Litið yfir gjafirnar og gefendurna

Það er Einn sem enn situr gegnt fjárhirslunni, horfir á gjafirnar sem lagðar eru í hana og vegur gildi þeirra af óhlutdrægni. Hann metur milljónir ríka mannsins og smáaura ekkjunnar ekki eftir upphæðinni sem gefin er, heldur eftir hvötunum sem liggja að baki og þeirri sjálfsafneitun sem menn takast á hendur vegna Drottins.

Þau ríkulegu framlög sem streymdu í hendur Müllers komu jafnt frá þeim sem áttu gnægð auðæfa og hinum sem áttu ekkert í ríkum mæli nema sára fátækt, en bæði lækirnir og stórfljótin komu frá Guði. Eitt af því sem gerir þessa ævisögu svo heillandi er að sjá hve ólíkt fólkið og staðirnir voru, og hve fjölbreyttar fjárhæðirnar og hjálparleiðirnar voru sem tengdust gjöfunum til verks Drottins, auk þess hve nákvæmlega framlögin féllu að þörfinni hverju sinni, bæði hvað varðar tíma og upphæð. Nokkur dæmi um þetta hafa þegar verið rakin í sögulegri röð. En til að fá heildstæðari mynd af þeim lærdómi sem draga má af þeim er gagnlegt að flokka nokkur af þessum sláandi og áhrifamiklu dæmum, sem eru svo mörg og gefa svo dýrmætar vísbendingar um bæði fræði og list þess að gefa.

Draga má dýrmætan lærdóm af því fallega hugarfari sem gefendurnir sýndu og af hinni leyndu sögu á bak við gjafir þeirra.

Í sumum tilvikum urðu málsatvikin ekki kunn fyrr en löngu síðar, ekki einu sinni Müller sjálfum. Og þegar þau urðu kunn var ekki hægt að opinbera þau almenningi á meðan viðkomandi voru enn á lífi. En þegar mögulegt og viðeigandi var orðið að svipta hulunni af þessum leyndu hlutum voru þeir gerðir heyrinkunnir Guði til dýrðar og öðrum til góðs, og þeir skína á síðum þessarar frásagnar líkt og stjörnur á himni. Páll gladdist yfir frjálsum framlögum lærisveinanna í Filippí, ekki vegna þess að hann sæktist eftir gjöf, heldur ávexti sem ríkulega kæmi þeim til góða. Hann gladdist ekki heldur vegna þess að framlög þeirra mættu þörfum hans, heldur af því að þau urðu að þóknanlegri fórn með þægilegum ilmi, Guði velþóknanlegri. Slík gleði fyllti hjarta Müllers í sífellu. Hann endurnærðist og efldist daglega við þær mörgu sannanir þess að gjafirnar sem bárust höfðu fyrst verið helgaðar með bæn og sjálfsafneitun. Hann lifði og hrærðist í ilminum af þóknanlegum fórnum og fékk í meira en sextíu ár að taka þátt í gleði Drottins sjálfs yfir glaðværri en oft dýrkeyptri gjafmildi fólks Hans. Vegna einingar sinnar við Meistara sinn fann þjónninn hinn ljúfa ilm þessara fórna þegar reykelsisilmur þeirra steig upp frá ölturum Hans til himins. Jafnvel hér á jörðu fékk hann sjálfsafneitun eigin lífs bætta með því að starfa þannig í umboði Drottins við að taka á móti þessum gjöfum og úthluta þeim. Og sjálfur segir hann: „Þannig greypti Drottinn það í huga mér frá upphafi að munaðarleysingjaheimilin og verkið væru HANS, en ekki MÍN.“

Margur buðkurinn með dýrmætum nardussmyrslum, sem brotinn var við fætur Frelsarans fyrir munaðarlaus börn eða til að metta sveltandi sálir með Brauði lífsins, fyllti húsið ilmi smyrslanna, svo að það að dvelja þar var eins og að anda að sér helgu andrúmslofti einlægrar guðrækni.

Meðal fyrstu gefendanna til verksins var fátæk saumakona sem færði Müller hundrað pund, honum til mikillar undrunar. Hún vann sér aðeins inn að meðaltali þrjá skildinga og sex pens á viku fyrir vinnu sína og var þar að auki heilsuveil. Lítill arfur, innan við fimm hundruð pund úr dánarbúi ömmu hennar, hafði fallið henni í skaut við lát föður hennar samkvæmt skilmálum í erfðaskrá ömmunnar. En faðir hennar hafði dáið drykkjumaður og gjaldþrota, og bræður hennar og systur höfðu gert upp við lánardrottna hans með því að greiða þeim fimm skildinga fyrir hvert pund. Samvisku hennar þótti þetta vera að ræna lánardrottnana þremur fjórðu hlutum af kröfu þeirra. Þótt þeir ættu enga lagalega kröfu á hendur henni greiddi hún þeim í kyrrþey hina fimmtán skildingana á hvert pund af ógreiddum skuldum föður síns. Þar að auki, þegar ófrelsaður bróðir hennar og tvær systur gáfu móður sinni, sem orðin var ekkja, fimmtíu pund hvert, fannst henni sem Guðs barni að hún ætti að gefa tvöfalda þá upphæð. Þegar hér var komið sögu var hennar eigin hlutur af arfinum orðinn að litlum afgangi, og það var af honum sem hún gaf þessi hundrað pund til munaðarleysingjastarfseminnar!

Föst regla Müllers var að grípa aldrei ákaft eftir neinni gjöf, hversu mikil sem þörfin var eða hversu há sem upphæðin var. Áður en hann tók við þessum peningum átti hann því langt samtal við konuna og reyndi að koma í veg fyrir að hún gæfi annaðhvort af óheilögum hvötum eða í vanheilögum flýti, án þess að hafa reiknað út kostnaðinn. Í slíku tilviki hefði hann vanvirt Meistara sinn með því að þiggja gjöfina, rétt eins og Guð væri upp á fórnir okkar kominn. Vandleg athugun leiddi þó engar hvatir í ljós sem ekki voru hreinar og í anda Krists; þessi kona hafði tekið ákvörðun sína af ró og yfirvegun. „Drottinn Jesús,“ sagði hún, „hefur gefið Sinn síðasta blóðdropa fyrir mig, og ætti ég þá ekki að gefa Honum þessi hundrað pund?“ Sá sem kemst í kynni við slíka gefendur í starfi sínu fyrir Guð finnur í því sannkallað náðarmeðal.

Þetta einstaka atvik ljær upphafi munaðarleysingjastarfsins hjartnæman blæ, og enn frekar þegar við rekjum sögu þessarar auðmjúku saumakonu lengra. Hún hafði vanist því að gefa jafnt og þétt, en af slíkri hógværð að á meðan hún lifði vissu ekki einu sinni sex manns um arfinn eða þessa peningagjöf. Síðar kom þó í ljós að í mörgum tilvikum hafði hún í kyrrþey og án alls íburðar gefið verðugum fátæklingum mat, fatnað og aðra slíka líkn. Gjafir hennar voru í svo miklu ósamræmi við efni hennar að litli höfuðstóllinn hennar gekk hratt saman. Müller var eðlilega mjög tregur til að taka við því sem hún kom með, allt þar til hann sá að kærleiki Krists knúði hana. Þá gat hann ekki annað en tekið við fórnargjöf hennar í nafni Meistara síns og hrópað upp líkt og Meistarinn forðum: „Kona, mikil er trú þín!“

Fimm þættir gerðu góðgerðasemi hennar svo lofsverða. Í fyrsta lagi voru öll þessi kærleiksverk unnin í leynum og án þess að nokkuð bæri á. Þess vegna varðveittist hún í auðmýkt og blés ekki út af stolti við lof manna. Persónulegar venjur hennar í klæðaburði og mataræði héldust jafn einfaldar eftir að hún fékk arfinn og þær höfðu verið áður, og allt til loka vann hún fyrir sér með saumnálinni. Og að lokum, á meðan tekjur hennar voru taldar í skildingum og pensum, voru gjafir hennar taldar í gullpundum eða fimm punda seðlum, og í einu tilviki nam gjöfin hundrað pundum. Peningar hennar voru allir gengnir til þurrðar mörgum árum áður en hún var kölluð heim til æðri heima, en hinn trúfasti Guð gleymdi aldrei fyrirheiti Sínu: „Ég mun ekki sleppa af þér hendinni né yfirgefa þig.“ Hún leið aldrei skort. Jafnvel eftir að líkamlegur veikleiki meinaði henni að beita nálinni lengur bað hún enga manneskju um hjálp, heldur leitaði til Guðs í hverjum þeim þrengingum sem að steðjuðu. Hún þurfti ekki aðeins aldrei að líða neinn skort, heldur var munnur hennar fullur af heilögum lofsöng mitt í miklum líkamlegum þjáningum.

Müller skráir fyrstu arfleiðsluna frá kærum dreng sem dó í trúnni. Í banalegunni hafði hann fengið nokkra nýja silfurpeninga að gjöf og bað um að þessi eini fjársjóður sem hann átti í peningum yrði sendur til að styrkja munaðarlaus börn. Með hrærðri blíðu bætir Müller því við að þessi dýrmæti litli arfur upp á sex skildinga og sex og hálft pens, sem barst þann 15. september 1837, hafi verið sá allra fyrsti sem þau fengu. Þeir sem meta allar gjafir í peningum geta tæpast skilið hve kærkomin slík arfleiðsla var. En í augum slíks manns var þessi litla gjöf ómetanleg, því hana hafði einn af smælingjum Krists gefið í arf og hún var allt sem hann átti.

Í maí 1842 bárust gullúr og festi ásamt stuttu bréfi. Efni þess bendir á þá möguleika til þjónustu sem opnast okkur þegar við setjum tilbúnum eða ímynduðum þörfum okkar fúslega skorður. Í bréfinu segir svo: „Pílagrímur þarf ekki úr eins og þetta til að gera sig hamingjusaman. Ódýrara úr dugar alveg til að sýna honum hve hratt tíminn flýgur og hve hratt hann hraðar sér til þess Kanaanslands þar sem tíminn verður ekki framar til. Þú mátt því gera við þetta það sem þér þykir best. Þetta eru síðustu leifarnar af jarðneskum hégóma, og megi ég varðveitast frá allri skurðgoðadýrkun á meðan ég er enn í líkamanum!“

Í mars 1884 barst Müller framlag frá manneskju sem hafði í svipuðum anda getað gefið hærri upphæð en nokkru sinni fyrr með því að selja skartgripi sem hún hafði lagt til hliðar í samræmi við Fyrra Pétursbréf 3:3. Hversu miklu óþörfu skarti, sem lærisveinar bera, mætti ekki fórna til mikillar blessunar vegna Drottins! Hið eina skart sem er dýrmætt í augum Hans myndi skína mun skærar ef það væri það eina sem borið væri.Fyrra Pétursbréf 3:3

Annað dæmi um það hvernig nýta má alla hluti til góðs sást hjá gefanda nokkrum sem sendi öskju með fjórum gömlum krónupeningum, en þeir áttu sér merkilega sögu. Þeir höfðu verið brúðkaupsgjöf brúðguma til brúðar sinnar. Hún var treg til að eyða fyrstu gjöf eiginmanns síns og geymdi þá allt þar til hún gaf fjórum barnabörnum sínum þá sem erfðagripi. Þannig voru þeir loksins látnir ávaxtast eftir að hafa safnað „ryði“ árum saman, geymdir í iðjuleysi og til einskis gagns. Brúðgumann og brúðina óraði ekki fyrir því hvernig þessir peningar myndu koma fram úr felustað sínum meira en hundrað árum síðar til að verða notaðir í þjónustu Drottins. Fáir hafa nokkru sinni reiknað út hve mikið tapast fyrir hvert gott málefni við það eitt að peningar séu teknir úr umferð. Hefði þessum fjórum krónupeningum verið varið af kostgæfni þannig að þeir tvöfölduðust í verði á tíu ára fresti með vöxtum og vaxtavöxtum, hefðu þeir vaxið í eitt þúsund pund á þeim árum sem þeir lágu ónotaðir!

Ein gjöf var send inn sem fórnargjöf til Drottins í stað þess að vera notuð til að kaupa trúlofunarhring. Hana gáfu tveir trúaðir einstaklingar sem þráðu að líf þeirra yrði sameinað með hinu æðsta bandi, gagnkvæmum kærleika til Drottins sem þyrmdi ekki Sínu eigin blóði vegna þeirra.

Öðru sinni barst kassi með nýjum satínjakka, nýkeyptum, en honum var fórnað þar sem hann þótti vera snara fyrir stoltið. Sú fórn markaði tímamót, því að upp frá því ákvað eigandinn að eyða aðeins því sem nauðsynlegt væri í fatnað og sóa ekki peningum Drottins í dýrindis klæði. Upplýstir trúaðir menn líta svo á að allir hlutir séu óskoruð eign Guðs. Jafnvel þegar þeir beina peningum fúslega í heilaga farvegi fremur en eigingjarna, muna þeir samt að þeir gefa Honum aðeins það sem er Hans eigið! „Litla barnið er stolt af því að geta látið peninginn detta í baukinn eftir að foreldrið hefur lagt því hann til og sagt því að gera það. Eins freistast börn Guðs stundum til að halda að þau séu að gefa af sínu eigin fé og verða stolt af gjöfum sínum, en gleyma hinum guðdómlega Föður sem bæði gefur okkur allt sem við eigum og býður okkur að gefa Honum það allt aftur.“

Gjöf upp á tvö þúsund pund þann 29. janúar 1872 fylgdi bréf þar sem bréfritari játaði að eignir hans hefðu valdið honum miklu hugarangri. Hann hafði því látið þær af hendi í þeirri sannfæringu að Drottinn „teldi það ekki gott“ fyrir hann að eiga svo mikið og hefði þess vegna látið eignirnar verða honum til bölvunar fremur en blessunar. Ást á veraldlegum eignum hefur alltaf bölvun í för með sér og ytri auðæfi verða þannig uppspretta innri fátæktar. Það er vafamál hvort nokkurt Guðs barn hafi nokkru sinni safnað auði án þess að tapa andlegum þroska og gleði. Ágirndin er einn lágkúrulegasti og skæðasti lösturinn. Hún breytir manninum í líkingu þeirrar myntar sem hann tilbiður og gerir hann harðan, kaldan, málmkenndan og samúðarlausan, svo að hann fellur ofan í líkkistu sína „með málmglamri“, eins og svo hnyttilega hefur verið komist að orði.

Guð metur það sem við gefum út frá því sem við höldum eftir, því hægt er að gefa háar fjárhæðir en halda samt eftir svo miklu stærri upphæðum að engin sjálfsafneitun kemur við sögu. Slíkar gjafir til Drottins kosta okkur ekkert.

Árið 1853 tók trúbróðir nokkur seðlabúnt upp úr vasa sínum að upphæð hundrað og tíu pund og lagði í hönd Müllers, en það var meira en helmingur af öllum veraldlegum eigum hans. Slík gjafmildi er dæmi um stórfellda fórnfýsi og hefur í för með sér samsvarandi blessun.

Hvatirnar að baki gjöfunum voru oft óvenju umhugsunarverðar. Í október 1857 barst framlag frá kristnum kaupmanni sem hafði orðið fyrir þungu fjárhagslegu tjóni og vildi helga tap sitt með gjöf til verks Drottins. Skömmu síðar afhenti ungur maður aðra fórnargjöf í þakklátri minningu þess að tuttugu og fimm árum áður hafði Müller beðið yfir honum sem barni að Guð myndi snúa honum til Sín. Enn ein gjöf upp á þrjú þúsund og fimm hundruð pund barst honum árið 1858 ásamt bréfi. Þar kom fram að gefandinn hefði jafnframt ætlað að láta munaðarleysingjastarfið njóta forgangs í erfðaskrá sinni, en sæi nú að mun betra væri að vera sinn eigin skiptaráðandi og gefa alla upphæðina á meðan hann væri enn á lífi. Gríðarlegur ávinningur hlytist af því, bæði fyrir gefendur og þau málefni sem þeir vilja styðja, ef þessi regla yrði almennt tekin upp! Margt getur farið úrskeiðis á leiðinni „frá bikar“ arflátandans „að vörum“ erfingjans. Jafnvel rangt orðalag í erfðaskrá hefur oft gert arfleiðslu ógilda eða ónýtt tilgang hennar. Müller þurfti að vara væntanlega gefendur við því að ekki mætti arfleiða góðgerðastofnanir að neinu sem teldist til fasteigna, og ekki heldur að fé sem lánað væri út á fasteignir eða væri á nokkurn annan hátt af þeim sprottið. Þessi lagaákvæði eru ekki lengur í gildi, en þau sýna hve auðveldlega erfðaskrá getur oft orðið ógild og tilgangur arfleiðslu farið út um þúfur.

Margir gefendur fundu sig knúna til að senda þakkarfórnir fyrir ógæfu sem þeir höfðu sloppið við eða hafði verið bægt frá þeim. Sem dæmi má nefna veikan hest sem dýralæknirinn hafði gefið upp á bátinn, en náði sér sem svar við bæn. Annar gefandi, sem braut á sér vinstri handlegginn, sendir þakkargjöf til Guðs fyrir að það skyldi ekki vera hægri handleggurinn eða einhver enn mikilvægari líkamshluti, svo sem höfuðið eða hálsinn.

Gjafirnar voru tvöfalt dýrmætari vegna óþreytandi trúfesti Guðs sem augljóslega vakti þær. Hann hélt áfram að tala til hjartna þúsunda manna og leiddi þá til að gefa svo ríkulega og stöðugt að engri þörf var ómætt. Árið 1859 voru útgjöld starfsins orðin svo mikil að jafnvel þótt fimmtíu pund hefðu borist dag hvern alla þrjú hundruð sextíu og fimm daga ársins, hefðu tekjurnar ekki verið meiri en rétt til að duga. Samt streymdu framlögin inn á ótrúlega margvíslegan hátt og úr ótal áttum, frá ólíkasta fólki og stöðum. Müller þekkti ekki einn af hverjum tuttugu gefendum persónulega, og enginn þeirra sem lögðu starfinu lið hafði nokkru sinni verið beðinn um gjöf. Samt höfðu þegar borist yfir sex hundruð þúsund pund fram til nóvember 1858, í upphæðum sem spönnuðu allt frá átta þúsund og hundrað pundum niður í einn fjórðung úr pensi.

Einstakar kringumstæður í tengslum við sumar gjafirnar gerðu þær afar merkilegar. Þegar Müller var í hvíldarleyfi í Ilfracombe í september 1865 færði heiðursmaður nokkur honum peningagjöf og sagði honum um leið frá því sem hafði leitt til hennar. Hann var dugmikill kaupsýslumaður sem átti það til að efast um raunveruleika andlegra hluta. Hann hafði dregið mjög í efa sannleiksgildi frásagnanna af bænheyrslum sem hann hafði lesið eftir Müller. En þegar hann stóð frammi fyrir þessari einföldu og hreinskilnu frásögn fékk hann engan frið í efasemdum sínum. Að lokum ákvað hann að gera prófraun til að komast að því hvort Guð væri í raun og veru með Müller eins og hann hélt fram. Maðurinn vildi kaupa tiltekna fasteign ef hún fengist á sanngjörnu verði. Hann ákvað með sjálfum sér að ef hann hreppti eignina á því lága verði sem hann hafði sett sér sem markmið, skyldi hann gefa Müller hundrað pund. Hann fól umboðsmanni að leggja fram tilboð fyrir sína hönd, en var svo forvitinn að fá sem fyrst fréttir af því hvernig til tækist að hann fór sjálfur á uppboðsstaðinn. Honum til mikillar furðu var eignin slegin honum á því verði sem hann hafði sjálfur ákveðið. Hann var agndofa yfir þessu og leit á það sem sönnun þess að Guð starfaði í raun og veru með Müller og fyrir hann. Því einsetti hann sér að fara sjálfur og afhenda honum peningana, kynnast honum persónulega og berja þann mann augum sem Guð bænheyrði. Þegar hann fann hann ekki í Bristol hafði hann elt hann til Ilfracombe.

Þegar Müller hafði hlýtt á sögu hans og komist að því hvaðan hann var, minntist hann á hve oft hann fengi sannanir fyrir því hve undarlega Guð verkaði á huga fólks sem hann þekkti alls ekki neitt og leiddi það til að senda gjafir. Síðan bætti hann við: „Ég fékk fyrir skömmu bréf frá lögfræðingi í nágrenni við þig. Hann bað um rétt orðalag á erfðagjöf, þar sem ónefndur skjólstæðingur hans óskaði eftir að ánafna munaðarleysingjastarfinu eitt þúsund pund.“ Þá kom í ljós að maðurinn sem hann var að tala við var einmitt þessi ónefndi skjólstæðingur. Hann hafði sannfærst um að efasemdir hans væru rangar og ákveðið að ganga frá þessari erfðagjöf.

Í ágúst 1884 kom kristinn bróðir frá Bandaríkjunum í heimsókn til Müllers. Hann sagði honum hve ríkulega Guð hefði blessað hann við lestur hins útgefna vitnisburðar hans um trúfesti Guðs. Við andlát systur sinnar hafði hann erft nokkrar eignir og var nú kominn yfir hafið til að sjá munaðarleysingjaheimilin með eigin augum, kynnast stofnanda þeirra persónulega og afhenda honum allan arfinn, um sjö hundruð pund, til verks Drottins.

Aðeins sautján dögum síðar barst bréf með peningagjöf sem gladdi hjarta Müllers enn frekar. Það var frá eiginmanni konu sem hafði verið eitt af munaðarlausu börnunum. Hún hafði farið frá stofnuninni á sautjánda aldursári og við brottförina hafði Müller sjálfur gefið henni fyrstu tvö bindin af Skýrslunum. Eiginmaður hennar hafði lesið þau og haft meira andlegt gagn af þeim en nokkurri annarri bók fyrir utan Bók bókanna, og fundið trú sína styrkjast til muna. Hann var leikmannsprédikari í Fríkirkju meþódista, og Guð notaði þau blessuðu áhrif sem hann hafði sjálfur orðið fyrir til að hvetja hópinn sem hann hafði í sinni umsjá til að gefa sig Guði á vald með sama hætti.

Þetta eru nokkur dæmi um þær ótal uppörvanir sem fengu Müller til að lofa Guð án afláts þegar hann leit yfir þær.

Kristinn læknir sendi tíu pund í bréfi og sagði frá því hvernig hann hefði fyrst reynt að iðka trú sem byggðist á skyldurækni einni saman, en honum hefði mistekist. Eftir alvarleg veikindi lærði hann hins vegar að þekkja trú kærleikans, þegar hann skildi kærleika Guðs til sín í Kristi og lærði þannig að elska aðra. Á dögum myrkurs síns hafði hann haft mikið yndi af blómum og reist nokkur gróðurhús. Blómarækt var tómstundagaman hans og glæsilegt safn sjaldgæfra jurta var stolt hans. Hann tók niður og seldi eitt af þessum gróðurhúsum og sendi andvirðið sem „verðið fyrir skurðgoð sem kraftur Guðs steypti af stalli“. Annar gefandi lét fylgja sömu upphæð sem fékkst fyrir sölu á óþörfum bókum og myndum, og fátækur maður sendi hálfa krónu, „ávöxtinn af litlu tré í garðinum sínum“.

Fátæk kona nokkur hafði helgað munaðarleysingjastarfinu afkvæmi gælukanínu sinnar. En þegar ungarnir voru orðnir söluhæfir snerist henni hugur og hún „dró undan nokkuð af verðinu“. Þessi hluti var tvær kanínur, en þær fann hún hins vegar dauðar daginn sem átti að selja þær.

Í júlí 1877 bárust tíu pund frá nafnlausum gefanda ásamt bréfi sem felur í sér annan lærdómsríkan boðskap. Mörgum árum áður hafði bréfritarinn einsett sér frammi fyrir Guði að láta af vafasömum ávana og senda stofnuninni þá upphæð sem hann hefði annars eytt í þennan ósið. Heitið, sem hann hafði strengt á neyðarstundu, var óefnt allt þar til Guð minnti hann á syndina með nýjum erfiðleikum og sérstökum boðskap úr Orðinu: „Hryggið ekki anda Guðs.“ Þá fékk hann sigur yfir ávananum. Þar sem þessi siður hafði kostað hann um tuttugu og sex skildinga á ári, sendi hann alla upphæðina fyrir það tímabil sem hinn hátíðlegi sáttmáli hafði verið svikinn, ásamt loforði um frekari gjafir til að efna sama heit við Drottin. Þetta dæmi kennir okkur fleira en eitt. Það minnir okkur á hve dýrkeypt margt af því er sem við veitum okkur sjálfum. Þegar Sir Michael Hicks-Beach lagði fram fjárlögin fyrir árið 1897 benti hann á að áætlað væri að í Bretlandi væri árlega kastað á glæ óreyktum vindla- og sígarettustubbum að andvirði einnar og fjórðungs milljónar punda – sem jafngildir öllu því fé sem breskir kristnir menn verja árlega til ytra kristniboðs. Margs konar sjálfsdekrun, sem stuðlar hvorki að heilsu né nokkru gagni, myndi láta fjárhirslur Drottins flóa yfir ef því sem hún kostar væri varið til Hans. Þetta atvik minnir okkur einnig á þau mörgu heit sem strengd eru á neyðartímum en eru aldrei efnd þegar léttir til. Margar sorgir snúa aftur, eins og skýin sem koma aftur eftir rigninguna, til að minna á svikin loforð og vanræktar skyldur sem við höfum hryggt Guðs heilaga anda með. „Efndu það sem þú hefur heitið, því að Guð hefur ekki velþóknun á heimskingjum.“ Enn fremur lærum við hér hvernig næm og upplýst samviska bætir fyrir brot sín gagnvart Guði jafnt sem mönnum, og að ekki er hægt að bæta fyrir fyrri ótrúmennsku við hátíðlegan sáttmála með því einu að halda skilmála hans framvegis. Enginn heiðarlegur maður svíkur gamla skuld eða slakar á heiðarleika sínum með því einu að byrja upp á nýtt og borga jafnóðum. Sönn siðbót lítur um öxl og hefst á endurgreiðslu og yfirbót fyrir öll fyrri rangindi og ótrúmennsku. Það er eitt versta mein okkar tíma hve jafnvel lærisveinar eru gjarnir á að grafa fjárhagslegar og siðferðilegar skuldir fyrra lífs í gröf allt of auðveldrar gleymsku.

Gefandi nokkur, sem áður bjó í Tunbridge Wells, fylgdi reglu í gjöfum sínum sem var þvert á hátt heimsins. Eftir því sem fjölskylda hans stækkaði dró hann ekki úr gjöfum sínum, heldur gaf hann fyrir hvert barn sem Guð gaf honum þá upphæð sem það kostaði að meðaltali að framfleyta einu munaðarlausu barni. Loks, þegar hann hafði eignast sjö börn, hélt hann uppi sjö munaðarlausum börnum.

Nafnlaus gefandi skrifaði: „Ég hafði þá hugmynd að þegar maður ætti nóg fyrir eigin þörfum ætti hann að sjá fyrir þörfum annarra, og afleiðingin varð sú að ég átti aldrei nóg. Nú sé ég skýrt að Guð ætlast til þess að við gefum af því sem við höfum, en ekki af því sem við höfum ekki, og felum Honum allt hitt. Ég gef því í trú og kærleika, þar sem ég veit að ef ég leita fyrst ríkis Guðs og réttlætis Hans, þá mun allt annað veitast mér að auki.“

Annar sendi fimm pund til að efna leynilegt loforð um að færa þakkarfórn ef honum tækist að standast inntökupróf í opinbera stjórnsýslu. Hann bætti því við að Satan hefði ítrekað reynt að telja honum trú um að hann hefði ekki efni á því enn þá og ætti miklu hægara með að senda peningana litlu síðar. Margir aðrir hafa heyrt sömu lævísu tillöguna frá sama meistara vélabragða og föður lyginnar. Að fresta því að gefa jafngildir í raun oftast því að hætta við það, því að sá ávani að slá hlutum á frest ágerist ótrúlega hratt án þess að maður verði þess var.

Þeir sem höfðu vanið sig á að gefa báru almennt vitni um þá blessun sem þeir fundu í því að gefa reglubundið. Margir sem byrjuðu á því að gefa tíund, og þá ef til vill í anda lögmálshyggju, fundu sig knúna af vaxandi gleði yfir því að veita öðrum til að auka ekki aðeins upphæðina heldur einnig hlutfallið, í fimmtung, fjórðung, þriðjung og jafnvel helming af hagnaði sínum. Sumir sneru alveg við þeirri skiptireglu sem þeir höfðu byrjað á. Í fyrstu gáfu þeir tíund til málefna Drottins og héldu eftir níu tíundu hlutum, en síðar vörðu þeir níu tíundu hlutum til málefna Drottins og héldu aðeins eftir einni tíund handa sjálfum sér. Þeir sem læra að skilja hina djúpu merkingu orða Drottins okkar, „Sælla er að gefa en þiggja“, finna slíka gleði í því að hafa alla hluti til reiðu fyrir Hann að jafnvel persónuleg útgjöld eru vegin og metin í ljósi samvisku og kærleika, svo að engu sé sóað í óhóf eða hugsunarlausa sjálfsdekrun. Á efri árum sínum fannst Frances Ridley Havergal hún sjálf og allt sem hún átti vera svo fúslega og fyllilega gefið á vald Guðs, að hún fór aldrei inn í verslun til að eyða skildingi án þess að spyrja sjálfa sig hvort það væri Guði til dýrðar.

Müller mat gjafir aðeins að því marki sem þær voru peningar Drottins, fengnir með lögmætum hætti og gefnir á þann hátt sem Drottni þóknaðist. Allt til loka fór hann því af fyllstu samviskusemi og gætni í því hvernig hann tók við framlögum, jafnvel í hinni mestu neyð.

Í október 1842 fann hann sig leiddan til að bjóða systur nokkurri, sem virtist vera í miklum þrengingum og örbirgð, aðstoð og bauðst til að deila með henni jafnvel heimili sínu og pyngju ef þörf krefði.

Þetta tilboð varð til þess að hún viðurkenndi að hún ætti sjálf um fimm hundruð pund. Af samtali þeirra kom í ljós að hún geymdi þessa peninga sem varasjóð gegn mögulegum skorti í framtíðinni og reiddi sig á þá í stað þess að reiða sig á Guð. Müller sagði fátt við hana, en eftir að hún var farin sárbændi hann Drottin að gera henni hinn óþrjótandi auð sem hún átti í Kristi og hina himnesku köllun hennar svo raunverulega, að hún fyndi sig knúna til að leggja fyrir fætur Hans alla þessa fjárhæð, sem var þannig snara fyrir trú hennar og skurðgoð fyrir kærleika hennar. Ekki fór eitt einasta orð á milli þeirra um þetta mál, hvorki í ræðu né riti, og hann hitti hana ekki heldur. Eindregin ósk hans var sú að ef hún tæki slíkt skref yrði það ekki vegna mannlegra áhrifa eða fortalna, svo að eftirsjá hennar síðar meir yrði ekki bæði henni sjálfri til skaða og Meistara hennar til vanvirðu.

Í nærri fjórar vikur úthellti hann þó hjarta sínu fyrir Guði og bað þess að hún yrði frelsuð frá ágirnd. Þá óskaði hún aftur eftir viðtali og sagði honum hvernig hún hefði dag eftir dag leitað vilja Guðs varðandi þetta samansafnaða fé og öðlast skýra sannfæringu um að leggja bæri það allt á altari Hans. Þannig var þessi myndarlega upphæð, fimm hundruð pund, svo auðfengin á tíma mikillar neyðar að eitt orð frá Müller hefði tryggt hana. Í stað þess að mæla það orð hvatti hann hana til að ráðstafa peningunum ekki með þeim hætti að svo stöddu, heldur reikna kostnaðinn. Hún skyldi ekkert gera í fljótræði, svo að hún iðraðist þess ekki síðar, heldur bíða í að minnsta kosti hálfan mánuð í viðbót áður en hún tæki endanlega ákvörðun. Bréfaskipti hans við þessa systur er að finna í heild sinni í dagbók hans,* og eru þau til fyrirmyndar um guðrækilega varfærni, svo að hann gripi ekki eftir gjöf sem kynni að vera sprottin af röngum hvötum eða gefin af óundirbúnu hjarta. Þegar gjöfin var loks gefin komu upp óvæntar hindranir varðandi umráðarétt hennar og yfirfærslu fjárins, þannig að meira en þriðjungur úr ári leið áður en það barst. Á meðan gætti hvorki óþolinmæði né vantrausts af hans hálfu, og hann hafði ekki heldur frekara samband við hana. Guði til dýrðar skal því bætt við að síðar bar hún því glaðvær vitni að hún hefði aldrei eitt einasta augnablik séð eftir því að gefa alla upphæðina til þjónustu Hans og færa þannig traust sitt af peningunum yfir á Meistarann.

* Narrative, I. 487 o.áfr.

Fátæk sextug ekkja hafði selt litla húsið sitt, sem var eina eign hennar, og í ágúst 1853 lagði hún allt söluandvirðið, níutíu pund, í söfnunarbauk fyrir munaðarleysingjaheimilið á öðrum stað, handa Müller. Þeir sem komu fénu til Müllers þekktu til aðstæðna hennar og lögðu hart að henni að halda að minnsta kosti hluta upphæðarinnar eftir. Þeim tókst að telja hana á að halda eftir fimm pundum og sendu hin áttatíu og fimm pundin áfram. Þegar Müller frétti af málsatvikum óttaðist hann að gjöfin væri sprottin af skyndilegri hvatvísi sem hún kynni að sjá eftir síðar, og bauðst hann því til að greiða ferðakostnað hennar svo að hann gæti átt viðtal við hana. Hann komst að því að hún hafði verið fullkomlega ráðin í því í tíu ár áður en húsið var selt að ráðstafa söluandvirðinu með þessum hætti. En hann var þeim mun tregari til að þiggja gjöfina þar sem hún hafði þegar látið telja sig á að taka aftur fimm pund af hinni upphaflegu gjöf, og hann óttaðist að hún kynni að óska þess að hafa haldið meiru eftir. Hann féllst ekki á að taka við fénu fyrr en hann hafði lagt fast að henni að endurskoða þetta skref, án þess að hún léti segjast. En jafnvel þá neitaði hann að þiggja nokkurn hluta gjafarinnar til eigin nota, svo að hann yrði ekki fyrir illu umtali vegna málsins.

Í október 1867 barst lítil fjárhæð frá manni sem hafði mörgum árum áður tekið hana ófrjálsri hendi frá öðrum. Hann vildi með þessu inna endurgreiðslu af hendi og taldi að hinn kristni maður, sem féð hafði verið tekið frá, myndi samþykkja þessa aðferð við að skila því. Müller sendi peningana umsvifalaust til baka, án tillits til upphæðarinnar, svo að endurgreiðslan færi fram beint við þann aðila sem hafði verið rændur eða beittur rangindum. Hann hélt því fram að sá aðili ætti fyrst að fá peningana í hendur og síðan ráðstafa þeim eins og honum þætti best henta. Þar sem féð tilheyrði ekki þeim sem tók það, var það ekki hans að gefa það, ekki einu sinni fyrir hönd annars.

Á tímabili mikilla þrenginga barst Müller innsiglaður böggull sem í voru peningar. Hann vissi hvaðan sendingin kom og að gefandinn var kona sem var ekki aðeins skuldum vafin, heldur höfðu lánardrottnar hennar ítrekað krafið hana um lögvarðar skuldir sínar án árangurs. Ljóst var því að þetta voru ekki hennar peningar og þar af leiðandi ekki á hennar valdi að gefa þá. Án þess svo mikið sem að opna pappírsumbúðirnar sendi hann böggulinn aftur til sendanda – og það á stundu þegar ekki var til nægilegt fé til að mæta útgjöldum þess sama dags. Í júní 1838 óskaði ókunnugur maður, sem játaði á sig fjársvik, eftir því að inna af hendi endurgreiðslu ásamt vöxtum fyrir milligöngu Müllers. Í stað þess að senda peningana í pósti lagði Müller sig fram um að senda þá með bankaávísunum, sem gerði honum kleift, ef þörf krefði, að sanna trúmennsku sína sem milligöngumaður. Þetta er dæmi um þau fleygu orð að hinn heiðarlegi maður leggi mesta áherslu á að stunda það sem fagurt er fyrir sjónum allra manna.

Peningar sem sendir voru sem ágóði af tónlistarskemmtun, sem haldin var til styrktar munaðarlausu börnunum í suðurhluta Devon, voru kurteislega sendir til baka. Müller efaðist ekki um góðan hug þeirra sem stóðu fyrir þessu framtaki, en hann taldi að ekki ætti að afla fjár til verks Guðs með þessum hætti, og hann óskaði aðeins eftir peningum sem bærust á þann hátt sem Guði þóknaðist.

Vinum sem báðu um að fá að vita hvort gjafir þeirra hefðu borist á sérstaklega heppilegum tíma var vísað á næstu Skýrslu til að fá svar. Að viðurkenna að hjálpin hefði komið á afar hentugri stundu hefði verið óbein opinberun á skorti og hefði mátt túlka sem óbeina beiðni um frekari aðstoð – því að hjálp sem barst á ögurstundu myndi fljótt ganga til þurrðar. Þessi guðsmaður forðaðist því staðfastlega að ljóstra upp um slíka neyð með nokkrum hætti, svo að það hindraði ekki megintilgang hans, sem var „að sýna hve blessað það er að eiga við Guð einan og treysta Honum á dimmustu stundum“. Og þó að þörfin væri stöðug og varla væri búið að mæta einni kröfu þegar önnur reis, fannst honum þetta ekki erfitt líf og aldrei þreyttist hann á því.

Strax í maí 1846 var eftirfarandi málsgrein að finna í bréfi frá bróður nokkrum:

„Hvað eignir varðar sé ég ekki veginn skýrt fram undan. Ég treysti því að þær séu í raun og veru allar til ráðstöfunar fyrir Drottin. Ef þú vildir láta mig vita af einhverri þörf fyrir þær í þjónustu Hans, skal hvaða upphæð sem er undir tvö hundruð pundum vera þér til reiðu með um það bil viku fyrirvara.“

Þörfin var mikil á þeim tíma. Hve auðvelt og eðlilegt hefði ekki verið að skrifa til baka að munaðarleysingjastarfið þyrfti einmitt þá á hjálp að halda, og þar sem Müller væri rétt í þann mund að fara frá Bristol til að hvílast, yrði það sérstakur léttir ef bréfritarinn vildi senda svo sem eitt hundrað og níutíu pund! En að eiga við Drottin einan í öllu málinu þótti honum svo nauðsynlegt, bæði til að styrkja eigin trú og til að vitnisburður hans gagnvart kirkjunni og heiminum héldi krafti sínum, að hann sá þessa freistingu þegar í stað sem snöru. Hann svaraði því til að einungis Drottni væri hægt að trúa fyrir þörfum nokkurs hluta starfsins.

Peningum sem átti að leggja til hliðar í sjóð fyrir elliár hans, mögulega veikindatíma eða neyðartilvik í fjölskyldunni var ævinlega hafnað. Slík gjöf upp á eitt hundrað pund barst þann 12. október 1856, ásamt svo nærgætnu og kristilegu bréfi að hin lævísa freisting til að safna sér fjársjóðum á jörðu hefði borið sigur úr býtum, ef hjarta hans hefði ekki verið óhagganlega fast í þeim ásetningi að reiða sig aldrei á neina slíka mannlega fyrirhyggju. Hann hafði gert þetta mál svo rækilega upp við sig að það kom ekki til greina að taka það upp aftur. Hann ætlaði sér að lifa frá degi til dags á örlæti Drottins og leggja aðeins í eina fjárfestingu: að nota alla þá fjármuni sem Guð gæfi til að mæta þörfum fátækra, og treysta Guði til að endurgjalda sér ríkulega á eigin neyðarstundu, samkvæmt fyrirheitinu:

„Sá lánar Drottni, er líknar fátækum,og hann mun launa honum góðverk hans.“Orðskviðirnir 19:17.Orðskviðirnir 19:17 · Biblían 1981

Guð blessaði þetta hugarfar Müllers þegar í stað svo ríkulega að hið kurteislega bréf hans, þar sem hann afþakkaði gjöfina handa sjálfum sér, varð til þess að gefandinn bað hann ekki aðeins um að nota hundrað pundin til munaðarleysingjastarfsins, heldur bætti hann við þá upphæð annarri gjöf upp á tvö hundruð pund til viðbótar.