Hinn lifandi Kristur

Nokkrir dagar liðu án þess að Hill aðhafðist nokkuð frekar, þótt hann biði mikið frammi fyrir Guði. Einn sólríkan morgun bar svo ókunnugan mann að garði í Vestur-Chang-þorpinu og spurði hann eftir Hsi. Þegar fræðimaðurinn gekk út til móts við hann sá hann sér til undrunar að þar var Song kominn með skilaboð frá kristniboðanum, sem óskaði eftir að hitta hann út af mikilvægu erindi. Hsi lagði þegar í stað af sinni alkunnu röggsemi. Boðið gladdi hann og í þetta sinn kenndi hann einskis ótta. Eftir að Hill hafði beðist afsökunar á því ómaki að fá hann inn í borgina hóf hann máls á erindinu og sagði:

„Ég á bón að biðja þig, Hsi. Mig vantar aðstoð lærðs manns. Viltu koma og hjálpa mér við störf mín?“

„Herra,“ svaraði Konfúsíusarsinninn furðu lostinn, „ég óttast að ég hafi ekkert vit á erlendum málefnum.“

„Það er ekki í erlendum málefnum sem ég leita aðstoðar þinnar,“ svaraði kristniboðinn og brosti. „Ég þarf að láta skrifa ritgerðir. Getur þú gert það?“

Gesturinn hneigði sig til samþykkis.

„Ég þarf hjálp við að nema fornritin og aðrar bækur. Í stuttu máli vil ég biðja þig að gerast kennari minn. Getur þú komið til mín til þess starfs, Hsi?“

„Vissulega,“ svaraði fræðimaðurinn ánægður. „Það starf tek ég glaður að mér, svo framarlega sem fjölskylda mín er því samþykk.“

En eins og við var að búast var fjölskyldan afar treg til og vildi ekki heyra á þessa tillögu minnst. Hvað? Fara og gerast kennari útlendingsins? Lesa bækurnar hans? Búa í húsi hans? Hjálpa honum við dularfulla iðju hans? Hver hafði nokkurn tíma heyrt aðra eins heimsku, annað eins fádæma glapræði? Það hlaut vissulega að vera búið að leggja á hann galdra nú þegar, fyrst hann gat svo mikið sem hugleitt slíkt. Stjúpmóðir Hsi og unga eiginkona hans tóku sérstaklega fast á móti. Hann yrði aldrei samur aftur ef hann færi að búa hjá útlendingnum. Þetta væri einfaldlega að kasta sjálfum sér á glæ. Þær vildu ekki heyra á þetta minnst eitt einasta augnablik.

Þannig virtist málið í sjálfheldu um hríð og láta varð Hill vita að konurnar á heimilinu væru þessu mótfallnar. Þeim til mikillar undrunar sendi hann kurteisleg skilaboð til baka þess efnis að hann virti áhyggjur þeirra af velferð Hsi og myndi alls ekki samþykkja að hann gerði nokkuð gegn vilja þeirra. Þetta kom þeim mjög á óvart og átti ekki lítinn þátt í að brjóta niður fordóma þeirra. Ef útlendingurinn bjó yfir svo réttsýnu og hlýlegu hugarfari gat hann varla verið jafn slæmur og af var látið. Að lokum bar þrautseigjan árangur og Hsi tókst að knýja fram tregafullt samþykki við áformum sínum, en þó aðeins til tíu daga í fyrstu. Ef hann virtist enn við eðlilega heilsu og í sínu vanalega skapi þegar sá tími væri liðinn, fullvissuðu konurnar hann um að þær skyldu ekki hreyfa frekari mótbárum. Þannig gerðist hið óvænta, hið nánast óhugsandi, og Hsi fluttist inn á heimili Davids Hill.

Sjáum þá fyrir okkur þennan stolta Konfúsíusarsinna; hann er fræðimaður á miðjum aldri sem reykir ópíum, með alla sína dapurlegu og myrku fortíð, hungur hjartans, brostnar vonir og ánauð syndarinnar, þar sem hann er í fyrsta sinn leiddur nær Kristi, hinum lifandi Kristi. Hann er orðinn dauðþreyttur á sjálfum sér og hefur misst alla trú á heiminn, en stendur nú loksins augliti til auglitis við sannleikann eins og hann birtist í Jesú. Í hendi sér heldur hann á orði Guðs og fyrir augum hans dag frá degi er sá maður sem best sýnir það í verki.

Frá fyrstu stundu hafði hið kyrrláta og gleðiríka líf á þessu kristna heimili djúp áhrif á Hsi. Án þess að á því bæri tók hann eftir öllu sem fram fór og rýndi í það af mikilli glöggskyggni. Á kínversku heimili er sjaldan hægt að fá næði, og líf Hills í P'ing-yang var alveg að hætti innfæddra að þessu leyti. Kristniboðinn var því sífellt undir vökulu auga síns þögla og kurteisa kennara, sem lét ekkert tækifæri ónotað til að draga sínar eigin ályktanir. Hann fylgdist með honum hvort sem hann var einn á bæn eða upptekinn við að prédika, hvort sem hann stjórnaði daglegum helgistundum eða guðsþjónustum á sunnudögum, las og stundaði nám eða vann að bókum og smáritum, snæddi máltíðir sínar með prjónum að kínverskum sið, sinnti ópíumsjúklingum, skrifaði bréf, sá um heimilishaldið eða tók á móti gestum.

Hsi tók ekki þátt í morgunbænum eða kvöldguðsþjónustu með heimilisfólkinu. Hann kærði sig ekkert um að láta bendla sig við litla hópinn af sveitungum sínum, að mestu ólæsu fólki, þar sem hver og einn hafði þegar verið skráður sem kristinn eða leitandi. Þegar hann sat ekki við nám með Hill eða ræddi við hefðarmenn sem komu í gestasalinn, varði hann mestum tíma sínum einn við reykingar eða lestur í herbergi sínu við fremri húsagarðinn. Og allan þennan tíma grunaði hann síst af öllu með hve brennandi áhuga vinur hans kristniboðinn fylgdist með honum.

Að tíu dögum liðnum varð Hsi að halda heim á leið, trúr loforði sínu, til að sefa áhyggjur fjölskyldu sinnar og vina. Um leið og sást til hans þar sem hann nálgaðist, svo kunnuglegur í fasi, söfnuðust áhugasamir ættingjar saman til að taka á móti honum og heyra allt sem hann hafði að segja. En fyrst varð hann að gangast undir rækilega skoðun. Eiginkona hans hafði tekið til handa honum alklæðnað frá hvirfli til ilja, og hann var talinn á að skipta um hverja einustu flík og þvo sér hátt og lágt. Síðan var farið vandlega í gegnum fötin sem hann hafði lagt af sér, þau rannsökuð og vasarnir tæmdir og kannaðir; sjálfan virtu þau hann gaumgæfilega fyrir sér og spurðu hann spjörunum úr, svo að ekki færi fram hjá þeim minnsti vottur um nokkuð grunsamlegt. En þegar hvorki fundust á honum nein erlend lyf né töfragripir, engin merki um eitur né nokkuð annað óeðlilegt, létti fjölskyldu hans og þau voru reiðubúin að hlýða á frásögn hans af dvölinni. Að lokum féll einróma úrskurður um að hann mætti snúa aftur, og sér til mikillar ánægju gat Hsi tekið að nýju til við þau störf sem voru þegar farin að verða honum að skapi.

Þessi hagstæða þróun mála varð Hill hvatning til að biðja enn heitar en nokkru sinni fyrr fyrir sinnaskiptum vinar síns og kennara. En þótt kristniboðinn bæði mikið var hann nógu vitur til að segja fátt. Hann treysti mætti annarrar Raddar sem hann vissi að talaði til hjarta hins stolta Konfúsíusarsinna þessa dagana. Á borðinu í litla herberginu hans Hsi lá eintak af Nýja testamentinu. Ekki var nema eðlilegt að hann hefði það þar, því að Hill sneri sér ævinlega að þeirri bók í kennslustundum þeirra og kennarinn þurfti að ganga úr skugga um öll vafatákn fyrir fram. En var það eingöngu af þessari nauðsyn sem hann tók bókina svo oft upp? Var það aðeins til að rifja upp táknin sem hann sat tímunum saman niðursokkinn í efni hennar og gleymdi stund og stað á meðan hann fletti blaðsíðunum hægt? Nei, hún var orðin honum meira en bók; hún var opinberun sem sagði honum allt það sem hjarta hans hafði hungrað eftir að vita um langa hríð.

Smám saman, eftir því sem hann las meira, virtist líf Jesú verða honum æ raunverulegra og vekja hjá honum sífellt meiri áhuga og undrun, og hann tók að skilja að þessi máttugi frelsari var ekki einungis maður, eins og hann hafði eitt sinn ímyndað sér, heldur Guð, sjálfur Guð, sem tók á Sig dauðlegt hold. Efasemdir og torfærur hurfu úr augsýn. Hin gamla, óslökkvandi þrá eftir einhverju betra, eftir frelsun frá syndinni, sjálfinu og óttanum við dauðann, og eftir ljósi á hina dimmu, dularfullu framtíð, vaknaði innra með honum á ný líkt og á fyrri árum. Og þó varð byrði sektarinnar, kvölin af samvisku sem ásakaði hann og ánauð ópíumfíknarinnar, sem hann hafði viðbjóð á en gat ekki sigrast á, sífellt óbærilegri.

Að lokum varð vitundin um eigin óverðugleika honum svo ofviða að hann fékk ekki risið undir henni lengur, og hann lagði bókina lotningarfullur fyrir framan sig, féll á kné á gólfið og fylgdi þannig hinni helgu frásögn með mörgum tárum. Þá var farið að renna upp fyrir sál hans að þessi undursamlegi, guðlegi en þó mannlegi þjáningarþjónn, í allri kvöl og smán Síns beiska kross, ætti persónulegt erindi við hann sjálfan, við synd hans, sorg og neyð.

Þannig las hinn áður stolti og sjálfumglaði Konfúsíusarsinni áfram á knjánum, þar til hann kom að „staðnum sem heitir Getsemane“ og Guðmanninum, aleinum á þeirri stundu æðstu sálarkvalar Hans um miðnætti í grasgarðinum. Þá brustu lindir hjarta hans sem hafði verið innsiglað svo lengi. Sjálf nærvera Guðs yfirskyggði hann. Í þögninni fannst honum hann heyra neyðaróp frelsarans: „Sál mín er hrygg allt til dauða,“ og í hjarta hans rann upp sá undursamlegi skilningur: „Hann elskaði mig og lagði sjálfan Sig í sölurnar fyrir mig.“ Þá snerti heilagur andi skyndilega við sál hans, eins og hann skráir sjálfur, og „með tárum sem streymdu og vildu ekki stöðvast“ laut hann höfði og gaf sig skilyrðislaust á vald endurlausnara heimsins, sem frelsara síns og Guðs.

Orð fá ekki lýst því frekar. Hið mikla kraftaverk var fullkomnað. Hinn lifandi Kristur var sjálfur kominn inn í þetta hljóða herbergi. Þar, alein, hafði hin særða sál í einlægri trú snert fald klæða Hans og jafnskjótt orðið alheil.

„Með tárum sem streymdu og vildu ekki stöðvast“ kraup þessi maður, náðaður, endurnýjaður og fullur fögnuðar, þarna frammi fyrir Drottni sínum. Tími, staður og kringumstæður voru með öllu gleymd. Hann var einn með Guði.

Síðan rann smám saman upp fyrir sál hans önnur háleit opinberun. Líkt og Jesús sjálfur opinberaðist Sál frá Tarsus af himni forðum daga sem ljós sólu bjartara, er blindaði hann upp frá því fyrir öllum öðrum og daufari ljósum, þannig birtist þessum manni sýnin af hinum upprisna Kristi á fyrstu stundu hins nýfædda lífs hans. Ekki svo að skilja að hann sæi sýnilega mynd eða heyrði raunverulega rödd, heldur opinberaðist hinn lifandi, nærverandi og persónulegi Jesús honum svo undursamlega fyrir heilagan anda í kyrrðinni í herberginu, þar sem hann var aleinn, að upp frá því var hann ævinlega líkt og maður sem hafði séð Drottin. Í þögn og djúpri helgi gagntók sjálf nærvera hins lifandi Krists sál hans. Hann sá Hann þá ekki aðeins sem frelsara sinn, heldur sem algjöran eiganda sinn, meistara sinn og Drottin sinn. Og við hinni fyrstu vitund, sem var full gleði og undrunar: Hann hefur endurleyst mig, tók dýpri sannfæring, full tilbeiðslu: Hann hefur gagntekið mig: ég er Hans að eilífu.

Þar skulum við nú staldra við og skilja við hann. Staðurinn sem við stöndum á er heilög jörð.

Svo raunveruleg og undursamleg var þessi reynsla í lífi Hsi að mörgum árum síðar fylltust þeir sem þekktu hann best stundum djúpri lotningu þegar þeir fundu hve raunveruleg hin himneska sýn var honum. „Því meira sem maður umgekkst hann,“ skrifar hans nánasti vinur,* „þeim mun betur fann maður að Kristur hafði tekið líf hans eignarnámi – hinn sanni Kristur, hinn lifandi Kristur. Ekkert annað og ekkert minna hefði getað skýrt þá breytingu sem varð á honum frá þeirri stundu. Hann var nefnilega sterkur persónuleiki og svo dæmigerður Konfúsíusarsinni, fullur af stolti og fordómum þjóðar sinnar og með eðlislæga fyrirlitningu á öllu ytra formi trúar okkar og ‚heimsku‘ krossins. En hinn lifandi, nærverandi og persónulegi Kristur, sem opinberast fyrir kraft heilags anda, brýtur hvern mann niður. Þetta var sjálf rótin að öllu saman hjá Hsi og hinn mikli veruleiki í öllu lífi hans eftir þetta. Engar fortölur eða menntun hefðu nokkurn tíma getað komið þeirri breytingu til leiðar. Það þurfti ekki nema eina sýn af hinum lifandi Kristi og þá féll hann fram; hann bráðnaði á einu augnabliki og varð, ó, svo heill og sannur kristinn maður! Já, hann bráðnaði allt inn að innsta kjarna og var steyptur á ný í móti Krists sjálfs.“

* D. E. Hoste hjá China Inland Mission.

„Maður harmkvæla, strits og tára, útskúfaður maður og einmana; en Hann leit á mig, og um óendanleg ár verð ég að elska Hann – Hann einan.

Og ég vil dvelja þar sem Hann dvaldi,og fylgja fótsporum Hans að eilífu;Hans fólk sé mitt fólk, og Hans Guð minn Guð,í landinu handan fljótsins.

Og þar sem Hann dó vil ég einnig deyja,því kærari er gröf við hlið Hansen konunglegur sess meðal lifandi manna,sá sess sem þeir synjuðu Honum um.“