I. Um áhrif ópíumfíknar

„Dr. Smith, yfirlæknir við sjúkrahúsið í Penang, segir um ópíumfíknina: ‚Skaðleg áhrif þessa lastar ... koma einkum fram í sljóleika, gleymsku, almennri hnignun allra andlegra hæfileika, horun, máttleysi, gulgráum húðlit, bláma á vörum og augnlokum, drunga og gljáalausum augum, og matarlystin er jafnframt annaðhvort horfin eða brengluð, og sælgæti eða sykur er það sem mönnum líkar best. Þessi einkenni koma fram þegar fíknin hefur dregið úr líkamskröftunum, en hinn ógæfusami maður fer þó snemma að finna fyrir valdi eiturlyfsins í almennu sleni og þróttleysi, sem gerir hann ófæran um að sinna venjulegum störfum sínum, fremur andlega en líkamlega. Skammtur af ópíumi veldur ekki sams konar vímu og sterkt áfengi, og hvað varðar friðinn í samfélaginu og á heimilinu er reykingamaðurinn síður til ama en drykkjumaðurinn; sá fyrrnefndi kastar aldrei stólum og borðum um herbergið eða hrekur eiginkonu sína út úr húsi í bræðiskasti; hann reikar aldrei um göturnar eða tekur sér náttstað í rennusteininum, heldur er hann þvert á móti hljóðlátur og jafnvel viðfelldinn, og verður aðeins önugur þegar áhrif pípunnar eru horfin. Það er í hinu óbærilega sleni í öllum líkamanum, naginu í maganum, toginu í öxlunum og þverrandi lífsþrótti sem hið ógurlega vald þessa lastar býr og neyðir hinn kúgaða þræl til að leita í hann enn á ný.‘ Kínverskur fræðimaður dregur skaðleg áhrif ópíums saman á þennan hátt, en hann segir að þess sé í fyrstu neytt til að glæða lífsþróttinn og varna þreytu: ‚Það tæmir lífsþróttinn, tálmar reglubundnum störfum, eyðir holdi og blóði, sóar hvers kyns eigum, gerir manninn ófrýnilegan, ýtir undir ósiðsemi, ljóstrar upp leyndarmálum, brýtur lögin, ræðst á líffærin og tortímir lífinu.‘

Undir hverjum þessara liða lýsir hann ferlinu á skýran hátt eða nefnir dæmi máli sínu til stuðnings.

‚Í samanburði við arsenik lýsi ég því yfir að ópíum sé tífalt verra eitur; maður gleypir arsenik vegna þess að hann hefur glatað mannorði sínu og er kominn í slíkar ógöngur að hann sér enga útleið. Knúinn af slíkri örvæntingu tekur hann skammtinn og ferst samstundis, en þeir sem reykja ópíum bíða skaða á marga vegu. Því má líkja við það að hækka á lampakveik: loginn verður vissulega skærari, en olían gengur þeim mun hraðar til þurrðar og ljósið slokknar fyrr. Þannig stytta ungir menn sem reykja sér aldur og kippa fótunum undan allri von um afkomendur, svo að foreldrar þeirra og eiginkonur standa uppi án nokkurs sem þau geta reitt sig á. Af hraustum mönnum sem reykja eyðist holdið smám saman og tærist upp, uns húðin hangir eins og poki. Andlit þeirra verða svört og eins og á líki, og beinin ber eins og viðardrumbar. Forfallnir reykingamenn dotta dögum saman yfir pípum sínum án matarlystar, og þegar ópíumþörfin sækir að þeim geta þeir ekki staðist hana. Hor rennur úr nösum þeirra og tár úr augum. Í augum hugsunarlausra áhorfenda er sú sjón nægileg til að vekja háværar hláturrokur. Hinn fátæki reykingamaður, sem hefur veðsett hvern einasta hlut sem hann á, situr enn auðum höndum, og þegar hin reglubundna fíkn sækir að honum veðsetur hann jafnvel eiginkonu sína og selur dætur sínar.‘

Þorstinn og sviðinn í hálsinum sem vesalings sjúklingurinn finnur fyrir, og ekki er hægt að slá á nema með nýjum skammti, reynist einn sterkasti hlekkurinn í þeirri keðju sem dregur hann í glötun. Á þessu stigi fíknarinnar er ástand hans nánast vonlaust; ef pípan dregst of lengi fylgir svimi, algjört þróttleysi og tárarennsli úr augum; ef hún er tekin alveg af honum fer kuldi og sárir verkir um allan líkamann, þrálátur niðurgangur bætist við og dauðinn lýkur leiknum. Hinum skelfilegu áhrifum eiturlyfsins má seinka nokkuð eða draga úr þeim eftir því hve mikla næringarríka fæðu maðurinn getur útvegað sér, og þar af leiðandi er manntjónið mest meðal hinna fátæku, sem síst hafa efni á pípunni og enn síður því tjóni sem hún veldur á starfsþreki þeirra. Þær hörmungar sem örvæntingarfull fórnarlömb ópíumpípunnar líða og þeir glæpir sem þau fremja eru bæði hræðilegir og margvíslegir. Menn grípa til þjófnaðar, íkveikju, morða og sjálfsvíga til að komast yfir efnið eða til að flýja afleiðingar þess. Sumir reyna að venja sig af þessum banvæna ósið með því að taka inn veig úr ópíumleifum blandaða í brennivín og minnka styrkleikann smám saman uns þeir hætta alveg; aðrir blanda ópíumi saman við tóbak og reykja blönduna í æ minna hlutfalli, þar til tóbakið eitt er eftir ... Fáir, afar fáir, losa sig þó undan þessari harðneskjulegu fíkn sem hneppir þá í þrældóm. Þeir geta staðist hin lævísu áhrif þar til vaninn er orðinn sterkur, og ásetningurinn um að láta af honum dregst yfirleitt þar til hlekkir þeirra eru fullsmíðaðir og öll frelsun virðist vonlaus.“ Dr. Wells Williams, The Middle Kingdom, II. bindi, bls. 383–387.