Heimsókn til höfuðborgarinnar

Aðeins fimm ár voru liðin síðan kristniboðar hófu fast starf í Shan-si við lok hinnar hræðilegu hungursneyðar. Þótt tíminn væri skammur höfðu framfarirnar verið mjög uppörvandi.

Vorið 1878, þegar David Hill og samverkamenn hans komu fyrst til héraðsins, var þar ekki einn einasti mótmælendakristinn maður og varla nokkur leitandi meðal allra þeirra milljóna sem þar bjuggu. Sumarið 1883, á fjórða ári eftir sinnaskipti Hsi, voru þegar risnar tvær kristniboðsstöðvar á mikilvægum miðstöðvum og þaðan var unnið fjölbreytt starf; tveir litlir söfnuðir höfðu verið stofnaðir með nokkrum tugum trúaðra og margir leitendur biðu þess að verða teknir inn í þá. Í norðurborginni T'ai-yuan, höfuðborg héraðsins, var öflugt lækningakristniboð í fullum gangi sem dró að sér sjúklinga úr allt að tvö hundruð enskra mílna fjarlægð. Nokkur þúsund manns fengu þar aðhlynningu á hverju ári og viðurkennd færni hins erlenda læknis, dr. Harolds Schofield, aflaði starfinu vina nær og fjær. Í P'ing-yang, í vikuferðar fjarlægð til suðurs, hafði ákafi og helgun hinna nýtrúuðu breitt þekkinguna á fagnaðarerindinu svo víða út að finna mátti kristna menn í dreifðum smáþorpum þar sem fullar fjörutíu mílur voru á milli. Starf kristniboðanna hafði verið bæði vandvirkt og víðtækt. Þeir höfðu skipt héraðinu á milli sín og heimsótt hverja einustu af þeim rúmlega áttatíu stjórnarborgum sem þar voru, og þeir prédikuðu óhindrað á götum úti og í tehúsum, seldu mikinn fjölda af biblíuhlutum og dreifðu smáritum hús úr húsi – á ritin var stimplað heimilisfang næsta staðar þar sem fá mátti frekari fræðslu. Margir þessara þöglu boðbera höfðu borist til afskekktra þorpa og sveitabæja og reynst sæði sem féll í góða jörð, rétt eins og í tilfelli Fans.

Þetta var tími framfara og vaxtar í starfi kristniboða um allt innland Kína. Sjö árum áður, í september 1876, hafði undirritun Chefoo Convention opnað allt innlandið fyrir fagnaðarerindinu. Liðsmenn China Inland Mission stóðu reiðubúnir og biðu þessa tækifæris, og þeir lögðu þegar af stað langt inn í landið, ferðuðust þrjátíu þúsund mílur í brautryðjendaferðum á þremur árum og prédikuðu Krist í fyrsta sinn í hinum afskekktustu og torfærustu héruðum. Blessun hafði fylgt starfi þeirra og líkt og í Shan-si voru fastar kristniboðsstöðvar farnar að rísa og litlir söfnuðir að myndast í héruðum þar sem fagnaðarerindið hafði aldrei áður verið boðað.

En í þessari nýju og langþráðu hreyfingu voru karlmenn ekki einu brautryðjendurnir: konur, ungar sem aldnar, giftar sem ógiftar, höfðu einnig sýnt hetjudáð – í þeim hópi var allt frá hvíthærðu konunni, sem fyrst allra ferðaðist ásamt einni ungri stúlku alla leið langt í norðvestur án annarrar fylgdar en innlendra kristinna manna, til brúðarinnar sem hélt frá Sjanghæ á brúðkaupsdaginn sinn til að lifa og deyja meðal kvenna í héruðunum við landamæri Búrma og Tíbets. Það kostaði mikið, en það var ekki til einskis. Nú þegar höfðu margar konur jafnt sem karlar langt inni í landi laðast að hinum upphafna Frelsara og lifðu fyrir það að elska Hann og gera Hann kunnan.

Vöxtur starfsins hafði verið svo ör að á öllum hinum nýju stöðvum sem China Inland Mission hafði þannig komið á fót var brýn þörf á liðsauka til að ganga inn um víðopnar dyr.

Snemma árs 1882 var því farið að biðja markvisst um allt kristniboðið fyrir því að að minnsta kosti sjötíu nýir verkamenn yrðu sendir út á næstu þremur árum. „Sjötíu aðra einnig.“ Þörfin fyrir þá var brýn og þeir voru gefnir. Og bænin sem steig upp frá öllum stöðvunum, og var bænheyrð á svo undraverðan hátt, átti ekki lítinn þátt í að dýpka andlegt líf kristniboðanna í einangrun þeirra og hinna nýtrúuðu sem nú umkringdu þá.

Þetta var hreyfingin sem Hsi hafði gengið inn í við sinnaskipti sín, og þótt hann gerði sér ekki grein fyrir hinu stærra samhengi starfsins, sem teygði sig út til fjarlægra héraða, deildi hann þeim anda og þeirri trú sem stefndi að engu minna en að færa fagnaðarerindið til „alls sem skapað er“ um gjörvallt innland Kína.

Þótt aðstæður höguðu því svo að hann starfaði að mestu leyti sjálfstætt var hann meðlimur í söfnuðinum í P'ing-yang og starf hans var formlega tengt þeirri stöð. Hann fór enn þangað eins oft og hann gat á sunnudögum og lét sig aldrei vanta þegar heilög kvöldmáltíð var haldin.

En hinn mikli viðburður sem safnaði öllum hinum kristnu saman í P'ing-yang var hið einstaka „ársfjórðungsmót“ sem haldið var í gamla kristniboðshúsinu í borginni. Þetta var yndisleg hefð sem átti drjúgan þátt í að móta líf hins vaxandi safnaðar. Þá kom Hsi frá þorpi sínu með hóp kristinna manna sem brann af sömu helgun og hann sjálfur, og Fan kom frá athvarfinu með frelsaða ópíumreykingamenn sína og samverkamenn, þá Liu frá So-pu, Song, Chang og alla hina. Litlir hópar söfnuðust saman úr mörgum þorpum og byggðarlögum, og fólkið söng þar sem það gekk langa dagleið sína yfir sléttuna eða fjöllin, og hóparnir stækkuðu eftir því sem nær dró borgarmúrnum. Og þvílíkir fagnaðarfundir þegar komið var í kristniboðshúsið og síðustu kunnuglegu andlitin bættust í hópinn að kvöldi svo að hringurinn varð fullkominn.

Fólkið var of margt til að rúmast í kapellunni eða gestaherbergjum hússins, svo að það lagði glaðværlega undir sig opna húsagarðana og lét fara vel um sig. Margir höfðu með sér eigin sængurföt og vistir og komu sér fyrir, karlarnir í einum garði og konurnar í öðrum, og nutu gestrisni kristniboðanna og heimafólks þeirra. Fyrir samkomurnar var stór segldúkur strengdur yfir innri húsagarðinn á sterkum bambusstöngum. Kollar og bekkir fylltu þennan rúmgóða sal, þar sem skírnarlauginni var einnig komið fyrir; upphækkaður gangurinn eða pallurinn sem lá allan hringinn, og íbúðarherbergin opnuðust út á, myndaði ræðupall í öðrum endanum en í hinum var afdrep fyrir konur sem vildu halda sig í hvarfi.

Sjónin var full af lífi og litum, því að í hópnum voru bæði gamlir og ungir, fræðimenn, kaupmenn, bændur, sveitakonur og borgarkonur, auk barna í sínu fegursta skarti. Sérkennilegur útskorinn viður kristniboðshússins, þar sem svalir og þakskegg skögðu fram, myndaði skuggsælan bakgrunn fyrir þessa fallegu mynd.

Einkum um hásumarið var mótið hrífandi og fagurt á að líta. Þá stóðu oleanderrunnarnir í blóma og húsagarðarnir skörtuðu sínu grænasta, en fólk klæddist ljósum flíkum og hélt á blævængjum af öllum gerðum og litum. Hér og þar skar hvíthærður afi sig úr röðum svarthærðra höfða og rakaðra andlita, sem jók á virðuleika samkomunnar, og sýndu honum allir virðingu.

Sjáðu fyrir þér einn slíkan nærri ræðumanninum, með fíngerða og hrukkótta ásjónu, hvítt skegg og þunna fléttu. Þung gleraugu í látúnsumgjörð, með stórum kringlóttum glerjum, hvíla á nefi hans. Skærgrænt gleraugnahylki með regnbogalitum skúfum, tannstöngull og yfirvaraskeggskambur, útsaumaður ilmpoki og annað smádót hangir í hnöppunum á öxl hans. Síður kyrtill úr hvítu netlérefti, bláar silkibuxur og svartir satínskór bera vitni um góðan efnahag. Og ofan á litríkum vasaklút sem breiddur er yfir hné hans liggur stór bók í rauðu bandi, Nýja testamentið, sem hann hallar sér hugsi yfir með skrautlega málaðan blævæng í hendi.*

Samkomurnar á þessum fyrstu árum voru afar minnisstæðar, því að þar ríkti andi kærleika, ákafa og ríkulegrar vonar. Alls kyns málefni voru tekin til umræðu, allt frá safnaðaraga og móttöku nýrra meðlima til trúlofana og hjónavígslna meðal hinna kristnu og daglegs heimilishalds. En best af öllu var þó heilög kvöldmáltíð sem alltaf fylgdi í kjölfar skírnanna, þegar hinir nýtrúuðu söfnuðust í fyrsta sinn saman um borð Drottins. Á sumarkvöldum, í svalanum og kyrrðinni, voru þessar stundir sérstaklega áhrifamiklar. Yfir hljóðum húsagarðinum var dúknum rúllað til baka og ljósker sem héngu hér og þar lýstu upp lútin höfuð og geislandi andlit, á meðan stjörnurnar blikuðu hátt uppi á heiðum himni.

* Þessi lýsing er sótt beint í veruleikann á móti sem haldið var að sumri til í einmitt þessum húsagarði.

Fyrir Hsi og nánustu fjölskyldu hans var ársfjórðungsmótið í apríl 1883 óvenju mikilvægt, því að þá áttu eiginkona hans, frú Liang móðir hennar og öldruð stjúpmóðir hans að láta skírast. Slíkur atburður hafði aldrei áður átt sér stað í öllu Shan-si-héraði. Meðal fyrri meðlima litla safnaðarins voru fáeinar konur, raunar mjög fáar. En þær tilheyrðu allar fátækari stéttum og skírn þeirra hafði ekki vakið mikla athygli. Nú horfði málið allt öðruvísi við. Að eiginkona og móðir fræðimanns, hefðarmanns sem áður hafði fylgt kenningum Konfúsíusar, skyldu yfirgefa einangrun heimilisins og láta sjá sig opinberlega í borginni við helgiathafnir hinna framandi útlendu trúarbragða – það var í sannleika stórviðburður.

Fyrir konurnar sjálfar kostaði þetta ekki litla sjálfsafneitun. Þær voru vanar hinu einangraða lífi kvenna af sinni stétt, sem höfðu engin önnur tengsl við umheiminn en í gegnum karlmennina sem þær tilheyrðu, og því var jafnvel tíu mílna ferðalag til borgarinnar mikið fyrirtæki. Og því er ekki að neita að niðurdýfingarskírn er þung raun fyrir kínverska kristna menn, jafnt karla sem konur. Af einmitt þeirri ástæðu hefur hún enn meira gildi. Hún gerir játningu trúarinnar á Krist miklu raunverulegri og ákveðnari og dregur skýr mörk á milli leitenda og safnaðarmeðlima. Hún kostar sitt, en þegar það er gert „vegna Jesú“ er það svo sannarlega þess virði.

Frú Hsi og tengdamóðir hennar höfðu verið kristnar um nokkurt skeið áður en þær gátu tekið þá ákvörðun að stíga þetta opinbera skref fyrir Meistarann. Það var þeim mikil huggun að frú Fan frá athvarfinu skyldi einnig láta skírast við sama tækifæri. Hve framandi hlýtur þessi langa dagleið yfir sléttuna að hafa virst þeim, þegar hún endaði á götum borgarinnar og í kristniboðshúsinu, þar sem útlendu vinirnir tóku fagnandi á móti þeim og kynntu þær fyrir svo mörgum trúsystkinum sem þær höfðu aldrei séð. Já, frú Fan var þarna og frú Liu frá So-pu, og ekki fáir að auki sem hlýnaði um hjartarætur við að sjá eiginkonu og móður fræðimannsins, því að nafn Hsi var á hvers manns vörum í öllum hópnum.

„Ég er bara lasburða gömul kona, komin yfir sjötugt,“ svaraði frú Hsi kveðjunum sem rigndi yfir hana. „Þetta hefur vissulega verið erfitt ferðalag, en ég gat ekki setið heima. Á mínum aldri er lífið ótryggt. Og hvernig gæti ég verið fús til að kveðja þennan heim án þess að hafa játað Drottin minn Jesú frammi fyrir mönnum?“

Önnur ástæða fyrir gleðinni á þessu móti var nýleg bænheyrsla í tengslum við ofsóknir og áreiti sem Hsi hafði sjálfur orðið fyrir. Um nokkurt skeið höfðu menntamenn héraðsins reynt að þvinga hann til að kasta trúnni á Krist, eða að minnsta kosti hafa mun hljóðara um hana. Ofsóknirnar náðu hámarki þegar þeim tókst að fá kanslara háskólans til að svipta hinn kristna mann nafnbótinni „menntaður hæfileikamaður“, eða með öðrum orðum að taka af honum B.A.-lærdómsgráðuna. Þetta var hræðileg smán fyrir alla fjölskylduna og Hsi tók það afar nærri sér, þrátt fyrir hið augljósa ranglæti sem í ákvörðuninni fólst. En þegar rætt var við kanslarann svaraði hann því einu að Hsi gæti fengið lærdómsgráðu sína aftur ef hann vildi, og nefndi peningaupphæð sem Hsi hafði alls ekki ráð á að greiða, jafnvel þótt hann hefði verið fús til að grípa til slíkra úrræða.

Ekkert var hægt að gera í málinu, því mútur komu ekki til greina og Hsi vildi ekki höfða mál í eigin þágu. En það var síður en svo auðvelt fyrir mann í svo áberandi stöðu, og að eðlisfari svo ráðríkan í skapi, að þola opinbert ranglæti og háðung með þolinmæði. En sífellt var beðið fyrir honum og hann fékk styrk til að bera þessa raun í kristilegum anda.

Kristniboðarnir töldu ekki ráðlegt að skipta sér af málinu á grundvelli samningsbundinna réttinda, en Drake sá ekkert því til fyrirstöðu að leggja málsatvikin fyrir landstjóra héraðsins, sem gat þá ráðið hvort hann aðhafðist eitthvað í málinu eða ekki. Svo fór að landstjórinn sýndi málinu áhuga og sendi kanslaranum fyrirmæli um að draga úrskurð sinn tafarlaust til baka. Um hríð skeytti kanslarinn því engu og virtist sem þessi ólöglegi gjörningur myndi standa. Að lokum sá hann sig þó um hönd og lærdómsgráðan var veitt aftur með fullri sæmd. Þessi farsælu málalok vöktu mikla þakkargjörð og öllum sem þekktu til slíkra mála þótti þetta vera einstakt bænasvar.

Um þetta leyti, fyrir hið harmaða fráfall dr. Schofields,* hélt Hsi upp til höfuðborgarinnar til að kynnast nokkru af starfi kristniboðanna, en fregnir af því höfðu borist allt til hins fjarlæga heimilis hans. Heimsóknin var stutt en ógleymanleg, því þetta voru fyrstu kynni hans af samfélagi útlendinga. Jafnvel á þeim dögum var kristniboðsstarfið í T'ai-yuan orðið nokkuð umfangsmikið. Á vegum tveggja félaga starfaði þar allstór hópur útlendinga (sex eða átta heimili) sem sinnti fræðslustarfi og útgáfu rita auk lækninga og boðunar. Allt var þetta hin mesta opinberun fyrir hinn kristna fræðimann úr suðurhluta héraðsins og víkkaði sjóndeildarhring hans.

En safnaðarmeðlimirnir í höfuðborg héraðsins voru fáir og óvanir því andlega lífi og þeim krafti sem Hsi þekkti svo vel. Reynslan sem hann sagði frá glæddi trú þeirra og var kristniboðunum einnig mikil hvatning.

Meðal hinna kristnu þar nyrðra, þegar Hsi bar að garði, var gömul kona sem hann hefur eflaust kunnað afar vel við. Líkt og hjá eiginkonu hans og móður hafði skírn hennar dregist lengi, og ástæðan fyrir því hlýtur að hafa snert hann sérstaklega.

* Dr. Harold Schofield lést 1. ágúst 1883. Hann smitaðist af taugaveiki af sjúklingi á sjúkrahúsinu og lést úr henni; þannig lagði hann í fyllstu merkingu líf sitt í sölurnar fyrir fólkið og starfið sem hann unni.

Hún hafði snúist til trúar einu eða tveimur árum áður og enginn efaðist um kærleika hennar, trú og heilindi í kristilegu líferni. Samt bað hún aldrei um inngöngu í söfnuðinn og virtist slegin óhug þegar skírn bar á góma. Þetta undraði konurnar í hópi kristniboðanna, því þær gátu ekki ímyndað sér neina ástæðu fyrir því að frú Han héldi að sér höndum. Loks létti gamla konan á hjarta sínu í rólegu samtali dag nokkurn.

„Æ,“ sagði hún mæðulega, „ef ég gæti bara orðið sannur fylgjandi Jesú og látið skírast.“

„Og hvers vegna ekki?“ spurði kristniboðinn af miklum áhuga. „Er eitthvað sem heldur aftur af þér?“

„Af mér? Já, auðvitað,“ svaraði gesturinn dapur í bragði. „Hvernig gæti ég orðið sannur lærisveinn Hans? Ég gæti aldrei innt verkið af hendi.“

„En hvaða verk?“ spurði vinkona hennar blíðlega. „Gerði Jesús það ekki allt?“

„Ó, jú! Og ég elska Hann svo sannarlega og treysti Honum einum til hjálpræðis. En ég veit að Drottinn Jesús sagði að lærisveinar Hans ættu að fara út um allan heim og prédika fagnaðarerindið allri sköpun. Æ, það er ég ekki fær um að gera.

„Mér þykir svo vænt um að segja frá Honum,“ hélt hún áfram þegar vinkona hennar, kristniboðinn, virtist um stund ekki vita hverju svara skyldi. „Ég hef sagt syni mínum og konu hans frá þessu, og öllum nágrönnum okkar, og á sumrin get ég farið í nokkur þorp hér í grenndinni. Ó, ég er ekkert hrædd við að segja frá Jesú! Það er ekki það.

„En ég er gömul og mjög lasburða. Ég get ekki lesið. Augu mín eru farin að daprast. Og ég get aðeins gengið stutta vegalengd. Þú sérð að það er ómögulegt fyrir mig að fara til erlendra landa og boða fagnaðarerindið. Ef þið hefðuð komið fyrr, þegar ég var ung – en nú er það of seint. Ég get ekki orðið lærisveinn Hans.“

Með hrærðu hjarta útskýrði kristniboðinn merkingu orða frelsarans og talaði um fullkomna hluttekningu Hans og hve mikils Hann mæti hvert það verk sem sprottið væri af kærleika til Hans. Hann vissi um fórnargjöf ekkjunnar og sagði um aðra konu sem gat ekki þjónað Honum mikið: „Hún gerði það sem hún gat.“

„Það sem hún gat!“ Var það merkingin? Ó, þá gat af því orðið eftir allt saman! Og gamla konan kæra gat varla beðið fram á næsta sunnudag með að láta skírast. Full gleði yfir þessum nýju forréttindum sínum var hún einn glaðværasti meðlimur litla safnaðarins, og einlægni hennar í að gera það sem hún gat var öðrum tíð hvatning.

Undir lok dvalar Hsi í höfuðborginni átti sér stað atvik sem lagðist þungt á huga hans og fékk sorglegan endi.

Dag einn þegar dr. Schofield var að taka á móti sjúklingum var komið með unga konu á sjúkrahúsið, og sagði eiginmaður hennar að hún væri haldin „illum anda“. Læknirinn rannsakaði málið vandlega en fann enga líkamlega skýringu á þessum átakanlegu einkennum. Hún virtist algjörlega á valdi hins illa, og köstin sem hún fékk voru svo ofsafengin að líf hennar var í hættu.

Læknirinn gaf henni lyf sem hann vonaði að gætu gagnast henni, en þar sem aðrir sjúklingar biðu eftir honum lagði hann til að Hsi frá P'ing-yang, sem enn var staddur í borginni, yrði boðið að koma á heimili þeirra.

Eiginmaðurinn var þakklátur fyrir hvern minnsta vonarneista, fór til Hsi með sorgarsögu sína og sárbændi hann um að koma og gera það sem hann gæti til að frelsa heimilið úr þessari eymd.

Þessi skylda var Hsi afar þungbær. Ef það var eitthvað sem honum bauð öðru fremur við af eðlisfari, þá var það að komast í tæri við einmitt slík tilfelli. Hann vissi hve raunverulegt og skelfilegt vald illra anda getur verið og hve skýrt má skynja nærveru þeirra við slíkar aðstæður. Augnaráð hins vesæla fórnarlambs nægir oft til að hroll setji að manni, og krampakippirnir og djöfulleg orðin vekja slíkan hrylling að því verður varla með orðum lýst. En þótt erfitt væri þorði hann ekki að skorast undan skyldunni, og hjarta hans hrópaði til Guðs alla leiðina á meðan hann fylgdi unga manninum, sem leiddi hann hratt að húsinu.

Ekki fór á milli mála hvílík æsing og ringulreið ríkti þegar þá bar að garði. Stúlkan var í einu af sínum hræðilegu köstum og sex nágrannar þurftu að halda henni niðri svo að hún ynni hvorki sjálfri sér né öðrum í kringum sig mein. Hsi kallaði fjölskylduna saman og útskýrði í stuttu máli að sjálfur gæti hann ekkert gert frekar en þau, en að Guðinn sem hann tilbað væri hinn lifandi Guð, sem gæti læknað og frelsað til fulls. Þau hlustuðu með augljósum áhuga á meðan hann sagði hina undursamlegu sögu af kærleika frelsarans, og þau voru fús til að taka niður skurðgoð sín þegar í stað, ef hann vildi aðeins biðja fyrir þeim svo að neyð þeirra yrði létt af þeim og syndir þeirra fyrirgefnar.

Eftir að beðið hafði verið upphátt í áheyrn allra um blessun Guðs var Hsi fylgt inn í herbergið þaðan sem ópin og lætin bárust. Um leið og hann gekk inn datt allt í dúnalogn. Stúlkan sá hann, hætti að brjótast um og bauð honum rólega og kurteislega að fá sér sæti.

Viðstaddir urðu agndofa og hrópuðu þegar í stað að andarnir væru farnir út af henni.

„Nei,“ svaraði Hsi, sem sá á augum hennar að ekki var allt með felldu, „henni er ekkert batnað enn þá. Djöfullinn er bara að reyna að blekkja okkur.“

Stúlkan var enn vingjarnleg og reyndi að mæla fram þau kurteisisorð sem venja er að ávarpa ókunnuga með, en Hsi gekk til hennar, lagði hendur á höfuð henni og bað í einlægni og einfaldleika í Jesú nafni og bauð hinum illu öndum að fara þegar í stað út af henni. Skyndilega, á meðan hann var enn að biðja, spratt hún á fætur með hræðilegu ópi, þaut út í húsagarðinn og féll meðvitundarlaus til jarðar, að því er virtist í dauðateygjunum.

„Æ, hún er dáin! Nú hefur þú drepið hana!“ hrópuðu skelkaðir vinir hennar.

En Hsi reisti hana rólega við. „Verið ekki hrædd,“ sagði hann. „Andarnir eru farnir. Hún nær sér bráðum að fullu.“

Eftir litla stund rankaði unga konan við sér úr því sem virtist vera þungt yfirlið, og hún kom til sjálfrar sín og var brátt orðin alveg eðlileg á ný.

Um hríð sótti eiginmaðurinn samkomur í kapellu kristniboðsins, fullur þakklætis, og játaðist kristinni trú með hálfum huga; því miður var þó engin alvara á bak við það hjá honum eða nokkrum öðrum í fjölskyldunni. Á meðan Hsi dvaldi þar fór maðurinn annað slagið að hitta hann og færði honum einhverja litla gjöf til að votta honum þakklæti sitt og þakkarskuld.

Að lokum sneri hann til baka úr einni slíkri heimsókn morgun einn og hafði þá meðferðis pakka af sælgæti sem hafði verið ætlaður Hsi.

„Hvers vegna komstu aftur með gjöfina?“ kallaði eiginkona hans þegar hann gekk inn í húsagarðinn.

„Fræðimaðurinn er farinn úr borginni,“ svaraði hann, „og er á leiðinni heim í suðurhluta héraðsins.“

Varla hafði hann sleppt orðinu þegar vesalings stúlkan féll aftur í sama ástandið og fyrr. Í miðjum hræðilegum krampakippum streymdu ljót orð og guðlast af vörum hennar. Hún virtist vera á valdi enn ógurlegra illskuvalds en áður. „Hann er farinn, hann er farinn!“ hrópaði hún. „Nú óttast ég engan. Látið þá bara koma með þennan Jesú sinn. Ég býð þeim öllum birginn. Þeir munu aldrei reka okkur út aftur, aldrei.“

Þannig gekk þetta í nokkra skelfilega daga, uns hún lést, örmagna af átökunum.