„Frásagan af handleiðslu Drottins“

Það sem er heilagt má ekki einu sinni snerta af gáleysi.

Frásögnin sem George Müller ritaði um handleiðslu Drottins er, einkum á köflum, nánast eins og innblásið rit. Ástæðan er sú að hún rekur einfaldlega guðlega leiðsögn í lífi eins manns – ekki hans eigin verk eða áform, þjáningar eða þjónustu, heldur handleiðslu Drottins í lífi hans og verk Hans í gegnum hann.

Þetta minnir okkur á hinn eftirtektarverða kafla í Postulasögunni þar sem Guði er fimmtán sinnum á tuttugu versum teflt djarflega fram sem hinum eina geranda í öllum atburðum. Páll og Barnabas röktu í áheyrn safnaðarins í Antíokkíu, og síðar í Jerúsalem, ekki það sem þeir höfðu gert fyrir Drottin, heldur allt sem Hann hafði gert með þeim og hvernig Hann hafði lokið upp dyrum trúarinnar fyrir heiðingjum – hvaða tákn og undur Guð hafði unnið meðal heiðingjanna fyrir þeirra hendur. Í sama anda leggur Pétur áherslu á það frammi fyrir ráðinu hvernig Guð hafði valið munn hans til þess að heiðingjarnir skyldu heyra orð fagnaðarerindisins og trúa. Hann minnir á hvernig Guð hafði gefið þeim heilagan anda og engan mun gert á Gyðingum og heiðingjum, heldur hreinsað hjörtu þeirra með trúnni, og hvernig Hann sem þekkir öll hjörtu hafði þannig borið þeim vitni. Síðan tekur Jakob í sama streng og vísar til þess hvernig Guð hafði vitjað heiðingjanna til að taka Sér úr hópi þeirra lýð sem bæri nafn Hans. Að lokum vitnar hann í tvo staði úr Gamla testamentinu, eða staðfærir þá, og dregur þannig allt málið saman á viðeigandi hátt:

„Drottinn, sem gjörir allt þetta.“

„Guði eru kunn öll verk Hans frá upphafi veraldar.“ (Postulasagan 14:27–15:18, KJV.)

Ekki er hægt að fara í grafgötur um merkingu þessa endurtekna orðalags. Hér er Guði lýst sem hinum eina geranda, og jafnvel fremstu postularnir, líkt og Páll og Pétur, eru einungis verkfæri í Hans höndum. Engin tuttugu vers í orði Guðs geyma ríkari eða tíðari lexíur um vanmátt mannsins og smæð hans annars vegar, en algnægð og almætti Guðs hins vegar. Það var Guð sem vann í mönnum fyrir tilstilli manna. Það var Hann sem valdi Pétur sem málpípu Sína, Hann sem lauk upp lokuðum dyrum með lykli Sínum, Hann sem vitjaði þjóðanna, gerði syndara að heilögum mönnum og var þegar farinn að kalla Sér út lýð sem bæri nafn Hans, hreinsa hjörtun og bera þeim vitni. Það var Hann og Hann einn sem gerði öll þessi undraverk, samkvæmt vitneskju Sinni og áætlun frá upphafi um það sem Hann ætlaði að gera. Við erum ekki fyrst og fremst að lesa Postulasöguna, heldur söguna af verkum Guðs í gegnum postulana. Ætli það hafi ekki einmitt verið þessi kafli í hinni innblásnu bók sem gaf ef til vill hugmyndina að nafni þessarar dagbókar, þar sem lýst er „handleiðslu Drottins í lífi George Müllers“?

Við getum aðeins rennt fljótt yfir þessa frásögn eða dagbók í heild sinni. Þessi styttri frásögn er vísvitandi dregin saman til að hún nái til fleiri lesenda, jafnvel fólks sem er önnum kafið. Því var ekki hægt að gera dagbókinni fyllri skil hér, enda spannar hún í upprunalegri mynd um þrjú þúsund prentaðar blaðsíður og telur nærri eina milljón orða. Þeir sem geta og vilja lesa hina ítarlegri frásögn geta nálgast hana á lágu verði,* og er eindregið mælt með því að menn lesi hana vandlega og í góðu tómi. En í þessu riti tekur ævisagan á sig bæði styttri og ólíka mynd.

* Fimm bindi á 16 skildinga. Gefið út hjá Jas. Nisbet & Co., London, auk síðari ársskýrslna á 3 pens hver.

Dagbókin er að miklu leyti sett saman úr ársskýrslum starfsins, dregin saman úr þeim og síðan aukin með þeim. Eðli málsins samkvæmt og af nauðsyn hefur hún því ekki aðeins að geyma þúsundir smáatriða, heldur einnig miklar og óhjákvæmilegar endurtekningar ár eftir ár, því líklegt var að hver ný skýrsla félli í hendur einhverjum sem aldrei höfðu lesið skýrslur fyrri ára. Óskin og markmiðið með þessu styttra minningarriti er að draga fram aðalatriði frásagnarinnar og líta yfir alla ævisöguna líkt og af hinum háu tindum eða útsýnisstöðum sem finna má í þessari merkilegu dagbók. Líkt og sá sem stendur á háum fjallstindi og horfir í allar höfuðáttir fær í senn snögga, áhrifamikla og heildstæða yfirsýn og samanburð á öllu landslaginu, getur lesandinn þannig í einni svipan tileinkað sér þau sterku einkenni í skapgerð og ævistarfi þessa guðhrædda manns sem hvetja til nýrra framfaraskrefa í trú og heilögu líferni. Fáeinar dæmigerðar færslur úr dagbókinni fá hér sinn stað, og aðrar aðeins í megindráttum. Hvað meginþorrann varðar nægir hins vegar að gefa almennt yfirlit, flokka helstu staðreyndirnar og nefna nokkur dæmigerð dæmi og frásagnir undir hverjum flokki.

Þegar litið er á þessa frásögn í heild ber að gefa nokkrum skýrum sérkennum gaum. Hér birtist okkur vitnisburður og opinberun um sjö eftirtektarverða reynsluþætti:

1. Reynsla af tíðum og stundum langvinnum fjárhagskröggum.

Handbært fé til persónulegra þarfa, til framfærslu hundraða og þúsunda munaðarlausra barna og fyrir hinar ýmsu greinar starfsins hjá Biblíufræðslustofnuninni, var oft komið niður í eitt einasta pund, eða jafnvel eitt pens, og stundum ekki neitt. Því var nauðsynlegt að bíða stöðugt frammi fyrir Guði og líta beint til Hans eftir öllum birgðum og úrræðum. Mánuðum og jafnvel árum saman, á nokkrum tímabilum í starfinu, bárust nauðsynjar aðeins frá mánuði til mánaðar, viku til viku, degi til dags, klukkustund til klukkustundar! Þannig var trúnni haldið í lifandi þjálfun og sífelldri reynslu.

2. Reynsla af óbreytanlegri trúfesti Guðs föður.

Þrengingarnar voru langar og strangar, en aldrei kom það fyrir að hjálpin brygðist; aldrei rann upp matmálstími án þess að minnsta kosti einföld máltíð væri á borðum, og aldrei kom upp sá skortur eða sú neyð að guðleg forsjón og stuðningur mætti henni ekki. Müller sagði við höfund þessarar bókar: „Ekki einu sinni, ekki fimm sinnum og ekki fimm hundruð sinnum, heldur þúsundum sinnum á þessum sextíu árum höfum við ekki átt nóg fyrir einni máltíð í viðbót, hvorki í mat né peningum; en ekki einu sinni hefur Guð brugðist okkur; ekki einu sinni höfum við eða hin munaðarlausu börn þurft að líða hungur eða farið á mis við nokkuð gott.“ Árin frá 1838 til 1844 voru tímabil sérstakra og langvinnra þrenginga, en þegar neyðarstundin rann í raun upp var þörfinni ætíð mætt, þótt oft væri það á síðustu stundu.

3. Reynsla af verki Guðs í huga, hjarta og samvisku þeirra sem lögðu starfinu lið.

Það borgar sig ríkulega að lesa sig skref fyrir skref í gegnum þessar þúsundir blaðsíðna, þó ekki væri nema til að rekja hvernig hönd Guðs snertir driffjaðrir mannlegra athafna um allan heim á Sinn eigin hátt á tímum mikillar neyðar, og stillir bæði upphæðina og nákvæman dag og stund framlagsins af við þá þörf sem fyrir hendi er. Bókstaflega frá endimörkum jarðar hafa karlar, konur og börn, sem aldrei höfðu séð Müller og gátu ekkert vitað um þrengingarnar á þeirri stundu, fengið innblástur á hárréttu augnabliki til að senda aðstoð, einmitt í þeirri upphæð eða því formi sem mest þurfti á að halda. Í ótal tilvikum, meðan hann lá á kné í bæn, barst svarið í svo nákvæmu samræmi við bænabeiðnina að öll tilviljun er útilokuð sem skýring og maður knúinn til að trúa á Guð sem bænheyrir.

4. Reynsla af því að eiga allt sitt stöðugt undir hinum ósýnilega Guði og engu öðru.

Skýrslurnar, sem gefnar voru út árlega til að kynna almenningi sögu og framgang starfsins og gera hinum mörgu gefendum sem áttu rétt á skýrslu grein fyrir ráðsmennskunni, fólu ekki í sér neina beina beiðni um stuðning. Eitt sinn, þegar neyðin var mjög mikil, fann Müller sig knúinn til að fresta útgáfu hinnar venjulegu ársskýrslu, svo að enginn skyldi túlka frásögnina af því starfi sem þegar hafði verið unnið sem ákall um hjálp við það sem fram undan var, og rýra þannig dýrð hins mikla Gjafara.* Hinn lifandi Guð einn var og er verndari þessara stofnana, og aldrei hefur verið litið til nokkurs manns sem bakhjarls þeirra, hversu vitur, auðugur, göfugur eða áhrifamikill sem hann kann að vera.

* Til dæmis kemur fram í II. bindi, bls. 102, að skýrslan sem þar birtist nái yfir árin 1846–1848 og að engin skýrsla hafi verið gefin út fyrir árið 1847. Á bls. 113, undir dagsetningunni 25. maí, standa þessi orð: „sem er hvergi nærri nóg til að standa straum af heimilishaldinu,“ o.s.frv.; og 28. og 30. maí orð á þessa leið: „nú í fátækt okkar“, „í þessari miklu neyð okkar“, „á þessum þrengingadögum“. Herra Wright telur að einmitt af þeirri ástæðu hafi Müller ekki gefið út skýrsluna fyrir árið 1847.

5. Reynsla af samviskusamlegri aðgát við móttöku og ráðstöfun gjafa.

Hér er fyrirmynd fyrir alla sem starfa sem ráðsmenn Guðs. Hvenær sem einhverjar efasemdir vöknuðu um að rétt eða ráðlegt væri að þiggja það sem boðið var, var gjöfinni hafnað, hversu brýn sem þörfin var, nema eða þar til slíkir annmarkar voru ekki lengur fyrir hendi. Ef vitað var að gefandinn stæði ekki í skilum með löglegar skuldir sínar, þannig að féð bar með réttu öðrum; ef gjöfin var bundin kvöðum og skilyrðum sem hindruðu frjálsa notkun hennar í þjónustu Guðs; ef hún var ætluð í stofnsjóð eða sem ellilífeyrir handa Müller, eða til að tryggja framtíð stofnananna; eða ef einhver vísbending eða grunur var um að framlagið væri gefið með semingi, ólund eða í eigin vegsemdarskyni, var því umsvifalaust hafnað og skilað. Í sumum tilvikum, jafnvel þegar um háar fjárhæðir var að ræða, voru gefendur hvattir til að bíða þar til frekari bæn og íhugun hefði leitt skýrt í ljós að þeir væru að breyta samkvæmt guðlegri leiðsögn.

6. Reynsla af ítrustu varfærni til að koma í veg fyrir að brýn neyð yrði látin uppi við utanaðkomandi fólk, jafnvel í ógáti.

Samstarfsfólki stofnananna var leyft að eiga svo náið samfélag og búa yfir svo nákvæmri vitneskju um stöðu starfsins að það styddi ekki aðeins við sameiginlegt vinnuframlag, heldur einnig við sameiginlegar bænir og sjálfsafneitun. Án slíkrar vitneskju hefðu þau hvorki getað þjónað, beðið né fært fórnir af skynsemi og skilningi. En þessum samverkamönnum var lagt afar alvarlega og ítrekað á hjarta að ljóstra aldrei upp við utanaðkomandi um nokkurn skort í starfinu, ekki einu sinni á alvarlegustu neyðarstundum. Eina athvarfið átti ætíð að vera sá Guð sem heyrir hróp hins þurfandi; og því meiri sem neyðin var, þeim mun meiri varð aðgátin, svo að ekki bæri einu sinni á því að litið væri frá guðlegri hjálp til mannlegrar.

7. Reynsla af vaxandi djörfung trúarinnar til að biðja um stóra hluti og treysta á að þeir veitist.

Eftir því sem trúin var iðkuð efldist hún, svo að það varð jafn auðvelt og eðlilegt að biðja í fullu trausti um hundrað, þúsund eða tíu þúsund pund eins og það hafði áður verið að biðja um eitt pund eða eitt pens. Eftir að traustið á Guði hafði styrkst í skóla reynslunnar og Guð hafði reynst trúr, kostaði það ekki meiri dirfsku að varpa sér á Guð til að sjá fyrir tvö þúsund börnum og standa undir minnst tuttugu og fimm þúsund punda ársútgjöldum vegna þeirra, heldur en á fyrri stigum starfsins þegar litið var til Hans til að annast tuttugu heimilislaus og munaðarlaus börn sem kostuðu tvö hundruð og fimmtíu pund á ári. Aðeins með því að nota trúna komumst við hjá því að glata henni í reynd, og á hinn bóginn leiðir iðkun trúarinnar til þess að við losnum við vantrúna sem hindrar máttarverk Guðs.

Þetta stutta ágrip af efni þúsunda dagbókarfærslna er afrakstur ítrekaðrar og vandlegrar rannsóknar á blaðsíðu eftir blaðsíðu, þar sem óteljandi smáatriði úr langri reynslu Müllers sem samverkamanns Guðs hafa verið skráð af þolinmæði og ítrustu nákvæmni. Hann leit ekki aðeins á sig sem ráðsmann himnesks Meistara, heldur einnig sem trúnaðarmann yfir gjöfum manna, og því kappkostaði hann að „stunda það sem fagurt er fyrir sjónum allra manna“. Hann hefði getað sleppt því að gefa út nokkra skýrslu eða leggja öll þessi smáatriði fyrir augu almennings, og samt verið jafn trúr ráðsmaður gagnvart Guði; en þá hefði hann ekki verið jafn dyggur trúnaðarmaður gagnvart mönnum.

Á okkar dögum er algengt að menn taki við talsverðum fjárhæðum úr ýmsum áttum til líknarmála án þess þó að gera nokkra grein fyrir slíkri fjárvörslu. Hversu heiðarlegir sem slíkir menn kunna að vera, breyta þeir ekki aðeins óskynsamlega heldur réttlæta þeir með framferði sínu aðra sem nota slíkt ábyrgðarleysi sem yfirskin fyrir kerfisbundin svik. Allur ferill Müllers er þeim mun vammlausari sem umsjón hans með þessu mikla trúnaðarstarfi þolir hina ströngustu skoðun.

Þetta stutta yfirlit yfir lærdómana í dagbók hans gæti vel vakið tortrygginn og vantrúaðan anda okkar efasemdartíma til umhugsunar. Þeir sem efast um mátt bænarinnar til að kalla fram raunverulega blessun, eða rugla trúnni á Guð saman við auðtrúni og hjátrú, hljóta að undrast og jafnvel hneykslast á slíkum fjölda staðreynda. En ef einhver lesandi efast enn um staðreyndirnar, eða heldur að þær séu hér færðar í villandi búning eða sveipaðar ímynduðum dýrðarljóma, er honum hér með boðið að rannsaka sjálfur hinar einstaklega nákvæmu skýrslur sem Guð leiddi George Müller til að leggja fyrir heiminn á prenti, svo að engu verður breytt. Jafnframt fylgdi hann þeim úr hlaði með djarfri og ítrekaðri áskorun til hvers þess sem vildi, að leggja hverja einustu fullyrðingu undir ströngustu rannsókn og sanna, ef unnt væri, að svo mikið sem eitt atriði væri á nokkurn hátt ósatt, ýkt eða villandi. Frásögnin er laus við alla tilfinningasemi og einkennist af svo rólegri og stærðfræðilegri nákvæmni að lesandinn skynjar óhjákvæmilega hve nánast vélrænt nákvæmur höfundurinn var við skráninguna, og það vekur traust á því að hér sé sagður hinn algjöri og nakti sannleikur.

Eitt varnaðarorð ætti, líkt og fagnaðarboðskapur Habakkuks – „Hinn réttláti mun lifa fyrir trú sína“ – að vera ritað stórum og skýrum stöfum, svo að jafnvel sá sem rennir fljótt yfir textann taki eftir því. Enginn skyldi eigna George Müller slíka undraverða náðargjöf trúarinnar að hún hafi hafið hann upp yfir venjulega trúaða menn og gert hann ósnertanlegan fyrir þeim freistingum og veikleikum sem allar breyskar sálir eru berskjaldaðar fyrir. Hann var stöðugt útsettur fyrir árásum Satans, og við sjáum hann iðulega játa sömu syndir og aðrir, og jafnvel vantrú, og stundum er hann bugaður af einlægri hryggð yfir því að hafa vikið frá Guði. Raunar fannst honum hann vera spilltari að eðlisfari en flestir aðrir og algjörlega hjálparvana, jafnvel sem trúaður maður. Var það ekki einmitt þessi fátækt í anda og hryggð yfir syndinni, þessi vitund um algjört verðleikaleysi og vanmátt, sem rak hann svo mjög að hásæti náðarinnar og til hins almiskunnsama og almáttuga Föður? Af því að hann var svo veikburða, studdist hann þétt við hinn sterka arm Hans, en máttur Hans birtist ekki aðeins í veikleika, heldur getur hann einungis fullkomnast í veikleika.*

* Fyrra Korintubréf 12:1–10.Fyrra Korintubréf 12:1–10

Fyrir þá sem halda að enginn maður geti búið yfir slíkum bænarkrafti eða lifað slíku trúarlífi nema hann sé undantekning frá venjulegum mannlegum breyskleika, er hjálplegt að finna í þessari sömu dagbók, sem er svo björt af frásögnum um gæsku Guðs, dimma skugga meðvitaðrar syndar og sektar. Jafnvel mitt í auðlegð miskunnar og guðlegrar íhlutunar varð hann fyrir freistingum til vantrausts og óhlýðni. Stundum þurfti hann að harma vald þeirra yfir sér, eins og þegar hann stóð sjálfan sig eitt sinn að því að kvarta í hljóði yfir kalda kindalærinu sem var uppistaðan í sunnudagsmáltíð hans! Við lesturinn uppgötvum við að hér eigum við samfélag við mann sem var ekki aðeins sama eðlis og við sjálf, heldur fannst honum hann vera enn berskjaldaðri en flestir aðrir fyrir valdi hins illa og þurfa því á sérstökum varðveislukrafti að halda. Varla var hann lagður af stað út á sína nýju braut, þar sem hann átti allt sitt undir Guði einum, þegar hann játaði að hann væri „svo syndugur“ að hann hefði um hríð alið með sér þá hugsun að „það þýddi ekkert að treysta á Drottin á þennan hátt“, og óttaðist að hann hefði ef til vill þegar gengið of langt í þessa átt með því að skuldbinda sig til slíkrar stefnu.* Vissulega var þessi freisting fljótt sigruð og Satan gerður til skammar, en við og við var svipuðum logandi skeytum skotið að honum sem slökkva þurfti með sama skildi trúarinnar. Aldrei, allt til síðustu lífsstundar, gat hann treyst sjálfum sér eða sleppt takinu á Guði í eitt einasta augnablik og vanrækt orð Guðs og bænina án þess að falla í synd. „Hinn gamli maður“ syndarinnar var alla tíð of sterkur fyrir George Müller einan, og því lengur sem hann lifði „lífi í trausti“, þeim mun minna traust setti hann á sjálfan sig.

* I. bindi, bls. 73.

Önnur staðreynd, sem verður æ meira áberandi við lestur hverrar nýrrar blaðsíðu í dagbók hans, er sú að í hversdagslegum og smáum málum jafnt sem óvenjulegum og stórum steig hann ekkert skref án þess að leita fyrst ráða í orðum Guðs og biðja Hann um leiðsögn með bæn í trú. Einkunnarorð lífs hans voru að komast að vilja Guðs áður en hann tæki sér nokkuð fyrir hendur, og bíða þar til vilji Hans væri skýr, því aðeins þannig getur maður bæði hlotið blessun í eigin sál og farsæld í verki handa sinna.* Margir lærisveinar, sem eru tiltölulega djarfir að leita hjálpar Guðs á stórum neyðarstundum, láta hjá líða að koma til Hans af sömu djörfung í málum sem virðast of lítilvæg til að íþyngja huga Guðs eða kalla á íhlutun Hans sem telur jafnvel hárin á höfði okkar og lætur ekki eitt einasta hár glatast. Höfundur þessarar dagbókar komst hjá þessari miklu snöru og bar jafnvel hin minnstu mál fram fyrir Drottin.

* I. bindi, bls. 74.

Enn fremur kappkostar hann stöðugt í dagbók sinni að verja hið góða nafn Hans sem hann þjónar fyrir hvers kyns ámæli; hann getur ekki hugsað sér að slíkur Guð sé talinn harður húsbóndi. Strax í júlí 1831 komst sá falski orðrómur á kreik að hann og eiginkona hans væru hálfsoltin og að tilteknir líkamlegir kvillar stöfuðu af skorti á lífsnauðsynjum. Hann fann sig þá knúinn til að skrá það til vitnis að þótt þau hefðu oft verið svo naumt haldin að ekki væri eitt einasta pens eftir og síðasti brauðhleifurinn væri á borðinu, hefðu þau enn aldrei sest að snæðingi án þess að hafa einhverja næringarríka fæðu. Þennan vitnisburð endurtók hann af og til, allt þar til skömmu áður en hann hélt heim í hús Föðurins á hæðum. Því má líta svo á að hann nái yfir allt þetta trúarlíf sem spannaði nærri sjötíu ár.

Skyldur vitnisburður, sem fyrst kom fram á þessum sama tíma og var á líkan hátt endurtekinn á hverjum áfanga pílagrímsferðar hans, lýtur að trúfesti Drottins í því að láta kraft fylgja orði Sínu, í samræmi við hið ákveðna og ótvíræða fyrirheit í Jesaja 55:11: „Mitt orð ... hverfur ekki aftur til mín við svo búið, eigi fyrr en það hefir framkvæmt það, sem mér vel líkar, og komið því til vegar, er ég fól því að framkvæma.“ Það er mjög eftirtektarvert að þetta er ekki sagt um orð manna, hversu viturlegt, mikilvægt eða einlægt sem það kann að vera, heldur um orð Guðs. Við höfum því fullan rétt til að vænta þess og gera tilkall til þess að svo fremi sem boðskapur okkar er ekki mannlegur uppspuni eða byggður á mannlegu valdi, heldur boðskapur Guðs í gegnum okkur, muni það aldrei bregðast að hann framkvæmi það sem Honum vel líkar og komi hinu guðlega erindi til vegar, jafnvel þótt hann virðist engan árangur bera á þeirri stundu. Þegar Müller ræðir um eigin prédikun ber hann vitni um að á nánast hverjum einasta stað þar sem hann talaði orð Guðs, ef ekki öllum, hvort sem það var í stærri kapellum eða minni salarkynnum, hafi Drottinn sett innsigli Síns eigin vitnisburðar á orðið. Hann tók þó eftir því að blessunin fylgdi ekki útisamkomum hans á jafn augljósan eða ríkulegan hátt. Aðeins í einu tilviki hafði honum borist til eyrna að greinilegur árangur hefði orðið, og það var í tilviki liðsforingja í hernum sem kom þangað til að gera gys. Müller hélt að Drottni kynni að þóknast að leyfa honum ekki að sjá hinn raunverulega ávöxt af starfi sínu á útisamkomum, eða að ekki hefði verið beðið nógu mikið fyrir þeim með bæn í trú; en hann komst að þeirri niðurstöðu að slík prédikun væri ekki hans hlutverk að svo stöddu, þar eð Guð hafði ekki innsiglað hana með blessun á jafn augljósan hátt.Jesajabók 55:11 · Biblían 1981

Í dagbók hans er mjög oft minnst á þann líkamlega veikleika og vanheilsu sem hann þjáðist af.

Baráttan við líkamlega vanheilsu stóð nánast alla ævi og bætir nýjum lærdómi við lífssögu hans. Styrkur trúarinnar varð að sigrast á veikleika holdsins. Við sjáum hann oft þjást af líkamlegum meinum, og stundum svo alvarlega að hann var ófær til vinnu.

Snemma árs 1832 brast til dæmis æð í maga hans og missti hann mikið blóð við blæðinguna. Daginn eftir var sjálfur drottinsdagur og sjá þurfti fyrir fjórum prédikunarstöðum utan bæjarins, en ef hann væri óvinnufær yrði að kalla einn verkamanninn þaðan til að hlaupa í skarðið fyrir hann heima. Eftir klukkustundar bæn fann hann að honum var gefin trú til að rísa úr rekkju, klæðast og ganga til kapellunnar. Þótt hann væri mjög máttfarinn, svo að þessi stutti spölur þreytti hann, fékk hann hjálp til að prédika eins og venjulega. Eftir guðsþjónustuna taldi vinur hans, sem var læknir, mjög um fyrir honum og sagði að þetta framferði gæti valdið honum varanlegum skaða; en hann svaraði því til að hann hefði sjálfur litið á það sem dirfsku og oflæti ef Drottinn hefði ekki gefið honum trúna til þess. Hann prédikaði bæði síðdegis og um kvöldið, efldist frekar en hitt við hverja áreynslu og fann ekki fyrir neinum eftirköstum á eftir.

Við lestur ævisögu Müllers og frásagna af slíkri reynslu er ólíklegt að allir verði sammála um hversu skynsamleg breytni hans hafi verið í hverju tilviki. Sumir munu lofa hana, en aðrir ef til vill fordæma. Sjálfur bætir hann heilbrigðu varnaðarorði við þessa færslu í dagbók sinni og brýnir fyrir lesendum að enginn skyldi fylgja fordæmi hans í slíku máli nema honum hafi verið gefin til þess trú; en hann fullvissar jafnframt hvern þann sem fær slíka trú frá Guði til að takast á hendur verk fyrir Hann, að slíkt traust muni reynast sem ekta gjaldmiðill sem tekinn er gildur þegar honum er fram vísað. Sjálfur fór hann ekki alltaf þessa sömu leið, því hann hafði ekki alltaf slíka trú, og það verður honum tilefni til að gera í dagbók sinni dýrmætan greinarmun á náðargjöf trúarinnar og náð trúarinnar, sem vert er að íhuga vandlega.

Hann tekur fram að hann hafi ítrekað beðið með sjúkum þar til þeir fengu bót meina sinna, og þá beðið skilyrðislaust um blessun líkamlegrar heilsu – en það segist hann síðar á ævinni ekki hafa getað gert. Nánast alltaf í slíkum tilvikum var bæninni svarað, en þó ekki í öllum tilvikum. Eitt sinn, í hans eigin tilviki strax árið 1829, hafði hann fengið lækningu af langvinnum líkamlegum kvilla sem tók sig aldrei upp aftur. Samt þjáðist þessi sami Guðs maður síðar af sjúkdómum sem læknuðust ekki á slíkan hátt, og oftar en einu sinni gekkst hann undir kostnaðarsama skurðaðgerð hjá færum skurðlækni.

Sumir munu eflaust segja að jafnvel þennan trúarmann hafi skort þá trú sem þurfti til að hans eigin líkami hlyti lækningu; en við verðum að leyfa honum að tala fyrir sig sjálfan, einkum þar sem hann gerir grein fyrir eigin skilningi á náðargjöf trúarinnar og náð trúarinnar. Hann segir að náðargjöf trúarinnar sé að verki hvenær sem við „gerum eitthvað eða trúum einhverju þar sem það væri ekki synd að gera það ekki eða trúa því ekki“; en náð trúarinnar sé að verki „þar sem við gerum eitthvað eða trúum einhverju sem væri synd að gera ekki eða trúa ekki“. Í fyrra tilvikinu höfum við ekkert ótvírætt boð eða fyrirheit til að styðjast við, en í hinu síðara höfum við það. Náðargjöf trúarinnar er ekki alltaf virk, en náð trúarinnar verður ætíð að vera það, þar sem hún hvílir á skýru orði Guðs, og skortur á trú eða jafnvel veikleiki í trúnni við slíkar aðstæður felur í sér synd. Það komu þó fyrir tilvik, bætir hann við, þar sem Drottinn hafði stundum þóknun á að veita honum eitthvað í líkingu við náðargjöf trúarinnar, svo að hann gat beðið skilyrðislaust og vænt svars í fullu trausti.

Við getum nú skilið við þessa dagbók sem heild, eftir að hafa litið á þau almennu einkenni sem setja svip á hinar mörgu blaðsíður hennar. En ítrekað skal að hverjum þeim lesanda sem vill sjálfur kynna sér efni hennar vandlega mun lesturinn reynast náðarmeðal. Að lesa lítið eitt í senn og láta íhugun og sjálfsrannsókn fylgja í kjölfarið mun styrkja trúna til muna, þótt það veki jafnframt oft djúpa auðmýkt vegna hins augljósa munar sem lesandinn skynjar milli þess og eigin vantrúar og ótrúmennsku. Þessi maður lifði á sérstakan hátt með Guði og í Guði, og skilningarvit hans voru þjálfuð til að greina gott frá illu. Samviska hans varð æ næmari og dómgreind hans einstaklega skörp, svo að hann kom auga á blekkingar sem fara fram hjá flestum og sá fyrir hættur sem líkt og blindsker fram undan geta valdið tjóni og jafnvel tortímingu á þjónustunni, ef ekki á skapgerðinni sjálfri. Því fer þess vegna fjarri að höfundur þessa minningarits vilji koma í stað dagbókarinnar; þvert á móti vill hann hvetja marga sem ekki hafa lesið hana til að kynna sér hana sjálfir. Þeir munu finna að hún markar slóð náinnar, daglegrar göngu með Guði, þar sem breytni og jafnvel hvatir eru skref fyrir skref og af árvökulli gát skoðaðar og vegnar á vogarskálum Guðs sjálfs.

Ef draga á saman í örfáum orðum þau áhrif sem vandlegur lestur allrar þessarar frásagnar og viðbótarársskýrslnanna hefur á lesandann, eru þau einfaldlega þessi: TRAUST Á GUÐI.

Í stuttri frásögn af Beate Paulus sárbænir prestsfrúin Guð á mikilli neyðarstund um að yfirgefa sig ekki, og bætir því hnyttilega við að hún sé „fús til að verða sú önnur í röðinni sem Hann kynni að yfirgefa“, en hún sé „staðráðin í að verða ekki sú fyrsta“.* George Müller trúði því að á öllum öldum hefði enn aldrei verið til sá sannur og trúfastur trúaður maður sem Guð hefði reynst svikull eða ótrúr, og hann var fullviss um að óhætt væri að treysta Honum, því „þótt vér séum ótrúir, þá verður hann samt trúr, því að ekki getur hann afneitað sjálfum sér.“** Guð hefur ekki aðeins talað, heldur einnig svarið eið; orð Hans er staðfest með eiði Hans: þar sem Hann hafði við engan æðri að sverja, sór Hann við sjálfan Sig. Og allt er þetta gert til þess að við mættum eiga örugga hughreystingu og hafa djörfung til að reiða okkur á Hann, grípa fyrirheit Hans og halda fast í það. Vantrúin gerir Guð að lygara, og það sem verra er, að meinsærismanni, því hún lítur svo á að Hann svíki ekki aðeins orð Sitt heldur einnig eið Sinn. George Müller trúði, og af því að hann trúði, bað hann; og þegar hann bað, vænti hann; og þegar hann vænti, þáði hann. Sæll er sá sem trúir, því að rætast mun það sem Drottinn hefur talað.

* Faith's Miracles, bls. 43.

** Síðara Tímóteusarbréf 2:13.Seinna Tímóteusarbréf 2:13