Saga glæps

Sú andúð og fyrirlitning sem menntastéttirnar í Kína bera í garð útlendinga kemur ókunnugum heima fyrir oft á óvart. Hvers vegna kalla þeir okkur „útlenda djöfla“, og það oft af innibyrgðri ástríðu? Hvers vegna reyna þeir að sniðganga okkur og forðast, og eru svo augljóslega fullir tortryggni og ótta? Vissulega býr djúpstæð íhaldssemi í hjarta Kínverjans sem gerir hann frábitinn nýjungum að eðlisfari. Vissulega eru þeir sem þjóð stoltir og sjálfum sér nógir, og í ljósi sinnar miklu fortíðar líta þeir niður á alla aðkomumenn sem fáfróða nýgræðinga. En þessar staðreyndir einar og sér nægja ekki til að skýra það bitra hatur sem útlendingar mæta of oft, né heldur þá fyrirlitningu sem menntamennirnir bera í brjósti gagnvart okkar marglofaðu völdum og auðæfum. „Já,“ segja þeir, „eflaust geta Englendingar ferðast hraðar, lifað í meiri munaði og grætt meira fé á verksmiðjum sínum og heimsverslun en við. En hvað um það? Efnislegur gróði er lítils virði í samanburði við siðferðilegt réttlæti. Ekki er hægt að stjórna keisaradæminu með málbandi kaupmannsins, og þeir sem skara aðeins fram úr í handlagni komast ekki til botns í æðstu frumreglum. Kína stefnir að siðferðilegri reisn, ekki efnislegri.“ Líkt og Napóleon líta þeir á okkur sem „þjóð búðareigenda“, og það afar samviskulausra búðareigenda í þokkabót, að minnsta kosti í samskiptum okkar við þá sjálfa.

Sendiherrar sem hafa verið fulltrúar Sonar Himinsins við bresku hirðina okkar hafa haldið nákvæmar dagbækur um athuganir sínar á ensku lífi og siðum, og við heimkomuna til Kína hafa þeir stundum gefið þær út til gagns fyrir landa sína sem aldrei hafa ferðast. Sú mynd sem þeir draga upp er í mörgum mikilvægum atriðum langt frá því að vera fagurgal. Þeir taka til dæmis með mikilli vanþóknun eftir flegnum kjólum, frjálslegum samskiptum ungra karla og kvenna og því hvernig dansað er í belg og biðu í samkvæmum okkar. Þeir gagnrýna harðlega þann sið að karlkyns læknar taki á móti börnum, og þeir lýsa yfir háleitri fyrirlitningu á græðgi okkar í gróða og völd.

„Englendingar eru vinnusamt kyn,“ skrifar einn sendiherrann, „og þeir kunna milljónir ráða til að afla fjár. Ef einn maður finnur upp vél og græðir stórfé hefjast nágrannar hans þegar handa við að smíða aðra sem tekur henni fram og hirðir hinn eftirsótta ágóða. Þegar möguleiki er á að græða peninga er engin rannsókn of ómerkileg eða of erfið fyrir Englending, og engin ferð of löng eða of hættuleg.“

Eftir að hafa gert grein fyrir heimsókn sinni í Tækniskólann í Lundúnum og þeim undrum sem hann sá bætir þessi heiðursmaður við:

„Þannig eru vélabrögð það sem Englendingar kalla sanna þekkingu, og í þeirra augum er okkar heilaga kenning (konfúsíusarhyggjan) ekkert annað en gagnslaust og innantómt hjal ... En þessi ‚sanna þekking‘ þeirra felst einfaldlega í ýmiss konar handlagni: þekkingu sem getur framleitt vél og ekkert meira ... Kenninguna sem við höfum fengið í arf frá heilögum mönnum til forna má draga saman í tvö orð: mannúð og réttlæti. ... Maður sem fylgir boðum mannúðar og réttlætis er fagur í tali og aðdáunarverður í verkum sínum. Hið mikla markmið þessara tveggja dyggða er samræmi við þær meginreglur sem eiga að stjórna samskiptum fursta og embættismanns, föður og sonar, eldri og yngri bræðra, eiginmanns og eiginkonu, vinar og vinar. Ef Evrópubúar skildu í raun og veru þær skyldur sem spretta af þessum fimm miklu tengslum myndum við vissulega sjá áhrifin í lífi þeirra; ... friður og regla væru í hávegum höfð; þar væri engin reiðileg samkeppni eða taumlaus græðgi, og ekki heldur væri gripið til banvænna vopna til að leiða tortímingu yfir mannkynið. En sjáum við þennan árangur í vestrænum löndum? Nei, aldeilis ekki! Öll orka þeirra beinist að framleiðslu ólíkra véla: gufuskipa og eimreiða til að skila skjótum gróða, og fallbyssna og riffla til að drepa náungann. Þeir keppa hver við annan í græðgi og slægvitrum aðferðum til að safna auði. Þeir segjast vera ríkir og voldugir, og þakka það allt sinni ‚sönnu þekkingu‘, svo sannarlega!“

„En frá því að Himinninn var þaninn út og jörðin varð til getur Kína státað af óslitinni röð mikilmenna, svo að þörfum fólksins hefur verið betur sinnt með hverjum deginum sem líður; og tungumál okkar tekur tungumálum Evrópu óendanlega fram að styrk og dýpt. Eignir eru auður fyrir útlendingnum; hófsemi í löngunum fyrir Kínverjanum. Efnislegt vald er máttur fyrir útlendingnum; að lifa og láta aðra lifa er máttur fyrir Kínverjanum. En það að hlaða upp orðum nær ekki að skýra þessar meginreglur. Kína bannar framandi tól (vélbúnað) til að koma í veg fyrir glundroða; það hvetur til mannúðar og réttlætis sem sjálfs grundvallar góðrar stjórnar, og það mun verða stefna þess að eilífu. Samt segja útlendingar að slíkar meginreglur séu ábataslausar. Ábataslausar, í alvöru! Þvert á móti eru þær ábatasamar svo að orð fá því ekki lýst.“

Víst er að samskipti Englands við Kína, bæði á sviði viðskipta og stjórnmála, hafa gefið ærið tilefni til slíkra skoðana og til alls þess haturs og þeirrar andúðar sem fólkið ber í okkar garð. Þegar við komum að þeim fyrir rúmri öld voru þeir friðsamir og blómlegir, mikil og sameinuð þjóð, undravert hófstilltir og iðjusamir, og þeir sáu sér fyrir öllum eigin þörfum og hvorki leituðu eftir né óskuðu nokkurra samskipta við umheiminn. Þeir voru siðmenntaðir, menningarlegir, vel stæðir og höfðu furðufáa lesti. Þeir hvorki reyktu ópíum, tuggðu tóbak né voru þrælar áfengis. Ilmandi teið þeirra og hin innlenda vatnspípa veittu alla þá örvun sem þeir óskuðu sér, og einfaldir lífshættir gáfu þeim frelsi til að njóta margra þæginda lífsins. Þrjú hundruð milljónir manna sem aldrei höfðu vanist fíkn í örvandi efni eða vímugjafa – hvílík bráð hafa þeir reynst hinum samviskulausa Vesturlandabúa í hans algeru gróðafíkn!

Í fyrstu gat líklega enginn séð fyrir allar þær hræðilegu afleiðingar sem það hafði þegar Evrópubúar fóru að flytja ópíum óheft inn til Kína. Það virðist svo einfalt í upphafi að breiða út einn ávana, sem auðvelt er að tileinka sér, meðal hins gríðarlega mannfjölda í strandhéruðunum – að færa þeim eina sakleysislega vöru sem metin var til fjár í öðrum löndum. Að sjálfsögðu var vel vitað að kínversk lög bönnuðu alfarið slíka notkun á ópíumi sem til stóð, og augnabliks umhugsun hefði nægt til að fordæma slíkt athæfi út frá einföldustu frumreglum um réttlæti í samskiptum þjóða. En hver gaf sér tíma til að hugsa um slíkt þegar mikill og skjótfenginn auður seiddi menn áfram? Við vorum nógu rík til að yfirstíga samviskubit fégráðugra embættismanna og nógu sterk til að hunsa eða bæla niður andstöðu þegar hún kom upp; við vorum líka nógu blind til að ímynda okkur að siðferðileg ábyrgð myndi ekki hvíla á okkar herðum þótt fólkið tortímdi sér að lokum á sál og líkama með ópíuminu okkar.

Og þannig fór að verslunin var fyrst innleidd smám saman, síðan var þrýst varfærnislega á um hana og að lokum var henni þröngvað opinberlega með sverðsoddi upp á þjóð sem mótmælti í réttlátri reiði en var valdalaus og algjörlega á okkar valdi vegna yfirburða okkar í vopnabúnaði. Og samt undrumst við að fólkið hati okkur! Það eina sem sætir furðu er að það skuli ekki hata okkur enn meir.

Sagan af ópíumverslun Englands við Kína er einn svartasti kaflinn í sögu mannkyns. Hér er ekki hægt að rekja í smáatriðum þennan glæp þjóðarinnar. En ævisagan sem við rekjum hér er þó svo nátengd ópíumplágunni í Kína að leyfilegt má telja að víkja nokkrum orðum að uppruna hennar og því skelfilega umfangi sem hún hefur nú náð.

Kínverjar hafa lengi þekkt notkun og gildi ópíums sem læknislyfs. Fyrir tveimur öldum var jurtinni lýst í einu af helstu læknisfræðiritum þeirra, ásamt aðferðinni við að safna safa hennar og verka hann. En svo lítið var vitað um ópíum í nokkru öðru samhengi að þegar Portúgalar hófu fyrst að flytja það inn til Kína gekk þeim afar illa að selja jafnvel það litla magn sem þeir komu með. Þegar breska Austur-Indíafélagið gerði sínar fyrstu tilraunir með þessa verslun varð það einnig fyrir vonbrigðum. Árið 1781 sendi félagið skip til Canton, fermt rúmum þúsund kistum af ópíumi, en fann aðeins einn kaupmann sem vildi taka við því og varð að selja honum það á hálfvirði. Þar sem honum tókst alls ekki að koma því í verð skilaði hann farmi sínum að lokum til upphaflegu eigendanna.* Á þeim tíma þekktu Kínverjar minna til ópíumreykinga og urðu fyrir minni skaða af þeim en áströlsku nýlendurnar okkar í dag.

En jafnvel þá voru kínversk stjórnvöld ekki blind á þá mögulegu hættu sem steðjaði að þjóðinni. Ræktun valmúans, nema í lækningaskyni, og innflutningur á ópíumi höfðu um nokkurt skeið verið bönnuð, og árið 1796 voru þessar reglur hertar til muna. Frá þeim tíma varð innflutningur ópíums til Kína að yfirlýstri smyglverslun sem engin afsökun var til fyrir, og það var aðeins með því að múta embættismönnum á hverjum stað ríkulega sem hægt var að stunda hana yfirhöfuð.

* Sjá Wells Williams, The Middle Kingdom, 2. bindi, bls. 377.

En þrátt fyrir alla andstöðu jókst verslunin, þar til innflutningurinn hafði á innan við fjörutíu árum vaxið úr tvö þúsund kistum á ári í þá ógnvænlegu tölu, þrjátíu og fjögur þúsund kistur, árið 1838. Og allt var þetta indverskt ópíum sem skilaði Austur-Indíafélaginu miklum tekjum, en smyglararnir voru einkum breskir kaupmenn sem treystu á vernd breskra vopna.

Og sú vernd brást þeim ekki. Þegar Kínverjar, vaknaðir til vitundar og fullir réttlátrar reiði, gripu til aðgerða árið 1839 til að kveða niður þessa ólöglegu verslun mættu þeir einbeittri mótspyrnu af hálfu Englands og steyptust út í hörmulegt stríð. Um þessi grimmu og ójöfnu átök bresks hugvits og vopna gegn vanþekkingu og vanmætti heiðinnar þjóðar sagði Gladstone:

„Stríð sem er ranglátara í upphafi sínu, stríð sem er betur til þess fallið að hylja þetta land varanlegri smán, þekki ég ekki og hef aldrei lesið um. Breski fáninn er dreginn að húni til að vernda illræmda smyglverslun. Ef hann væri aldrei dreginn að húni öðruvísi en gert er nú við strendur Kína myndum við hrökkva í kút af hryllingi við það eitt að líta hann augum.“

„Stríðið, ef stríð skyldi kalla, var jafn hryllilegt í framkvæmd og það var ranglátt í upphafi sínu.“* En hér getum við ekki farið út í hin miskunnarlausu manndráp eða kvöl og skelfingu hinna varnarlausu íbúa á þeim stöðum sem ráðist var á. Það nægir að minnast þess að allt er þetta skráð í Bókina sem enn á eftir að ljúka upp. „Á ég ekki að hegna fyrir slíkt? segir Drottinn.“

* David M'Larea, friðardómari, „The Opium Trade: its History and Character.“

Niðurbrotin og hjálparvana neyddust kínversk stjórnvöld loks til að semja um frið á hvaða kjörum sem okkur þóknaðist að setja þeim. 1 Krafist var fjögurra og hálfrar milljónar sterlingspunda í stríðsskaðabætur og einnar og fjórðungs milljónar til viðbótar í bætur til ópíumkaupmannanna fyrir tap þeirra. Fimm mikilvægar borgir á strönd Kína voru opnaðar Evrópubúum til búsetu og viðskipta,* og hin fagra eyja Hong Kong var látin af hendi við Breta, „til að þeir gætu kjöldregið og gert við skip sín“.

Með viðbótarsamningi, sem undirritaður var árið eftir (1843), voru breskir ræðismenn í hinum nýopnuðu höfnum „skuldbundnir til að letja til allrar smyglverslunar og gera kínverskum yfirvöldum þegar í stað viðvart um öll slík viðskipti sem þeim bærust til eyrna“. Óþarft er að taka fram að þessi samningur var dauður bókstafur frá fyrstu tíð. Hong Kong var fljótlega breytt í gríðarstórt vöruhús fyrir ópíum og smyglverslunin hélt áfram undir vernd breska fánans af sívaxandi dirfsku og árangri.

Breska ríkisstjórnin lét þetta ekki nægja, heldur hélt látlaust áfram að þrýsta á Kínverja um hve mikilvægt og hagkvæmt það væri að lögleiða ópíumverslunina, leggja á hana fasta innflutningstolla og tryggja sér þannig miklar tekjur af neyslunni. En þótt Kínverjar gerðu sér fulla grein fyrir hagnaðinum af slíkri ráðstöfun hvikuðu þeir ekki eitt augnablik frá reiðilegri synjun sinni. (1 Nankin-sáttmálinn; undirritaður 26. ágúst 1842.) Yfirlýsing keisarans, þótt heiðinn væri, var afar minnisstæð:

* Samningshafnirnar fimm voru Canton, Amoy, Fuchau, Ningpo og Shanghai.

„Það er satt að ég get ekki komið í veg fyrir innflutning á hinu flæðandi eitri. Fégráðugir og spilltir menn munu vegna gróðavonar og nautnafýsnar gera óskir mínar að engu. En ekkert fær mig til að hafa tekjur af löstum og eymd þjóðar minnar.“

Þetta ótrygga ástand varði í fimmtán ár,* og endaði með öðru og enn hörmulegra stríði þar sem England náði loks fram vilja sínum. Svo óréttlætanleg var þessi herför að hún var fordæmd í okkar eigin neðri deild þingsins* með afgerandi meirihluta gegn ríkisstjórninni,* og þar á meðal voru menn úr öllum flokkum og með afar ólíkar stjórnmálaskoðanir.* Rjúfa þurfti þing, forsætisráðherrann skírskotaði til þjóðarinnar og stríðið hélt áfram.

Hryllingurinn í þessum síðari átökum tók jafnvel fyrra stríðinu fram, ef það var þá hægt. Nefnum aðeins eitt dæmi. Þann 28. desember það ár, 1857, réðust hersveitir okkar á Canton. Frá fallbyssubátum sem fylkt hafði verið upp á ánni hófu þær skothríð á þessa óvopnuðu og varnarlausu milljónaborg, og í tuttugu og sjö klukkustundir létu þær kúlur og sprengikúlur dynja á þröngum kínverskum götunum, sem voru þéttsetnar konum og börnum, uns heilu hverfin stóðu í ljósum logum og sjálfar göturennurnar flutu í blóði; þetta var gert þrátt fyrir að allan þann dag og alla þá nótt væri aðeins tveimur skotum svarað.* Eitt af ensku blöðunum okkar hélt því fram á þeim tíma að hryllilegri eða viðbjóðslegri glæpur hefði aldrei verið framinn á verstu tímum villimannlegs myrkurs.

* Frá ágúst 1842, þegar ópíumstríðinu lauk, fram í október 1857, þegar síðari átök okkar við Kína hófust.

* Febrúar 1857.

* Menn á borð við Derby lávarð, Lyndhurst lávarð, Gladstone, Disraeli, Cobden, Bright, Sir E. B. Lytton, Grey lávarð og Edward Cecil lávarð sameinuðust í reiðilegum mótmælum á þingi gegn þessu stríði.

Ekki er hægt að rekja gang þessa hræðilega stríðs í smáatriðum hér. Því lauk loks þremur árum síðar, í október 1860, með uppgjöf Pekin nánast án mótspyrnu og brennu Sumarhallarinnar með öllum hennar konunglegu dýrgripum.*

Friðarskilmálarnir voru auðvitað nákvæmlega þeir sem okkur þóknaðist að krefjast. Pekin-sáttmálinn kvað á um fasta búsetu bresks sendiherra við kínversku hirðina, greiðslu hárra stríðsskaðabóta, umburðarlyndi gagnvart kristniboðsstarfi og lögleiðingu ópíums sem verslunarvöru,* með lægri tolli en greiddur var af tei og silki sem flutt var til Englands.

„Sigraður, hjálparvana og niðurbrotinn, en fullur viðbjóðs á þessari verslun (því hann hafði misst elsta son sinn vegna ópíumreykinga), átti keisarinn einskis annars úrkosti; til að koma sínum sigursælu og voldugu kristnu óvinum út úr höfuðborginni staðfesti hinn heiðni einvaldur loks þennan örlagaríka sáttmála, sem átti eftir að gera fjögur hundruð milljónir þegna hans að fórnarlömbum ópíums á líkama og sál.“*

* Oliphant segir í frásögn sinni af sendiför Elgins lávarðar: „Hvað töku borgarinnar varðaði var skothríðin í eina nótt og einn dag með öllu óþörf. Af hinni veiklulegu mótspyrnu sem okkur var veitt var ljóst að jafn öruggt hefði verið að gera áhlaup á borgarmúrana þótt stórskotahríð okkar hefði aðeins staðið í þrjár klukkustundir í stað tuttugu og sjö. Raunar var aðeins tveimur skotum skotið á skip okkar úr fallbyssum á múrunum allan þennan tíma.“ National Righteousness, nr. 5, bls. 11.

* Í ágúst árið eftir lést hinn harmi slegni keisari Hien-feng.

* Sjá Wells Williams, The Middle Kingdom, II. bindi, bls. 380; Justin M'Carthy, History of Our Own Times, II. bindi, bls. 657; Samuel S. Mander, „Our Opium Trade with China“ í China's Millions, árg. 1878, bls. 64; David M'Laren, „The Opium Trade: its History and Character“ í National Righteousness, nr. 5, bls. ii.

Þannig hrósaði England sigri og Elgin lávarður gat skýrt frá undirritun samnings sem var „ríkisstjórn hennar hátignar að öllu leyti þóknanlegur“. En er þetta – og getur þetta verið – endirinn? Er ekkert máttugra Vald til sem vinnur að réttlæti? Við snerum okkur skeytingarlaus undan neyðarópum myrtra milljóna sem grátbáðu okkur til einskis. Er enginn æðri áfrýjunardómstóll til? Á kúgarinn að sleppa óáreittur vegna þess að Kína er sundurmarið og þaggað niður í því, en England er mikið, sterkt og frjálst?

„Á ég ekki að hegna fyrir slíkt? segir Drottinn. Á sál mín ekki að hefna sín á slíkri þjóð sem þessari?“*

Eftir undirritun þessa örlagaríka sáttmála var nánast þýðingarlaust fyrir kínversku stjórnina að reyna lengur að hemja ræktun valmúans innan landamæra sinna. Í sjálfsvörn leyfði hún það sem henni var með öllu ómögulegt að koma í veg fyrir, og þúsundir ekra af besta ræktarlandi voru smám saman lagðar undir þessa banvænu uppskeru. Í Shan-si, líkt og í öðrum fegurstu héruðum keisaradæmisins, fór siðferðinu hratt hnignandi. Ópíumhneigðin náði undraverðum tökum á fólkinu. Í fyrstu reykti það aðeins bak við lokaða gluggahlera og slagbrandar voru fyrir dyrum, en brátt varpaði það af sér öllum hömlum, ræktaði valmúann fyrir opnum tjöldum til eigin nota og varð svo þrælbundið

* S. S. Mander, „Our Opium Trade with China“, sjá China's Millions, árg. 1878, bls. 64.

* Jeremía 5:29 og 9:9.Jeremíabók 5:29 · Jeremíabók 9:9

fíkninni að það er orðið að algengu orðtaki meðal fólksins að „ellefu af hverjum tíu reyki ópíum“. Lærðir menn eins og Hsi fylgdust með þessari hnignun með ugg í brjósti, og þar sem þeir voru vanmáttugir til að stöðva bölið urðu þeir oftar en ekki sjálfir þessu tálfengna eitri að bráð.

Fjörutíu ár eru liðin frá undirritun Pekin-sáttmálans, ár þar sem milljónir karla og kvenna í Kína hafa farið í gröf ópíumsjálfsvígsins, og hver er afstaða Englands til þessarar illvirku verslunar í dag? Í raun hefur engin breyting orðið á henni, þrátt fyrir alvarlegar viðvaranir sem okkur hafa borist frá GUÐI.* Því sem við ávunnum með vopnavaldi höldum við enn. Við höldum áfram hinu grimma ranglæti sem fyrri kynslóð framdi. Þögn er sama og samþykki, og með því að halda fast í gömlu stefnuna leggjum við blessun okkar yfir gamla glæpinn og tökum þátt í honum. Aftur og aftur á þessum löngu þjáningarárum hefur Kína sárbænt okkur um að leysa sig undan þvingun hins örlagaríka ákvæðis sem leyfir ópíum. En þótt því hafi verið lýst yfir í neðri deild

* Það er athyglisvert að rekja má indversku uppreisnina, sem braust út í maí 1857, beint til ópíumverslunarinnar við Kína. „Hversu sláandi sem það kann að virðast hvílir þessi fullyrðing á ekki ómerkari heimildarmanni en Sir Henry Havelock. Í bréfi til Cannings lávarðar, landstjóra okkar á Indlandi, rakti hann óánægjuna sem leiddi til uppreisnarinnar ekki til hinna smurðu skothylkja (en notkun þeirra hafði verið hætt mánuðum áður, í janúar 1857), heldur til tilskipunarinnar um almenna herskyldu, sem sett var yfir Bengal-herinn. Canning lávarður hafði gefið út þessa tilskipun um almenna herskyldu vegna þess að hann vantaði herlið til Kína til að berjast í ‚Lorcha Arrow‘-stríðinu, sem spratt beint af ópíumversluninni. Tilskipunin vakti viðbjóð og ótta meðal sepója-hermanna, því að sigling yfir hafið fól í sér brot á erfðastéttarlögum. Því var haldið fram að þvinga ætti þá til að hlýða henni, og eldri mennirnir í hópi þeirra minntust 47. herdeildarinnar, sem var stráfelld með kartöskuskotum árið 1824 fyrir að neita að halda til Búrma við svipaðar aðstæður.“ S. S. Mander, „Our Opium Trade with China“, sjá China's Millions, árg. 1879, bls. 38.

þingsins okkar að þetta sé „siðferðilega óverjandi“,* þótt þúsundir lækna hafi fordæmt ópíumverslunina og kristin siðferðiskennd þjóðarinnar hafi dæmt hana, heldur hún samt áfram alveg eins og áður; indverska stjórnin heldur enn hinni ábatasömu einokun sinni á efninu og enskir kaupmenn keppast hver við annan um að hella „hinu flæðandi eitri“ yfir Kína.

Engin furða þótt fólkið hati okkur! Hvernig væri okkur sjálfum innanbrjósts við einhverjar svipaðar kringumstæður? En sorglegast af öllu er hvernig það tengir ópíumið okkar við fagnaðarerindið okkar, eins og raunar er fullkomlega eðlilegt, og það tortryggir jafnvel einlægustu viðleitni okkar því til heilla og dæmir kristnar kenningar okkar ómerkar vegna okkar eigin glæpsamlegu breytni.

„Takið burt ópíumið ykkar og Jesú ykkar,“ er hrópið sem stígur upp úr mörgu beisku hjarta.*

Fræðimaðurinn Hsi, í hinu afskekkta þorpi sínu mörg hundruð mílur frá ströndinni, var engin undantekning frá stéttarbræðrum sínum í þessu hatri á útlendingum. Hann hafði aldrei séð Englending, en hann vissi mætavel hverjir höfðu flutt ópíum til Kína, hverjir höfðu skotið Canton í kaf, hverjir höfðu brennt höll keisarans, blóðmjólkað land hans um milljónir í stríðsskaðabætur fyrir tvö óréttlætanleg stríð og bundið hendur þjóðarinnar á meðan þeir ráku hana smám saman til sjálfsvígs. Hann vissi mætavel hvers vegna svo afdrifarík tilslökun hafði orðið á keisaralegum reglugerðum gegn ræktun valmúans og neyslu ópíums, og hvernig það hafði atvikast að hans eigið fagra hérað, líkt og öll hin, var orðið svo afkastamikið í framleiðslu eitursins. Sjálfur var hann fórnarlamb ópíumfíknarinnar – hjálparvana þræll á besta aldri í fjötrum þess sem hann hafði viðbjóð á og vissi allt of vel að var að steypa honum í glötun, og hann hafði því ærið tilefni til að bera beiskju í brjósti til hins kristna stórveldis, því án framgöngu þess hefði þetta aldrei orðið. Er það nokkur furða að hann skyldi deila reiði landa sinna í Canton sem hrópuðu upp yfir sig í skeleggu riti þar sem sekt Englands var fordæmd:

* Apríl 1891.

* Ein af konum China Inland Mission var í heimsókn í stórborginni Shao-hsing sumardag einn árið 1886. Hún gekk inn í stórt og glæsilegt hús og fann þar þrjár konur sem sátu í húsagarðinum, og var ein þeirra gömul kona á níræðisaldri. Þær hlustuðu með athygli á fagnaðarerindið um stund, þar til gamla konan, sem sat og reykti pípu sína, heyrði nafnið Jesús. „Hvað er þetta?“ hrópaði hún, stóð á fætur og gekk í átt að kristniboðanum. „Vogaðu þér ekki að nefna þetta nafn aftur! Ég hata Jesú. Ég vil ekki heyra eitt orð í viðbót. Þið útlendingarnir komið með ópíum í annarri hendinni og Jesú í hinni.“ Hún tók bók úr hendi konunnar, leit niður á síðuna og las nokkur tákn þar til augu hennar staðnæmdust við Nafnið. Hún lokaði bókinni samstundis, rétti kristniboðanum hana og sagði í fullkominni fyrirlitningu: „Takið þetta burt! Takið þetta burt! Við viljum hvorki ópíumið ykkar né Jesú ykkar.“ Fyrstu kristniboðsstöðinni í Ho-nan-héraði var lokað í óeirðum þar sem æstur múgur, undir forystu fræðimanna borgarinnar, hrakti kristniboðann á brott og hrópaði á eftir honum: „Þið brennduð höllina okkar, þið drápuð keisarann okkar, þið eitrið fyrir þjóð okkar og nú komið þið til að kenna okkur dyggð!“

„Ef þið viljið hreinsa glæpi þeirra mun allur eldiviður keisaradæmisins ekki hrökkva til, og hið víðáttumikla úthaf myndi heldur ekki nægja til að þvo burt gremju okkar.“