Vestan árinnar

Ferðalangarnir héldu nú suður á bóginn til P'ing-yang, á meðan hinir kristnu sneru aftur heim og báru blessun þessara daga með sér á mörg sveitaheimili nær og fjær. Heimsókn Taylors var senn á enda. Þó var einn staður sem hann fann að hann yrði að sjá áður en hann yfirgæfi héraðið, og Hsi til mikillar gleði þáði hann innilegt boð um að dvelja einn sunnudag á heimili hans.

En fyrst þurfti að halda annað mót í borginni í suðri til að hitta hina kristnu úr því byggðarlagi og handan árinnar. Margir þeirra voru þegar komnir saman í gamla kristniboðshúsinu og biðu þar, og brátt tók móðurstöðin í P'ing-yang opnum örmum á móti „hinum aldna yfirhirði“, eða elsta hirði kristniboðsins, af ást og fögnuði. Þeir sem allra fyrstir höfðu snúist til trúar í Shan-si voru þar komnir, menn sem höfðu þekkt David Hill, og með þeim hópur af nýjustu leitendunum, en svo nefndist hver nýr leitandi úr fjalllendinu vestan árinnar.

Á vitnisburðarsamkomunni þetta kvöld voru sagðar margar áhugaverðar sögur, og þar á meðal sagði Ch'ü, hinn ástsæli „Stórhjarta“ hinna kristnu í Ta-ning, frá því hvernig hann hafði snúist til trúar á Krist. Svo undarlega sem það hljómar hafði hann kynnst Jesú í búddamusteri. Gamall vinur hans, presturinn Chang, var nýkominn aftur til Ta-ning eftir stutta fjarveru og Ch'ü kom í heimsókn til að bjóða hann hjartanlega velkominn. Þeir sátu lengi á vinalegu spjalli í hljóðlátu herbergi við einn af forgörðum musterisins. Eftir nokkra stund tók glöggt auga hans, enda var hann fræðimaður, eftir bók með óvenjulegu útliti sem lá á rykugri hillu.

„Hvað ertu með þarna, eldri bróðir?“ spurði hann og gekk yfir herbergið til að sækja hana.

„Æ, þetta er undarleg bók sem ég rakst á í ferðinni, útlent spekirit. Þér mun ekki þykja mikið til hennar koma.“

En Ch'ü hafði áhuga. Hann var námsmaður jafnt að eðlisfari sem menntun og hafði snemma náð valdi á öllum algengum bókum, og eftir að hann tók lærdómsgráðu sína hélt hann samt áfram að lesa sér til. Lítið var um lesefni þarna uppi í fjöllunum. Þeir bjuggu fjarri alfaraleið og andlegt líf í litlu borginni var heldur staðnað. En hér var eitthvað nýtt og hann renndi ákaft augum yfir síðurnar. Gamli Chang reykti pípu sína í ró og næði og fór svo að sinna reykelsinu og kertunum sem hann þurfti að láta loga frammi fyrir skurðgoðunum, en Ch'ü gleymdi stund og stað það sem eftir lifði heimsóknarinnar, gagntekinn í fyrsta sinn af þessari undursamlegu sögu.

Þetta var eintak af Markúsarguðspjalli. Og þegar hann las greip þetta líf, svo einfalt og svo háleitt, hjarta hans föstum tökum. Aftur og aftur kom hann í musterið til að hitta vin sinn og rannsaka litlu bókina, þar til efni hennar spjaldanna á milli var greypt í huga hans. En hvorki Chang prestur né nokkur annar sem hann hafði heyrt getið um gat sagt honum neitt meira, hversu heitt sem hann þráði að fá að vita.

Jesús frá Nasaret, konungur Gyðinga, Sonur Guðs, vinur tollheimtumanna og syndara – hver gat þessi undursamlegi meistari verið? Hvílíkur máttur, viska og kærleikur! Engin furða að fólkið hrópaði: „Allt hefur hann gjört vel.“ En hve undarlega þetta endaði allt saman. Hann dó í myrkri, og um sólarupprás, sjá, Hann var upprisinn. Gat það verið satt? Og ef það var satt, hvenær gerðist þetta allt? Hvar er Hann nú? Hvað er fagnaðarerindið? Hvernig getur maður „trúað“? Og þessir prédikarar, hvar er þá að finna?

Þar lá vandinn. Enginn þeirra virtist hafa komið í fjöllin í vestri. Hvað sem hann reyndi frétti hann ekki af neinum sem gæti útskýrt litlu bókina. Og samt var bókin þarna! Hver hafði komið með hana? Voru til fleiri slíkar bækur? Var til eitthvert félag sem iðkaði og breiddi út kenningar hennar? Ef svo var vildi hann tilheyra því. En enga vísbendingu var að finna.

Loks, eftir um það bil ár, bárust honum þær fregnir að útlendingur, Englendingur nokkur, væri kominn suður í héraðið og kenndi í P'ing-yang trúarbrögð sem hann kallaði „fagnaðarerindið um Jesú“. Hann hét David Hill og seldi bækur í líkingu við litlu Ma-ko-bókina sem Chang átti í musterinu. Hve heitt Ch'ü þráði að fara og hitta hann! En til P'ing-yang var þriggja daga ferð yfir fjöllin, og þar sem hann var önnum kafinn við búskap sinn og skóla gat hann með engu móti farið svo langt.

Nokkrum mánuðum síðar þurfti einn af nemendum hans að fara niður til borgarinnar til að þreyta stórt próf, og þegar hann sneri aftur hafði hann með sér tvær útlendar bækur í viðbót sem hann hélt að kennari sinn hefði áhuga á. Ch'ü tók ákaft við þeim og spurði unga manninn út í allt sem hann hafði séð og heyrt. En hann komst ekki að neinu frekar um nýju trúna, nema þá hvar útlendingarnir bjuggu.

Ári síðar fór nemandinn aftur og í þetta sinn kom hann til baka með allt Nýja testamentið.

„Ég var alltaf að lesa það,“ sagði Ch'ü, „þótt ég skildi fátt eitt. Eitt af því sem hafði djúp áhrif á mig var að Jesús sagði að vegurinn til eilífs lífs væri mjór og hliðið þröngt, og fáir væru þeir sem fyndu hann. ‚Vei mér,‘ hugsaði ég, ‚tíminn líður. Endirinn nálgast brátt. Ég er ekki á veginum og mér tekst kannski aldrei að finna hann.‘“

Tvö ár í viðbót liðu hægt og loks gat Ch'ü ekki beðið lengur. Hann skildi allt eftir, hélt niður til P'ing-yang og spurðist fyrir um hús útlendingsins. David Hill var farinn, en þegar Drake sá hve mikið gestinum lá á hjarta hvatti hann Ch'ü til að dvelja í nokkra daga og fara yfir málin í ró og næði. Það þáði Ch'ü með glöðu geði. Og á meðan á dvöl hans stóð kom enginn annar en Hsi, hinn kristni fræðimaður, í heimsókn frá Vestur-Chang-þorpinu. Hjálp hans og hluttekning, ásamt leiðsögn kristniboðans, gerði brátt allt ljóst. Og hvílík opinberun það var.

Tíminn leyfir ekki að segja frá því hvernig hann hraðaði sér þá aftur yfir fjöllin og leitaði uppi gamla vin sinn á ný; ekki heldur frá löngu samtölunum í búddamusterinu og hvernig hann leiddi prestinn Chang að fótum frelsara heimsins, né heldur af hvílíkum ákafa og kærleika þeir tóku saman til starfa við að kynna fagnaðarerindið víða. Þeir sættu miklum ofsóknum. En eldurinn í hjörtum þeirra logaði aðeins þeim mun skærar og aðrir fóru að þrá þá blessun sem hafði breytt lífi þeirra svo mjög.

Eitt sinn tók Ch'ü bróður sinn með sér niður á ársfjórðungsmót í P'ing-yang, en ungi maðurinn hafði þá einnig lært að þekkja Drottin. Þegar þeir sneru aftur ríkti mikil sorg á heimilinu. Einkabarn Ch'ü var lífshættulega veikt og lést fáeinum klukkustundum eftir að þeir komu heim. Bróðirinn veiktist einnig. En í stuttri banalegu sinni, og allt fram á þá stund er hann fór héðan til að vera hjá Drottni, sagði hann aftur og aftur með sigurgleði:

„Guði sé lof, Guði sé lof! Jesús er sannarlega frelsari mannanna.“

„Þeir spurðu mig um daginn,“ sagði Ch'ü að lokum og átti þá við nýlegri erfiðleika, „hvort ég vildi afneita trúnni og tilbiðja skurðgoð eða ekki. ‚Aldrei,‘ svaraði ég, ‚með Guðs hjálp.‘ Þá lét embættismaðurinn húðstrýkja mig afar harðlega. Nú ætlar hann að svipta mig lærdómsgráðu minni. En ég met það allt sem einskis virði. Jesús geymir okkur meiri dýrð en það. Sannarlega er þetta hjálpræði eins og að lifna við frá dauðum. Við sem treystum á Jesú eigum frið sem ekkert getur tortímt.“

Engin furða að hinir kristnu elskuðu hann, þennan hlýhjartaða og óttalausa mann, og fögnuðu því að hann skyldi skipaður hirðir safnaðarins í Ta-ning, þar sem gamli vinur hans Chang var nú orðinn öldungur. Hann var settur í embætti á lokasamkomu mótsins og þá voru einnig fimm djáknar til viðbótar skipaðir.

Þótt þeir þráðu heitt að fá Taylor með sér til baka upp í fjöllin í vestri var tíminn naumur, og kveðjustundin við borgarhlið P'ing-yang var löng og innileg þegar hann lagði af stað með Hsi út í Vestur-Chang-þorpið. En þó að „hinn aldni yfirhirðir“ gæti ekki fylgt þeim báru hinir kristnu frá Ta-ning með sér góð tíðindi, því að Stevenson hafði lofað að koma til þeirra innan skamms ásamt Hsi hirði, sem þeir þekktu allir að nafni og elskuðu.

Í svölu rökkri þessa sumarkvölds var tekið á móti Taylor og föruneyti hans á heimili Hsi, sem hafði verið fegrað til að taka á móti þeim. Stór tákn á rauðum grunni skreyttu gestasalinn, Ta-hsinien: „Ár mikillar hamingju“ eða „Náðarár Drottins“. Og dyratré og dyrastafir allra dyranna skörtuðu viðeigandi ritningarorðum og spakmælum á breiðum ræmum af skarlatsrauðum pappír.

„Allt var afar fallegt og komið var fram við okkur eins og fursta,“ sagði Stevenson þegar hann rifjaði þetta upp. Og hvað Hsi snerti, þá var gleði hans yfir því að hafa forstöðumenn kristniboðsins undir sínu þaki takmarkalaus.

Mörg mál þurfti að ræða þessa annasömu daga: rætt var um sjálfbærni safnaðarins með sínum nývígðu hirðum, um fjárhagsgrundvöll og útvíkkun starfsins sem hvert athvarf sinnti, og um bestu leiðina til að breiða þekkingu á fagnaðarerindinu sem víðast út. Efst í huga Hsi var þó ósk sem hann bar nú upp við Taylor um nýja þróun á einu mikilvægu sviði. Í nýlegri ferð sinni til höfuðborgarinnar hafði hann séð þátt í starfi kristniboðanna sem vakti djúpan áhuga hans. Þar störfuðu ekki aðeins eiginkonur kristniboðanna meðal kvenna og barna í borginni, heldur líka ungar ógiftar konur sem gátu varið öllum tíma sínum í skólastarf og boðun. Þetta var einmitt það sem vantaði; allt frá þeim tíma hafði hann þráð og beðið um slíka starfskrafta í sínu eigin héraði, en hingað til höfðu engir fengist. „Það er svo brýn þörf fyrir þær. Eins og til dæmis í Hoh-chau – “

„Segðu mér nú allt um Hoh-chau,“ skaut Taylor inn í. „Var sú stöð ekki opnuð með sérstakri gjöf sem var bænasvar?“

„Jú,“ svaraði Hsi. „Fréttir þú af því, svo langt í burtu?“

„Það gerði ég svo sannarlega. Og ég lofaði Guð fyrir kærleikann sem bjó að baki gjöfinni.“

Síðan sneri hann sér að hinni blíðu húsfreyju og bætti við: „Reyndist þér ekki erfitt að láta af hendi alla skartgripina þína, jafnvel þá sem þú fékkst í heimanmund?“

„Ó nei, ekki erfitt,“ svaraði hún samstundis, „það var vegna Jesú.“

„Og starfið á þeirri stöð,“ hélt eiginmaður hennar áfram, „hefur verið til mikillar uppörvunar. Þar hafa nú þegar tuttugu karlmenn snúist til trúar, en því miður engar konur. Við verðum oft döpur í hjarta þegar við hugsum um þjáninguna og myrkrið á heimilunum allt í kringum okkur, og við þráum að fá konur úr hópi kristniboða til að ná til kvennanna þar og í hverri borg með kærleika Jesú.“

„En hvernig er hægt að koma því við?“ spurði Taylor. „Giftu kristniboðarnir eru fáir og allir uppteknir á öðrum stöðvum.“

„Já, við höfum hugsað út í það. Við gætum ekki beðið þá um að yfirgefa störf sín. En ef þú, virti herra, vildir trúa okkur fyrir umsjón með tveimur eða fleiri ógiftum konum, myndi vandinn í Hoh-chau leysast á hinn farsælasta hátt.“

„Við myndum elska þær og annast þær,“ skaut frú Hsi inn í. „Og meðal kvennanna í því héraði fengju þær svo einstakt tækifæri til að segja frá frelsaranum!“

„En það er þungbært fyrir ungar, ógiftar konur að yfirgefa heimili sín og kærleika foreldra og vina til að búa einar í slíkri kínverskri borg – þvert á fordóma bæði ykkar fólks og okkar eigin.“

„Konurnar okkar myndu fljótt skilja þetta,“ svaraði frú Hsi ákaft. „Auðvitað yrði það erfitt, og kannski erfiðara en við gerum okkur grein fyrir. En heldurðu ekki að það gæti fundist ein, eða jafnvel tvær, sem væru fúsar til þess vegna kærleikans til Jesú, svo að konurnar í Hoh-chau mættu eignast fagnaðarerindið?“

Taylor var djúpt snortinn og lofaði að kanna hvað hægt væri að gera. Síðan var beðið sérstaklega um að Drottinn myndi sjálfur velja og senda innan skamms að minnsta kosti tvær konur úr hópi kristniboða til þeirrar borgar. Þeirri bæn var svarað af mikilli náð á síðustu mánuðum ársins.

Sérstök helgi hvíldi yfir samverustundum þessara daga, enda voru allir meðvitaðir um að brátt kæmi að kveðjustund. Þetta voru síðustu samtölin, síðustu bænirnar og síðustu samkomurnar áður en hann færi frá þeim – þessi elskaði vinur sem kæmi ef til vill aldrei aftur til Shan-si. En þar ríkti líka birta og eldmóður sem sjaldan hafði sést jafnvel á heimili Hsis, því að Stevenson og Stanley Smith voru þar staddir, og Edwards læknir frá höfuðborginni,* auk hirðanna Songs frá P'ing-yang og Ch'üs handan árinnar.

Þegar sunnudagurinn rann upp var ekkert herbergi nógu stórt til að rúma alla hina kristnu, og litli húsagarðurinn, sem var fallega tjaldþakinn, varð því að gegna hlutverki kapellu. Ch'ü stjórnaði morgunsamkomunni á sinn glaðlega hátt og upp frá því var dagurinn fullur af lífi og áhuga; þegar kvöldskuggana tók að lengja lauk guðsþjónustunum með vitnisburðarsamkomu, þar sem margar hrífandi frásagnir voru sagðar af undursamlegri náð Guðs. Ó, hve þessar sögur, sagðar af slíkri trúargleði og með svo geislandi andlitum, snertu djúpt hjarta mannsins sem í tuttugu ár hafði beðið og stritað til þess að hið innra Kína mætti eignast fagnaðarerindið.

Enn þá hjartnæmari og ógleymanlegri var þó hin kyrrláta stund morguninn eftir, þegar í fyrsta sinn í Vestur-Chang-þorpinu var minnst kærleika Hans í dauðanum, hins ódauðlega kærleika Hans sem sagði: „Gjörið þetta í mína minningu.“ Sumarsólin læddist inn í herbergið og féll á kær höfuð í blíðri þögn, á meðan vinirnir sem brátt áttu að skilja söfnuðust saman kringum borð Drottins.

Þá tók við lokaundirbúningur fyrir hina löngu ferð, tíu vikur eða lengur, aftur út að ströndinni. Síðla dags lögðu Taylor og föruneyti hans af stað, en þeir kusu fremur að ferðast í næturkyrrðinni en í rykinu og hitanum á daginn. Dágóður hópur fylgdi þeim út úr þorpinu, tregur til að kveðja. Og ekki var hægt að telja þá á að snúa við fyrr en „hinn aldni yfirhirðir“, þessi kæri hirðir þeirra, vildi ekki leyfa þeim að ganga lengra. En jafnvel þá vildi Hsi ekki yfirgefa hann. Margar hugsanir bærðust í hjarta hans, margar spurningar og margar þrár, og saman héldu þeir áfram, mílu eftir mílu yfir hljóða sléttuna.

* Edwards læknir hafði tekið við af Schofield heitnum lækni sem yfirmaður læknisstarfsins í Tai-yuan.

Loks rann kveðjustundin upp. Smám saman jókst fjarlægðin milli þessa manns sem stóð þar einn og hinna kæru vina sem héldu frá honum á nýjar slóðir.

Þegar Hsi gekk einn heimleiðis í ljósaskiptunum þetta kvöld hugsaði hann um þá ævi sem Guð hafði notað svo ríkulega og gert að blessun, og hann hugsaði líka um sitt eigið líf. Hvílíkar breytingar höfðu orðið innra með honum og allt í kringum hann frá hinni kveðjustundinni sjö árum áður, þegar David Hill, sem leiddi hann til Krists, hafði skilið við hann við hlið borgarinnar þarna í fjarska og hann stóð eftir svo sannarlega yfirgefinn! Þá var hann eini kristni maðurinn í fjölskyldu sinni og öllu nágrenninu. En nú – og hugur hans leitaði af hlýju til allra athvarfanna og safnaðanna, samkomanna í þorpunum og hinna dreifðu kristnu manna í víðfeðmu héruðunum þremur, þar sem honum hafði verið falið svo heilagt ábyrgðarhlutverk. Og þetta var aðeins upphafið. Hvað skyldu komandi dagar bera í skauti sér?

Tunglið reis yfir fjöllin og hann sá þorp við þorp, hjúpuð þögn, þar sem karlar og konur lifðu og dóu í myrkrinu. Og rétt handan sjónmáls lágu tugir bæja og borga – og enn lengra í burtu hundruð til viðbótar, full af þjáningu og synd. Aldrei fyrr hafði hann fundið jafn sterkt fyrir neyðinni og tækifærunum. Aldrei hafði hann verið jafn meðvitaður um hve mjög hann þarfnaðist Guðs.

„Verið minnugir leiðtoga yðar [eða þeirra sem vísa yður veginn], sem Guðs orð hafa til yðar talað. Virðið fyrir yður, hvernig ævi þeirra lauk, og líkið eftir trú þeirra. Jesús Kristur er í gær og í dag hinn sami og um aldir.“

„Jesús Kristur er hinn sami.“ Hinn sami fyrir okkur og fyrir þá. Þeir hverfa á braut, en Hann varir. Hverju skiptir þá hin ólýsanlega neyð, einmanaleikinn og söknuðurinn? Legg þú út á djúpið. „Jesús Kristur er hinn sami.“

Þremur vikum síðar hófst nýr kafli í lífsstarfi Hsis. Þá lagði hann af stað ásamt Stevenson til að vitja hins víðfeðmara sóknarumdæmis síns, skipuleggja litlu söfnuðina og skíra nýja trúskiptinga í héraði Ch'üs vestan árinnar.

Hvílíkur lifandi kraftur býr í orði Guðs þegar andinn leggur það að hjarta sem er reiðubúið að taka við því! Átta árum áður, í búddamusterinu forðum, hafði eitt einasta eintak af Markúsarguðspjalli ratað í hendur lesanda sem var opinn fyrir boðskapnum. Þá tóku við fimm löng ár þar sem sannleikskornið spíraði hægt og hljótt í lífi þessa eina manns. Aleinn í niðdimmu andlegu myrkri tók hann við því litla sem hann þekkti og hafði borist honum, og var leiddur smám saman inn í fyllra ljós. Engan kristinn mann né leitanda annan en hann sjálfan var að finna á þeim tíma í margra daga ferðafjarlægð. Og hann hafði aldrei á ævinni hitt nokkurn mann sem þekkti eða elskaði Drottin. En loks rann upp sú stund að hann komst í kynni við önnur trúuð hjörtu og „hin mikla sólarupprás Guðs fann hann“.

Aðeins þrjú ár voru liðin síðan þá, en ótrúlega fljótt sprettur uppskeran af fræi sem lengi hefur legið í jörð þegar hlýir vorvindar leika um hana. Sami andi dró þyrstar sálir að hinu lifandi vatni vestan árinnar. Eins og forðum daga, og eins og endranær, gat Jesús Kristur ekki dulist.

Bókin hafði legið árum saman í litla musterinu, en aðeins til einnar sálar hafði hún talað hinn lífgefandi boðskap. En um leið og til varð lifandi og kærleiksríkt hjarta, barmafullt af gleði yfir hinu mikla hjálpræði Hans, svo að frelsarinn gat opinberað sjálfan sig í gegnum það, fór þetta lifandi dæmi fagnaðarerindisins að hafa áhrif. Því að „þegar ég verð hafinn upp ... mun ég draga alla til mín“. Já, þau drógust að Honum: presturinn Chang, bróðir Ch'üs sjálfs, öldruð móðir hans líka og margir fleiri, sem urðu hungraðir þegar þeir sáu blessunina í lífi manns sem var alveg eins og þeir sjálfir. Og því betur sem þessir kristnu menn lifðu eftir kenningum Drottins síns, og fögnuðu því að fá að deila krossi Hans og játa hið dýrmæta nafn Hans þrátt fyrir ofsóknir og þjáningar, þeim mun fleiri hjörtu dró hinn upphafni frelsari inn í frið sinn og gleði.

Og síðan komu kristniboðarnir. Þeir fundu þar fyrir lifandi verk Guðs og einsettu sér að hlúa að því og efla það. Þannig breiddist blessunin út, uns þeir Stevenson og Hsi þurftu að ferðast yfir fjöllin til að stofna fasta söfnuði og skíra marga trúaða sem aldrei höfðu getað ferðast alla leið til P'ing-yang.

Hér verður ekki rakið hvernig sannleikurinn hafði fundið sér leið að mörgu hjartanu í þessum afskekktu borgum og smáþorpum; ekki heldur hvernig ferðalangarnir óðu straumvötn og klifu fjallaskörð dag eftir dag um þetta fagra, einangraða hérað og fögnuðu yfir augljósu verki Guðs. Eftir þriggja daga göngu upp yfir vatnaskilin komu þeir til fyrstu borgarinnar, Ta-ning, og þar fundu þeir afar áhugavert starf í fullum gangi og dvöldu á kristniboðsheimilinu, þar sem Cassels hafði orðið fólkinu svo kær að hraustir karlmenn grétu eins og börn þegar hann kvaddi þá til að fara á stað þar sem þörfin var enn meiri. Þeir söfnuðu nú saman hinum kristnu og þeim sem höfðu óskað eftir skírn og héldu áfram í vesturátt heim til Ch'üs, en heimili hans stóð í bröttum og þröngum dal þar sem fjallalækurinn, bólginn eftir nýlegar rigningar, braust hvítfyssandi fram eins og stríður foss niður til Gulafljóts.

Þar biðu þeirra slíkar móttökur sem aðeins kristnir menn, er hittast einu sinni á ævinni mitt í svartasta myrkri heiðninnar, kunna að veita. Þetta var í fyrsta sinn sem Hsi heimsótti héraðið, og var hann ekki þeirra eigin „hirðir“ í alveg sérstökum skilningi? Þetta var líka fyrsta samkoman þar sem Ch'ü var viðstaddur sem nýskipaður hirðir þeirra, og í fyrsta sinn sem þau fengu að kynnast kristniboðum sem þau þekktu vel af afspurn og elskuðu fyrir verk þeirra. Og þessa daga átti jafnframt að stofna söfnuðinn í Ta-ning formlega og framkvæma fyrstu skírnirnar vestan Fen-árinnar. Þetta voru líka dagar ofsókna, og heilög alvara hvíldi yfir öllum hjörtum við þá tilhugsun að þau gætu átt samfélag við Drottin Jesú í þjáningum Hans, jafnvel allt til dauða, og hvílík forréttindi það væru. Því er ógerningur að lýsa blessuninni og hátíðleikanum á þessum stundum á heimili Ch'üs uppi í fjöllunum. Slík reynsla er meðal hinna ríkulegu umbuna í hlutskipti kristniboðans og hana þarf að kaupa, ef til vill dýru verði, áður en hægt er að þekkja hana. Undursamlegt var að finna kærleikann og gleðina sem sameinaði öll hjörtu; dýrmætt var að heyra vitnisburð þessa einfalda, einlæga fólks, karla og kvenna sem höfðu í sannleika verið frelsuð undan valdi Satans og leidd inn í hið dýrlega frelsi Guðs barna, og taka undir bænirnar og lofgjörðina sem létu þetta þéttsetna hellisherbergi, grafið inn í leirhamar langt inni í hjarta Kína, virðast sem hlið þar sem Himinninn opnaðist. Lamparnir flöktu og lýstu dauft og klukkustundirnar liðu hver af annarri, uns miðnætti vék fyrir árla morgunsári, og samt var varla hægt að slíta samkomunum.

En enn meiri hjartans gleði vakti þó það sem gerðist daginn eftir, þegar nítján karlar og konur játuðu trú sína á Krist með skírn, mitt í þröng heiðinna þorpsbúa sem þögnuðu af lotningu, á meðan hæðirnar umhverfis bergmáluðu af lofgjörð til Guðs, og eins um kvöldið á heimili Ch'üs, þegar þessi litli hópur trúaðra sameinaðist í fyrsta sinn kringum borð Drottins og þau þekktu Hann, líkt og forðum daga, þegar brauðið var brotið.

Erfitt var að yfirgefa slík tækifæri og skilja við fólk sem tók svo fúslega við andlegri hjálp og fræðslu. En Ch'ü varð eftir hjá þeim, og verkið sem heilagur andi hafði hafið myndi ekki skorta stöðuga umhyggju Hans. Hve margt verður um að ræða í föðurhúsunum með hinum mörgu vistaverum þegar þau hittast öll á ný til að segja frá trúfesti Hans sem leiddi þau heilu og höldnu allt til enda, jafnvel í gegnum þær myrku stundir þegar sumir hinna kristnu í Ta-ning hlutu kórónu píslarvættisins.

Ferðalangarnir héldu sífellt hærra og hærra upp í fjöllin og fylgdu farvegi fjallalækjar um græna og fagra dali í þriggja daga ferð í norðurátt frá þorpi Ch'üs, uns þeir komu í annað hérað sem hafði hlotið guðlega blessun fyrir hans tilstilli.

Þetta var afskekkt smáþorp. Kvöldskuggar voru fallnir á þegar aðkomumennirnir nálguðust eftir langa göngu upp á við. En koma þeirra fór ekki fram hjá neinum. Um leið og fyrstu merki sáust um ferðir þeirra tóku varðhundar þorpsins að gelta úr öllum áttum, og áður en þeir náðu að heimilum hinna kristnu var dyrum hrundið upp og vingjarnlegar raddir kölluðu þá inn úr myrkrinu sem færðist yfir. Og hvílíkar móttökur! Stórt hellisherbergi var lagt undir þá, og brátt var borið fram heitt vatn og „te“; á meðan þeir voru að kynnast nágrönnunum sem þyrptust inn var kvöldverður matreiddur í skyndi, og hinir kristnu kepptust um að leggja til það besta sem fábrotin heimili þeirra höfðu upp á að bjóða.

Daginn eftir var sunnudagur, sannkallaður hátíðisdagur. Aldrei höfðu slíkar samkomur þekkst í Tao-hsiang, þar sem hinir kristnu höfðu aðeins einu sinni séð kristniboða, og sá var nýkominn til landsins og gat lítið talað af tungumálinu. Nú voru þarna komnir þrír erlendir og tveir innlendir hirðar. Varla höfðu þau áður gert sér grein fyrir því hve tignarleg samkoma kirkja Krists væri.

Kristniboðarnir voru djúpt snortnir að finna slíka trú og kærleika í þessu afskekkta smáþorpi. Margir hinna leitandi þráðu heitt að láta skírast, og svör þeirra við spurningunum sem Stevenson lagði fyrir þá voru afar áhugaverð. Þegar þeim var bent á að trúfesti við Krist myndi örugglega hafa í för með sér ofsóknir, og gæti jafnvel kostað sjálft lífið, svöruðu þeir hver af öðrum af einlægni: „Frekar viljum við deyja en skilja við Jesú.“ Og eins og tíminn átti eftir að leiða í ljós voru það engin innantóm orð.

Síðdegis fannst kyrrlátur staður þar sem fjallalækurinn rann lygn og djúpur, og þar, á litlum grænum grasbala, krupu þau saman undir berum himni. Þetta var fyrsta skírnarathöfnin sem þorpsbúar höfðu nokkru sinni orðið vitni að, og sex konur voru í hópi þeirra sem játuðu trú sína á Krist.

En engir áhorfendur voru viðstaddir á síðustu helgu stundinni. Þá komu þau saman í skjóli hljóðrar nætur, líkt og í loftsal forðum, og héldu sína fyrstu heilögu kvöldmáltíð til að minnast Hans sem þau elskuðu þótt þau hefðu ekki séð Hann. Þeir Hsi og Ch'ü leiddu samkomuna, og sumir viðstaddra, sem höfðu sótt margar guðsþjónustur með þúsundum manna, töldu sig aldrei hafa upplifað neina jafn áhrifamikla og hjartnæma.

Og þar skildu leiðir ferðalanganna daginn eftir. Stevenson hélt norður til höfuðborgar héraðsins og þaðan út að ströndinni, Ch'ü varð eftir hjá sinni dreifðu hjörð í fjöllunum, og Hsi sneri aftur ásamt Stanley Smith yfir ána til síns eigin starfs í suður- og austurhluta héraðsins.

Haustið var að ganga í garð og mikið var enn óunnið við undirbúning vetrarins. Þeir voru á leið aftur til nýrra aðstæðna sem lofuðu góðu.

Hoste var þegar kominn til Hung-tung og beið komu þeirra, og tvær kristniboðskonur voru á leiðinni frá ströndinni til að setjast að meðal kvennanna í Hoh-chau. Alls staðar í héraðinu virtist starfið vera að opnast. Tugir manna, sem höfðu orðið fyrir áhrifum þar sem athvarf var starfrækt, báðu nú um skírn. Aðstoðarmenn Hsis á öllum sviðum voru orðnir reyndari og áreiðanlegri. Og mótin um sumarið höfðu gert hina kristnu fulla eftirvæntingar eftir komandi blessun.