Leiddur af Guði inn á nýtt svið

Þótt mikið velti á vali þess verks sem við eigum að vinna og vettvangsins þar sem vinna á það, má ekki gleyma hve mikið veltur einnig á því hvenær ráðist er í það, hvernig það er unnið og hverjir eru samverkamenn í starfinu. Í öllum þessum efnum bíður hinn sanni verkamaður eftir bendingu Meistarans, augnatilliti eða merki, áður en nokkurt skref er stigið.

Nú erum við komin að nýjum vegamótum þar sem leiðin fram undan fer að verða greinilegri. Hér fær þjónn Guðs skýra vísbendingu með guðlegri leiðsögn um framtíðarstað og varanlega miðstöð ævistarfs síns.

Í mars 1832 fór vinur hans, Henry Craik, frá Shaldon til að starfa í fjórar vikur í Bristol. Müller hafði sterka tilfinningu fyrir því að Drottinn hefði varanlegri starfsvettvang fyrir Craik þar í borg. Enn hafði þó ekki hvarflað að honum að hann ætti sjálfur eftir að verða samverkamaður á þeim vettvangi og finna í þessari sömu borg sinn varanlega bústað og miðstöð ævistarfs síns. Guð leiddi enn á ný hinn blinda um veg sem hann þekkti ekki. Sú sannfæring hafði þó vaxið innra með honum að Drottinn væri að leysa hann frá Teignmouth. Án þess að hafa nokkurn annan ákveðinn starfsvettvang í sigti fann hann að þjónustu hans þar var að ljúka. Hann hneigðist helst að því að ferðast aftur stað úr stað og leitast einkum við að leiða trúaða til fyllra trausts á Guði, dýpri skilnings á trúfesti Hans og ítarlegri rannsóknar á orði Hans. Þessi löngun hans til farandþjónustu styrktist af því að utan Teignmouth veitti prédikunarstarfið honum bæði miklu meiri gleði og tilfinningu fyrir krafti og dró auk þess að sér fleiri áheyrendur.

Þann 13. apríl barst bréf frá Craik þar sem hann bauð Müller að taka þátt í starfi sínu í Bristol. Bréfið hafði svo djúp áhrif á huga hans að hann tók að íhuga í bæn hvort þetta væri ekki köllun Guðs og hvort þarna væri ekki að opnast honum starfsvettvangur sem hæfði betur náðargáfum hans. Næsta drottinsdag prédikaði hann um endurkomu Drottins. Þar ræddi hann hvernig þessi sæla von knýr sendiboða Guðs til að bera vitni sem víðast og fara stað úr stað, og minnti bræðurna á að hann hefði neitað að binda sig til langdvalar hjá þeim svo að hann væri á hverri stundu frjáls að því að fylgja guðlegri leiðsögn annað.

Þann 20. apríl lagði Müller af stað til Bristol. Á ferðalaginu var hann sem mállaus; hann fann ekkert frelsi til að tala fyrir Krist eða jafnvel gefa smárit, og það varð honum tilefni til umhugsunar. Hann sá að hið svokallaða „verk Drottins“ hafði freistað hans til að láta athafnir koma í stað íhugunar og samfélags. Hann hafði vanrækt hina „kyrrlátu stund“ með Guði sem gefur hinu andlega lífi bæði andardrátt þess og brauð. Enginn lærdómur er okkur mikilvægari, og þó erum við svo sein að tileinka okkur hann: ekkert annað getur bætt upp skortinn á föstum stundum sem teknar eru frá til innilegrar íhugunar á orði Guðs og til bænahalds.

Okkur hættir til dæmis til að halda að samræður við kristnu bræðurna og hin almenna hringrás kristilegra athafna – einkum þegar við erum önnum kafin við að prédika Orðið og vitja leitandi eða nauðstaddra sálna – geti bætt upp missinn af því að vera ein með Guði í leynum. Við flýtum okkur á almenna samkomu eftir aðeins fáeinna mínútna bæn í einrúmi. Við látum dýrmætan tíma fara í félagslega skemmtun og látum ranga tillitssemi aftra okkur frá því að draga okkur í hlé, þegar það að afsaka sig til að eiga nauðsynlegt samfélag við Guð og orð Hans hefði ef til vill verið besti mögulegi vitnisburðurinn fyrir þá sem héldu okkur lengur en skyldi! Hversu oft þjótum við ekki af einni samkomu á aðra án þess að gefa okkur nokkurt næði til að endurnýja kraft okkar með því að bíða frammi fyrir Drottni, rétt eins og Guði væri annara um magn þjónustu okkar en gæði hennar!

Hér veittist Müller sú náð að koma auga á eina helstu hættuna sem steðjar að önnum köfnum manni á þessum tímum eirðarlauss asa. Hann sá að ef við eigum að næra aðra verðum við sjálf að fá næringu, og að jafnvel opinberar og sameiginlegar lofgjörðar- og bænastundir geta aldrei veitt þá fæðu sem hinum trúaða er aðeins úthlutað í afdrepinu – hinum afgirta stað með lokuðum dyrum og opnum glugga þar sem hann mætir Guði einn. Í fyrri kafla var minnst á þá staðreynd að þrisvar sinnum í orði Guðs finnum við guðlega forskrift að sannri velgengni. Guð segir við Jósúa: „Eigi skal lögmálsbók þessi víkja úr munni þínum, heldur skalt þú hugleiða hana um daga og nætur, til þess að þú gætir þess að gjöra allt það, sem í henni er skrifað, því að þá munt þú gæfu hljóta á vegum þínum og breyta viturlega“ (Jósúabók 1:8). Fimm hundruð árum síðar endurtekur hinn innblásni höfundur fyrsta sálmsins þetta fyrirheit með ótvíræðum orðum. Andinn segir þar um þann sem hefur yndi af lögmáli Drottins og hugleiðir lögmál Hans dag og nótt: „Hann er sem tré, gróðursett hjá rennandi lækjum, er ber ávöxt sinn á réttum tíma, og blöð þess visna ekki. Allt er hann gjörir lánast honum.“ Hér er hinum guðrækna og íhugula nemanda hinnar blessuðu bókar Guðs líkt við sígrænt tré sem gróðursett er við óþrjótandi vatnslindir; ávöxtur hans helst ár eftir ár og laufskrúðið sömuleiðis – og allt sem hann gerir lánast honum! Meira en þúsund ár líða og áður en Nýja testamentið er innsiglað sem fullgert ber Andinn enn á ný í meginatriðum sama blessaða vitnisburðinn: „Sá sem skyggnist inn í hið fullkomna lögmál frelsisins og heldur sér við það“ (þ.e. heldur áfram að horfa – hugleiðir það sem hann sér þar, svo að hann gleymi ekki þeim áhrifum sem hann varð fyrir við að líta í spegil Orðsins), „hann mun sæll verða í verkum sínum“ (Jakobsbréfið 1:25).Jósúabók 1:8 · Biblían 1981 · Jakobsbréfið 1:25

Hér höfum við því þrefaldan vitnisburð um leyndardóm sannrar farsældar og óblandinnar blessunar: guðrækna hugleiðingu og íhugun á Ritningunni, sem er í senn lögmálsbók, lífsfljót og spegill sjálfsins – til þess fallin að færa okkur vilja Guðs, líf Guðs og ummyndandi kraft Guðs. Sá trúaði maður gerir afdrifarík mistök sem af einhverjum orsökum vanrækir að rannsaka orð Guðs í bæn. Að lesa heilaga bók Guðs, rannsaka sjálfan sig í ljósi hennar og snúa henni í bæn og þannig í heilagt líferni, er hinn eini mikli leyndardómur vaxtar í náð og guðrækni. Verkamaður fyrir Guð verður fyrst að vera verkamaður með Guði: hann verður að hafa kraft hjá Guði og bera sigur úr býtum hjá Honum í bæn, ef hann á að hafa kraft hjá mönnum og bera sigur úr býtum hjá mönnum í prédikun eða í hvers kyns vitnisburði og þjónustu. Við skulum hvað sem það kostar tryggja okkur þennan æðsta undirbúning fyrir starf okkar – undirbúning okkar eigin sálna. Til þess verðum við að gefa okkur tíma til að vera ein með orði Hans og Anda Hans, svo að við megum í sannleika mæta Guði og skilja vilja Hans og opinberun Hans á Sjálfum Sér.

Ef við leitum að leyndardómum þess lífs sem George Müller lifði og þess verks sem hann vann, þá er þetta sjálfur lykillinn að allri ráðgátunni. Með þeim lykli getur hver trúaður maður lokið upp dyrunum að farsælum vexti í náð og krafti í þjónustu. Orð Guðs er ORÐ Hans – tjáning hugsana Hans, opinberun á huga Hans og hjarta. Æðsti tilgangur lífsins er að þekkja Guð og gera Hann kunnan; og hvernig er það unnt svo lengi sem við vanrækjum einmitt þá leið sem Hann hefur valið til að veita okkur þá þekkingu! Jafnvel Kristur, hið lifandi Orð, er varðveittur í hinu ritaða orði. Þekking okkar á Kristi er háð kynnum okkar af heilagri Ritningu, sem endurspeglar eðli Hans og dýrð – hún er sú himinhvelfing sem Hann gengur yfir sem sól réttlætisins.

Þann 22. apríl 1832 var Gídeons-kapellan sá staður þar sem George Müller steig í fyrsta sinn í prédikunarstólinn. Þessum viðburði og þessari dagsetningu ber að gefa gaum sem nýjum tímamótum á afar gagnmerkum starfsferli. Upp frá þessu, í næstum því nákvæmlega sextíu og sex ár, átti Bristol eftir að vera óaðskiljanlega tengd nafni hans. Hefði hann getað séð fyrir á þessum drottinsdegi hvílíkt verk Drottinn mundi vinna fyrir hans tilstilli í þessari borg, hvernig áhrif hans mundu geisla þaðan sem frá miðstöð út til endimarka jarðar og hvernig hann mundi jafnvel eftir burtför sína halda áfram að bera vitni með verkunum sem fylgdu honum, hve hjarta hans hefði þá þanist út og verið nærri því að bresta af heilögu þakklæti og lofgjörð – jafnframt því sem hann hefði í auðmýkt hörfað undan í lotningu og undrun frammi fyrir svo gríðarlegri og yfirþyrmandi ábyrgð og tækifæri!

Síðdegis þennan fyrsta hvíldardag flutti hann prédikun í Pithay-kapellunni sem Guð blessaði á augljósan hátt. Meðal þeirra sem sneru sér til Guðs við hana var ungur maður, alræmdur drykkjumaður. Um kvöldið hlýddi Müller á Craik prédika, og áður en sól var sest var hann fullkomlega sannfærður um að Drottinn hefði leitt hann til Bristol í ákveðnum tilgangi og að þar ætti hann að starfa, að minnsta kosti um hríð. Bæði hann og bróðir hans Craik töldu þó að Bristol væri ekki rétti staðurinn til að komast að skýrri niðurstöðu. Dómgreindin gat hæglega litast of mikið af ákalli og fortölum fólks á staðnum, og því ákváðu þeir að snúa aftur hvor til síns fyrri starfsvettvangs til að bíða þar í kyrrð frammi fyrir Drottni eftir hinni fyrirheitnu visku að ofan. Þeir héldu af stað til Devonshire fyrsta maí, en þá þegar hafði bróðir einn fundið sig knúinn til að axla ábyrgð á leigunni svo að Betesda-kapellan gæti nýst fyrir sameiginlegt starf þeirra. Þannig var önnur rúmgóð bygging tryggð til almennra guðsþjónustuhalda.

Slík blessun hafði hvílt yfir þessum níu dögum sameiginlegs vitnisburðar í Bristol að þeir réðu báðir af því að Drottinn hefði vissulega kallað þá þangað. Innsigli velþóknunar Hans hafði verið á öllu sem þeir höfðu tekið sér fyrir hendur, og þegar síðasta samkoman var haldin þann 29. apríl var Gídeons-kapellan svo þéttsetin að margir urðu frá að hverfa vegna plássleysis.

Müller fékk hér tækifæri til að iðka auðmýkt, því að hann sá að margir tóku náðargáfur bróður hans langt fram yfir hans eigin. Þar sem Craik vildi þó aðeins koma til Bristol ef hann hefði Müller sem samverkamann í okinu, gerði náð Guðs honum kleift að sætta sig við þá auðmýkingu að vera sá óvinsælli. Hann huggaði sig við þá hugsun að betri eru tveir en einn og að hvor um sig gæti ef til vill bætt upp einhvern skort hjá hinum, svo að þeir yrðu báðir saman til meira gagns og blessunar jafnt fyrir syndara sem heilaga – eins og raunin varð á. Þessi sama náð Guðs hjálpaði Müller að rísa hærra – nei, segjum heldur að lúta lægra og „vera fyrri til að sýna hver öðrum virðingu“, svo að hann gladdist í stað þess að öfundast og sagði með sjálfum sér líkt og Jóhannes skírari: „Enginn getur tekið neitt, nema honum sé gefið það af himni.“ Slíkur auðmjúkur andi hlýtur oft laun sín jafnvel í þessu lífi. Hversu djúp sem spor Craiks voru í Bristol, þá voru áhrif Müllers enn dýpri og víðtækari. Þar sem Henry Craik lést árið 1866 spannaði starf Müllers sjálfs miklu lengra tímabil, og þar eð honum auðnaðist að fara í svo víðfeðmar kristniboðsferðir um allan heim náði vitnisburður hans miklu lengra. Hinn lítilláti maður, sem beygði sig niður til að skipa lægra sætið og féllst á að standa fremur í skugganum, var af Guði hafinn upp í æðra sæti og til enn meiri áhrifa.

Á fáeinum vikum varð vilji Drottins varðandi hinn nýja starfsvettvang svo ljós báðum þessum bræðrum að þann 23. maí fór Müller frá Teignmouth til Bristol og Craik fylgdi honum næsta dag. Á samkomu hinna trúuðu í Gídeons-kapellunni gerðu þeir grein fyrir skilmálum sínum, sem gengið var að: að ekki skyldi litið svo á að þeir gengjust undir neitt fast samband við söfnuðinn, heldur skyldu þeir prédika með þeim hætti og um þann tíma sem þeim virtist vera í samræmi við vilja Drottins; að þeir skyldu ekki vera bundnir af neinum reglum á meðal þeirra; að bekkjaleiga skyldi lögð niður; og að þeir skyldu, líkt og í Devonshire, treysta Drottni til að sjá fyrir öllum stundlegum þörfum sínum með frjálsum framlögum þeirra sem þeir þjónuðu.

Innan mánaðar hafði Betesda-kapellan verið tekin á leigu til eins árs með þeim hætti að engin hætta væri á skuldum, og þann 6. júlí hófust samkomur þar líkt og í Gídeons-kapellunni. Allt frá fyrstu tíð setti Andinn innsigli Sitt á sameiginlegt starf þessara tveggja bræðra. Tíu dögum eftir upphafssamkomuna í Betesda var ákveðið kvöld tekið frá fyrir leitandi sálir. Mannþröngin sem leitaði ráða var svo mikil að meira en fjórar klukkustundir fóru í að sinna einstökum sálum, og því voru slíkar samkomur haldnar öðru hverju upp frá því með svipaðri blessun og uppörvun.

Hinn 13. ágúst 1832 var minnisstæður dagur. Það kvöld var Betesda-kapellan vettvangurinn þar sem Müller, Craik, einn annar bróðir og fjórar systur – aðeins sjö manns alls – settust niður saman og sameinuðust í safnaðarsamfélagi „án nokkurra reglna, með þeirri ósk einni að breyta eftir því sem Drottinn léti Sér þóknast að gefa ljós til í gegnum orð Sitt“.

Þetta er afar stutt og einföld færsla í dagbók Müllers, en hún hefur mjög hátíðlega þýðingu. Hún greinir frá því sem í hans huga var helgun til þess heilaga verks að byggja upp einfaldan postullegan söfnuð án nokkurrar annarrar handbókar til leiðsagnar en Nýja testamentisins. Raunar leiðir hún okkur inn í ÞRIÐJA TÍMABILIÐ í lífi hans, þegar hann gekk til fulls inn í það starf sem Guð hafði tekið hann frá til að vinna. Næstu skref fylgdu nú hvert af öðru í hröðum takti. Þar sem Guð hafði búið verkamanninn undir starfið og safnað saman efniviðnum, reis byggingin nú hljóðlega og hratt uns ævistarfinu var lokið.

Á þessum tíma geisaði kólera í Bristol. Þessi skelfilega „svipa Guðs“ gerði fyrst vart við sig um miðjan júlí og stóð yfir í þrjá mánuði. Bænasamkomur voru haldnar títt, og um tíma daglega, til að sárbæna um að þessari plágu yrði létt af. Dauðinn gekk ljósum logum, líkklukkurnar hringdu nær látlaust og mikil alvara grúfði eins og dimmur hjúpur yfir samfélaginu. Að sjálfsögðu þurfti að fara í margar vitjanir til sjúkra, dauðvona og hrjáðra, en það er athyglisvert að af öllum þeim Guðs börnum sem Müller og Craik störfuðu á meðal lést aðeins eitt úr þessari farsótt.

Mitt í öllu þessu myrkri og harmi hinnar banvænu farsóttar fæddist Müller-hjónunum lítil dóttir þann 17. september 1832. Ljúfur ilmur hvílir enn yfir nafni hennar, Lýdía, því að hún varð ein úr hópi hreinustu heilagra Guðs og ástkær eiginkona James Wrights. Hversu lítið vitum við ekki á þeirri stundu um framtíð nýfædds barns, sem samkvæmt ákvörðun Guðs kann líkt og Samúel að verða sett til að vera spámaður Drottins, eða verða tekið frá til einhvers sérstaks þjónustusviðs eins og var um hina Lýdíuna, þegar Drottinn opnaði hjarta hennar og kallaði hana til að verða kjarninn í fyrsta kristna söfnuðinum í Evrópu.

Ósvikin auðmýkt Müllers, og sú námfýsi sem ætíð fylgir þeirri ómeðvituðu náðargáfu, fékk nýtt viðfangsefni þegar samkomurnar með leitandi sálum leiddu í ljós að prédikun samverkamanns hans var miklu meira notuð af Guði en hans eigin til syndaviðurkenningar og afturhvarfs. Þessi uppgötvun leiddi til mikillar sjálfsrannsóknar og hann komst að þeirri niðurstöðu að þrjár ástæður lægju þar að baki: í fyrsta lagi var Craik andlegri í hugsun en hann sjálfur; í öðru lagi var hann einlægari í bæn um kraft til afturhvarfs; og í þriðja lagi talaði hann oftar beint til ófrelsaðra í opinberri þjónustu sinni. Slík vitneskja um hans eigin skort í samanburði við hinn gekk ekki út í tómar sjálfsásakanir, heldur leiddi þegar í stað til enn ákafari bænar, vandvirkari undirbúnings undir að ávarpa ófrelsaða og tíðari ákalla til þessa hóps. Upp frá þessu hvíldi innsigli Guðs jafnt yfir prédikun Müllers og bróður hans. Hvílíkur heilbrigður lærdómur að tileinka sér: að á bak við hvern ágalla í þjónustu okkar liggur orsök, og að eina fullnægjandi úrræðið er hásæti náðarinnar, þar sem við megum á hverri neyðarstundu ganga fram með djörfung til að finna náð og hjálp! Þegar hefur verið bent á að Müller lét sér ekki nægja að biðja meira, heldur lagði nýja alúð og rannsókn í að semja ræður sem væru til þess fallnar að vekja hirðulausar sálir. Á hinu yfirnáttúrlega sviði ríkir lögmál orsakar og afleiðingar, rétt eins og í náttúrunni. Jafnvel Andi Guðs starfar ekki án reglu og aðferðar; Hann hefur Sína útvöldu farvegi sem Hann úthellir blessun í gegnum. Engin tilviljun er til í hinum andlega heimi. „Andinn blæs þar sem Hann vill,“ en jafnvel vindurinn hefur sínar brautir. Til er sú gerð prédikunar sem er fallin til að vekja syndaviðurkenningu og afturhvarf, og önnur gerð sem er ekki eins vel til þess fallin. Jafnvel í trúfastri boðun sannleikans er rúm fyrir dómgreind og val. Í vopnabúri orðs Guðs eru mörg vopn, og hafa þau öll ólíkt notagildi og tilgang. Sæll er sá verkamaður eða hermaður sem leitast við að vita hvaða sérstaka áhald eða verkfæri Guð ætlar til hvers einstaks verks eða bardaga. Við eigum að kappkosta að halda svo nánu samfélagi við orð Hans og Anda að hvert og eitt okkar reynist sannur verkamaður sem ekki þarf „að skammast sín og fer rétt með orð sannleikans“ (Síðara Tímóteusarbréf 2:15).Seinna Tímóteusarbréf 2:15

Þetta orðalag, sem finna má í síðara bréfi Páls til Tímóteusar, er mjög sérstakt (orthotomounta). Það virðist nærri því samsvara latneska orðatiltækinu recte viam secare – að ryðja beinan veg – og gefa í skyn að hinn sanni verkamaður Guðs sé líkur verkfræðingi sem falið er að leggja beinan veg á ákveðinn stað. Áfangastaðurinn er hjarta og samviska áheyrandans, og markmið prédikarans ætti að vera að beita sannleika Guðs þannig að hann nái sem beinast og áhrifaríkast til þarfa áheyrandans. Hann á að forðast alla króka, allan undanslátt, allar falskar afsakanir og hliðargötur í röksemdafærslu, en leitast þess í stað við með Guðs hjálp að finna stystu, beinustu og fljótustu leiðina að sannfæringu og ásetningi þeirra sem hann talar til. Og ef vegagerðarmaðurinn kannar fyrst landslagið vandlega og markar vegstæðið áður en hann stígur nokkurt annað skref, hve miklu fremur ætti þá prédikarinn fyrst að kynna sér þarfir áheyrenda sinna og bestu leiðirnar til að mæta þeim með góðum árangri, og rannsaka síðan af enn meiri kostgæfni og bæn hvernig laga megi orð Guðs og boðskap fagnaðarerindisins að þeim þörfum.

Snemma árs 1833 bárust bréf frá kristniboðum í Bagdad þar sem þeir hvöttu þá Müller og Craik eindregið til að slást í lið með sér við störf á þeim fjarlæga akri, og fylgdu boðinu víxlar upp á tvö hundruð pund fyrir ferðakostnaði. Eftir að hafa leitað hugar Drottins í bæn í tvær vikur komust þeir þó að þeirri skýru niðurstöðu að fara ekki. Þeir sáu aldrei eftir þeirri ákvörðun, og er hennar aðeins getið hér sem hluta af heildstæðri ævisögu og til að sýna hvernig hvert nýtt kall til þjónustu var vegið og metið áður en ákvörðun var tekin.

Nú komum við að öðrum áfanga á leið Müllers inn í sitt fullmótaða ævistarf. Í febrúar 1832 hafði hann byrjað að lesa ævisögu A. H. Franckes, stofnanda munaðarleysingjaheimilanna í Halle. Þar sem Guð notaði það líf og starf tvímælalaust til að gera hann að sams konar verkfæri í skyldri þjónustu, og jafnvel til að móta aðferðir hans í mannúðarstarfi, getur stutt ágrip af ferli Franckes komið að gagni.

August H. Francke var landi Müllers. Um árið 1696 hafði hann hrundið af stað í Halle í Prússlandi stærsta starfi í þágu fátækra barna sem þá var til í heiminum. Hann treysti Guði, og Sá sem hann treysti brást honum ekki heldur hjálpaði honum ríkulega alla tíð.

Stofnanirnar, sem líktust fremur stórri götu en einni byggingu, voru reistar og í þeim fengu um tvö þúsund munaðarlaus börn húsnæði, fæði, klæði og menntun. Í um það bil þrjátíu ár fór allt fram undir vökulu auga Franckes sjálfs, allt til ársins 1727 þegar Meistaranum þóknaðist að kalla þjóninn upp til æðri vista. Eftir burtför hans tók tengdasonur hans, sem var sama sinnis, við stjórninni. Tvö hundruð ár eru liðin og þessi munaðarleysingjaheimili standa enn og þjóna sínum göfuga tilgangi.

Það þarf ekki annað en að líta á þessar staðreyndir og bera saman starf Franckes í Halle og minnisvarða George Müllers á Ashley Down um Guð sem bænheyrir, til að sjá að í meginatriðum líkist síðara verkið svo mjög hinu fyrra að það er í mörgu tilliti hliðstæða þess. Müller hóf starf sitt í þágu munaðarlausra barna rúmum hundrað árum eftir dauða Franckes. Að lokum sá hann yfir tvö þúsund munaðarlausum börnum fyrir húsnæði, fæði, klæðnaði og menntun ár hvert. Sjálfur hafði hann umsjón með starfinu í rúm sextíu ár – tvöfalt lengur en Francke stýrði sínu verki persónulega – og við andlát sitt lét hann sömuleiðis eftir sig tengdason sinn, sem var sama sinnis, sem eftirmann sinn og eina forstöðumann verksins. Óþarft er að bæta því við að stofnandi munaðarleysingjaheimilanna í Bristol hóf fyrirtæki sitt líkt og Francke í trausti á Guði einum og treysti frá upphafi til enda eingöngu á Hann.

Það er mjög eftirtektarvert hvernig Guð, þegar Hann er að búa verkamann undir ákveðna þjónustu, leiðir hann oft út af troðnum slóðum og inn á braut sem er sérstaklega Hans eigin. Það gerir Hann annaðhvort fyrir tilstilli einhverrar áhrifamikillar ævisögu eða með kynnum af öðrum lifandi þjóni sem vinnur slíkt verk og sýnir þann anda sem verður að ráða för ef sannur árangur á að nást. Íhugun á lífi og starfi Franckes leiddi þennan mann, sem hungraði eftir því að verða að enn meira gagni, eðlilega til að hugsa meira um hin fátæku, heimilislausu börn í kringum sig og spyrja hvort hann gæti ekki líka í Guðs skjóli fundið einhverja leið til að annast þau; og er hann hugleiddi þetta brann eldurinn innra með honum.

Svo snemma sem 12. júní 1833, þegar hann var enn ekki orðinn tuttugu og átta ára gamall, fór þessi innri eldur að brjótast út í áætlun sem reyndist fyrsta skrefið í átt að starfi hans fyrir munaðarlaus börn. Honum kom til hugar að safna fátæku börnunum saman af götunum um áttaleytið á hverjum morgni, gefa þeim brauðbita í morgunmat og kenna þeim síðan að lesa eða lesa fyrir þau úr heilagri Ritningu í um það bil eina og hálfa klukkustund, og veita síðar fullorðnum og öldruðum fátæklingum svipaða þjónustu. Hann tók þegar í stað að gefa þrjátíu til fjörutíu slíkum einstaklingum að borða, fullviss um að eftir því sem þeim fjölgaði mundi forsjá Drottins einnig vaxa. Þegar hann létti á hjarta sínu við Craik var honum vísað á húsnæði sem rúmaði hundrað og fimmtíu börn og fáanlegt var á leigu fyrir tíu skildinga á ári, og jafnframt á aldraðan bróður sem vildi fúslega taka að sér kennsluna.

Óvæntar hindranir komu þó í veg fyrir að þessi áætlun yrði framkvæmd. Þær annir sem þegar hvíldu á þeim Müller og Craik, ör fjölgun þeirra sem sóttust eftir mat og óþægindin sem nágrannar höfðu af því að hópar iðjuleysingja söfnuðust saman á götunum og lágu þar um allt í flokkum – þetta voru nokkrar af ástæðunum fyrir því að horfið var frá þessari aðferð. En grunnhugsunin og markmiðið gleymdust aldrei: Guð hafði gróðursett fræ í jarðveginn í hjarta Müllers sem brátt átti eftir að spretta upp í starfinu fyrir munaðarlaus börn og í Biblíufræðslustofnuninni með hennar mörgu greinum og víðtæka ávexti.

Öðru hverju styrkti það hjarta hans að líta um öxl yfir handleiðslu Drottins, um leið og hann horfði fram á ókunna vegu og óreyndar aðstæður. Hann skráir á þessum tíma – í árslok 1833 – að þau fjögur ár sem liðin voru síðan hann tók fyrst að treysta Drottni einum fyrir stundlegum þörfum sínum hefði hann engan skort liðið. Fyrsta árið hafði hann fengið hundrað og þrjátíu pund, annað árið hundrað fimmtíu og eitt, þriðja árið hundrað níutíu og fimm og síðasta árið tvö hundruð sextíu og sjö – allt í frjálsum framlögum og án þess að biðja nokkurn mann um eitt einasta pens. Hann hafði litið til Drottins eins, og þó hafði hann ekki aðeins fengið það sem hann þurfti, heldur fór það vaxandi ár frá ári. Jafnframt tók hann þó eftir því að við lok hvers árs átti hann mjög lítið sem ekkert afgangs, og að margt hafði borist eftir undarlegum leiðum, úr mikilli fjarlægð og frá fólki sem hann hafði aldrei séð. Hann veitti því einnig athygli að í öllum tilvikum var framlagið í samræmi við það hvort þörfin var meiri eða minni. Hann skráir vandlega öðrum til gagns að þegar hjálparbeiðnirnar voru margar, sýndi hinn mikli Gjafari að Hann var bæði fær og fús til að senda hjálp í samræmi við það.* Þeir hættir guðlegrar handleiðslu, sem hann hafði þannig reynt á fyrstu árum trúarlífs síns, einkenndu alla síðari reynslu hans í enn ríkara mæli, og sá lærdómur sem hann dró á þessum fyrstu fjórum árum bjó hann undir frekari kennslu í sama skóla Guðs og undir handleiðslu sama Kennara.

* I. bindi, bls. 105.

Þannig hafði Guð leitt þjón Sinn um veg sem hann þekkti ekki á einmitt þann stað og þann starfsvettvang þar sem hann átti eftir að vinna sitt víðtækasta og varanlegasta ævistarf. Hann hafði mótað Sitt útvalda ker, og nú munum við sjá til hversu gagnlegra verka um víða veröld þetta leirker átti að nýtast, og hve augljóst það átti að verða að ofurmagn kraftarins væri Guðs en ekki manna.