar hann frétti af þrautum annarra brautryðjenda í hópi kristniboða í nágrannahéraðinu Honan. Beint suður af hans eigin héraði, handan Gulafljóts, lá þetta víðáttumikla og fjölmenna svæði þar sem bjó sterkt, glæsilegt en óróasamt fólk. Verið var að gera hugrakka tilraun til að gróðursetja fagnaðarerindið í nokkrum af þeim rúmlega hundrað stjórnarborgum héraðsins sem allar voru án kristniboða. Óeirðir höfðu brotist út á hverjum staðnum af öðrum og kristniboðarnir neyddust til að flýja. Borgin sem um ræddi þegar Hsi bárust tíðindin var Huai-k'ing Fu, og þar sem hún var í norðurhluta héraðsins, rétt handan landamæranna, gat hann ekki annað en þráð að hefja þar starf með athvarfi í þeirri von að það kynni að greiða götu frekara starfs síðar meir. Hættan var jafnvel enn meiri en á Si-an-sléttunni vegna þess hve harðskeytt fólkið var. En það var svo sannarlega þess virði að ná til þess, hvað sem það kostaði.

Eftir mikla íhugun og bæn fannst Hsi að hann hefði verið leiddur til rétta mannsins og að nú væri tími kominn til að stíga þetta nýja skref fram á við. Ch'eng var meira en fús til að fara; hann tók með sér fé og lyf og lagði af stað, en samúð og bænir safnaðarins í Hung-tung fylgdu honum.

Enginn vingjarnlegur ferðalangur slóst í för með honum á leiðinni og enginn virtist heldur viljugur til að hjálpa honum þegar hann kom til borgarinnar. Þar var margur ópíumreykingamaður og að því er virtist einnig nóg af húsum, en engir húsráðendur virtust þó í leit að leigjendum. Enginn vildi leigja honum og enginn hafði áhuga á hugmyndinni um athvarf. Íbúar Honan eru nefnilega hlédrægir og varfærnir. Við fyrstu sýn sáu þeir að Ch'eng var ekki úr héraðinu, og það tók þá heldur ekki langan tíma að komast að því að hann hefði „etið kenninguna sem útlendu djöflarnir boðuðu“ og tengdist þannig kristniboðunum sem þeir höfðu hrakið á brott. Fordómar fylltu hjörtu þeirra. Þótt allt sem hann sagði væri skynsamlegt og áhugavert trúðu þeir ekki göfugum orðum hans og vildu ekkert með þau hafa.

En kristin trú Ch'engs risti dýpra en þá hafði grunað. Hún gerði hann þolinmóðan og þrautseigan af ástæðum sem þeir gátu ekki ímyndað sér, og gerði honum kleift að taka af ljúfmennsku öllum þeim höfnunum sem hann mætti þegar hann leitaði til fólks. Trúin var miklu sterkari en öll andstaða þeirra, því að baki henni bjó sá Kærleikur sem mikil vötn fá ekki slökkt.

Engu að síður voru aðstæðurnar nógu sársaukafullar, og dag einn sat Ch'eng á tehúsi, þreyttur og niðurdreginn. Hvergi var neina smugu að finna. Fólkið virtist staðráðið í að halda honum úti í kuldanum með úthugsuðu tómlæti. Hann var einmana og langt að heiman – hvað hefði hann ekki gefið fyrir eitt samúðarorð og hlýlega uppörvun?

Einmitt í sömu andrá kom hann auga á vesældarlegan mann sem gekk eftir fjölfarinni götunni og virtist þurfa enn frekar á hjálparhönd að halda en hann sjálfur. Hann var augljóslega aðkomumaður og af athugasemdum fólks um aumkunarvert útlit hans mátti ráða að hann hefði orðið fyrir einhverju óláni. Hópur af strákum fylgdi honum með hæðnishrópum þar sem hann fetaði sig í átt að tehúsinu, en virtir borgarar stóðu álengdar til að sjá hvað væri á seyði. Allir þekktu sögu hans og voru fúsir til að segja frá henni.

Hann var ferðalangur langt að kominn. Þegar hann átti leið fram hjá borginni nokkrum dögum áður hafði verið ráðist á hann og hann rændur. Hann átti ekki einn einasta koparpening í vasanum og var ekki í neinni sæmilegri flík – hver gat svo sem ætlast til þess að nokkur tæki hann upp á sína arma! Í fyrstu virtist hann halda að auðvelt væri að vekja fólk í Huai-k'ing til góðvildar. En nú var hann að komast að því hve mjög honum hafði skjátlast. Auðvitað vildi enginn blanda sér í slíkt mál. Menn vildu ekki dragast inn í málaferli eða sitja uppi með hann! Því veikari og þjáðri sem hann var, þeim mun alvarlegri var ábyrgðin. Og þannig héldu þeir áfram. En Ch'eng gat ekki afborið þetta.

Fullur meðaumkunar flýtti hann sér til hins ógæfusama aðkomumanns, sem trúði varla eigin heppni þegar hann horfði í hlýlegt andlit og sá að hann hafði fundið vin. Ch'eng leiddi hann til gistihússins þar sem hann dvaldist sjálfur, og þegar hann hafði séð fyrir brýnustu þörfum mannsins tók hann að gera ráðstafanir fyrir það sem eftir var af ferð hans. Þegar ókunnugi maðurinn var kominn í sómasamleg föt, nýrakaður og með nýfléttað hártagl, leit hann út eins og það sem hann í rauninni var – sannur heiðursmaður, og fólk fór þá að skammast sín fyrir hvernig komið hafði verið fram við hann í borg þeirra. Ch'eng tók fúslega og af hjartahlýju við góðum ráðum sem áhorfendur voru nú ósparir á og lauk verki sínu. Þegar hann hafði látið þakklátan skjólstæðing sinn fá fé til heimferðarinnar og sent hann af stað í umsjá duglegs ekils, stóð lítill hópur virtra borgara í kringum hann sjálfan og var hinn vingjarnlegasti.

Frá þeirri stundu snerist blaðið við. Alls staðar í borginni fór fólk fögrum orðum um atburðinn. Þegar hjörtu borgarbúa eru á annað borð snortin eru þeir örlátir, og þeir komust ekki hjá því að finna að þeir höfðu misskilið þennan hljóðláta og góðlátlega aðkomumann. Í þessu nýja ljósi voru trúarbrögð hans kannski ekki svo slæm þegar öllu var á botninn hvolft! Og augljóslega gerði samúðarfullt hugarfar hans hann að rétta manninum í það erfiða verk sem hann vildi takast á hendur. Hví ekki að útvega honum hús og sjá hvað hann gæti gert þar sem margur ópíumreykingamaður þurfti hjálp? Víst var nóg af eyðilögðum mannslífum í borginni til að slík viðleitni væri æskileg.

Þannig fékk Ch'eng athvarfið sitt. Og starfið varð til blessunar. Erfiðleikar eru nefnilega ekki neitt. Við opnum sjálf dyr okkar eða lokum þeim. Hin alvarlegu orð: „Ég mun fá þér lykla himnaríkis,“ eru sannari fyrir okkur öll í daglegu lífi en við gerum okkur stundum grein fyrir. Við sköpum okkar eigin tækifæri. Og verk í anda Krists, knúin af Hans eigin Anda, opna lokuð hjörtu fyrir Kristi.

Tíminn leyfir ekki að sagt sé frá mörgum öðrum framförum sem settu svip sinn á þessi annasömu ár. Í mjög raunverulegum skilningi hafði líf Hsi stigið niður í myrkur og dauða líkt og hveitikornið, og nú var kominn tími til að það bæri „mikinn ávöxt“ honum sjálfum og öðrum til blessunar. Aðeins sex árum eftir að átökin við Fan brutust út hélt hann uppi starfi í athvörfum á meira en fjörutíu stöðum, sem dreifðust yfir svæði á stærð við England og Wales til samans. Vonir hans um að geta veitt kristnum mönnum sem þurftu á hjálp að halda atvinnu höfðu ræst, því að hópur þjálfaðra starfsmanna í hverju athvarfi hans taldi nú alls um tvö hundruð manns. Og árangurinn, í mannslífum sem voru reist við og blessuð, var meiri en hann hafði beðið um eða hugsað sér, því að mörg hundruð sjúklingar fóru nú í gegnum athvörf hans á hverju ári og fjöldamargir þeirra unnust sem sigurlaun til að leggja við fætur Meistarans. EINN AF SÁLMUM SEM HSI HIRÐIR ORTI

„BERIÐ SANNLEIKA GUÐS VÍÐA ÚT“

Þennan sálm, sem hefst á orðunum „Feng Chu ch'ai ch'ien, meng Chu ch'ai ch'ien“, orti Hsi hirðir í tilefni af því að tveir innlendir bræður lögðu af stað frá Hung-tung til Wu-an (í Norður-Ho-nan), um 150 mílur austur af Hung-tung-borg: Í trúfastri hlýðni við boð Drottins Krists um að breiða út ríki Hans í austurátt; þið kveðjið nú söfnuðinn í Hung-tung og farið burt um stund til að kunngjöra mönnum víða kærleika Guðs.

VIÐLAG

Megi Guð veita ykkur náð á ferðalaginu, megi borgirnar sem þið farið um heyra ykkur prédika Jesú. Þegar Satan er sigraður og ætlunarverki ykkar lokið, snúið þá aftur og syngið sigursöngva.

Þið lítilsvirðið jarðneskan unaðog metið mikils himneskan fjársjóð,

þið farið til að prédika sannleikann í hinu forna Wei*:

þið áminnið og sárbæniðsöfnuðina sem þið yfirgefiðað rækta ætíð innbyrðis kærleika.

Með Jesú sem leiðtoga okkar,foringja okkar og undanfara,fylgjum við lúðri og gunnfána til Lu-an:*Í dag komum við saman,af náð munum við hittast síðarog njóta enn meir kærleika Guðs.

Skráðir sem hermenn Krists sjálfs,orðnir djarfari í samfélaginu,með góðvild og réttlæti að vopnum:Í söfnuðinum komum við saman,Himinninn verður heimkynni okkar að eilífu,í eilífri sælu hjá Guði.

* Fornt heiti; hið forna ríki þar sem borgin Wu-an er.

* Mikilvæg borg á leiðinni til Wu-an.