Samantekt á ævistarfinu

Dauðinn lokar dyrunum að jarðneskri þjónustu, hvaða dyrum sem hann kann að ljúka upp að annars konar starfi á öðrum sviðum. Margt bendir til þess að þjónustan handan grafar sé bæði linnulaus og óþreytandi. Hinir sælu dánu „hvílast vissulega frá erfiði sínu“ – frá striti og sársaukafullum verkefnum – „en verk þeirra“ – störf þeirra fyrir Guð – „fylgja þeim“ þangað sem áreynslan veldur engri þreytu.

Því er hér vel við hæfi að draga saman árangurinn af því starfi sem einn maður hafði öðrum fremur haft umsjón með frá upphafi. Ein setning úr penna Müllers lýsir þeim tilgangi sem öll tilvera hans snerist um: „Ég hef með gleði helgað allt líf mitt því markmiði að sýna með dæmum hve miklu má áorka með bæn og trú.“ Þetta bjó í senn í haginn fyrir mótun skapgerðar þess manns sem hafði svo einbeitt markmið og fyrir þróun þess verks þar sem markmið hans varð að veruleika. Elsti vinur Müllers, Robert C. Chapman í Barnstaple, kemst svo fallega að orði að „þegar aðalhlutverk manns er að þjóna Drottni og þóknast Honum verða allar kringumstæður hans honum að þjónum“. Við munum sjá að þessi spakmæli sönnuðust í ævistarfi Müllers.

Fimmtugasta og níunda ársskýrslan, sem kom út 26. maí 1898, var sú síðasta áður en þessi bók fór í prentun og sú fyrsta eftir andlát Müllers. Í henni birtir herra Wright stutt en afar dýrmætt yfirlit, ekki aðeins yfir allt starf liðins árs heldur einnig yfir allt verkið frá upphafi. Þannig hjálpar hann okkur að fá heildarsýn yfir það.

Þessi skýrsla er tvöfalt dýrmætari fyrir þá sök að í henni er einnig að finna síðasta framlagið úr eigin penna Müllers til frásagnarinnar af handleiðslu Drottins. Líklegt er að síðdegis hinn 9. mars hafi hann lagt frá sér pennann í hinsta sinn, grunlaus um að hann ætti aldrei eftir að taka hann upp aftur. Hann hafði í tvöföldum skilningi ritað lokafærsluna í hátíðlega dagbók lífsins! Um kvöldið tók hann þátt í bænastundinni í munaðarleysingjaheimilinu eins og hann var vanur og gekk síðan til náða í síðasta sinn hér á jörð. Upp rann vökustund þegar hann var einn með Guði og kvaddi skyndilega þennan heim. Líkami hans varð eftir í þeim langa svefni sem enga vöku þekkir allt til komudags Drottins, en andi hans hvarf aftur til Guðs sem gaf hann.

Síðdegis á þessum degi dauðans – og „fæðingarinnar“ inn í hið himneska líf, eins og hinir heilögu í katakombunum nefndu það – komu samverkamennirnir aftur saman í sama bænasal. Þar fólu þeir verkið Honum „sem einn hefur ódauðleika“ og er ætíð hinn guðdómlegi verkstjóri hvað sem líður öllum breytingum á mannlegri stjórn, og er aldrei í vandræðum með að finna Sín eigin útvöldu verkfæri.

Í þessari skýrslu sýnir herra Wright að hann er sá eftirmaður sem Guð hefur valið í verkið og augljóslega sama sinnis og hinn látni forstöðumaður. Fyrsta efnisgreinin, á eftir stuttum og hrífandi minningarorðum um tengdaföður hans, veitir öllum vinum starfsins þá fullvissu að maðurinn, sem Müller fól stjórn þess, hafi einnig lært hinn eina leyndardóm alls árangurs í samverki með Guði. Sem hinn mikilvæga grunntón framtíðarinnar slær hún sama gamla grunntóninn og áður, og ber laglínuna og samhljóminn óbreyttan inn í nýja takta. Þetta er sama óratórían, án þess að stefi, hrynjandi eða jafnvel tóntegund sé breytt. Aðalflytjandinn er vissulega horfinn á braut, en önnur hönd, sem skelfur af geðhrifum, tekur upp hljóðfæri hans og heldur ókláraðri laglínunni áfram svo að ekkert rof verður á. Herra Wright segir:

„Ritað er (Jobsbók 26:7): ‚Hann hengir jörðina á ekkert‘ – það er að segja á engan sýnilegan stuðning. Og þannig fögnum við þeirri staðreynd að ‚Biblíufræðslustofnunin heima og erlendis‘ hangir, líkt og hún hefur ætíð hangið frá upphafi sínu fyrir rúmum sextíu og fjórum árum, ‚á engu‘, það er að segja á engum sýnilegum stuðningi. Hún hangir hvorki á nokkrum mannlegum velgjörðarmanni né á nokkrum stofnsjóði eða fasteignum, heldur eingöngu á velþóknun hins blessaða Guðs.“Jobsbók 26:7

Blessuð er sú lexía að læra að það að hanga á hinum ósýnilega Guði er ekki að hanga „á engu“, þótt það sé á engu sýnilegu! Kraftur og stöðugleiki hinna ósýnilegu afla, sem halda jörðinni uppi eftir sextíu alda mannkynssögu, sést nægilega vel á þeirri staðreynd að þessi mikli hnöttur svífur enn öruggur í geimnum og þeytist eftir sinni víðáttumiklu braut. Án þess að muni svo mikið sem einni sekúndu færist hann enn áfram af guðdómlegri nákvæmni eftir sinni ákvörðuðu braut. Við getum því treyst sama ósýnilega Guði til að halda uppi með ósýnilegum krafti Sínum öllu því verki sem trúin hengir á sannleika Hans, kærleika og óbrigðult fyrirheitisorð, þótt allt þetta kunni að virðast sem ekkert í augum hins náttúrlega manns.

Herra Wright greinir einnig frá afar merkilegri bænheyrslu, eftir að beðið hafði verið lengi, og áhrifamiklu dæmi um blíða umhyggju Drottins. Drottinn sá honum fyrir samverkamanni sem var í hvívetna sama sinnis og vel til þess fallinn að deila þeirri ábyrgð sem féll á herðar hans við fráfall tengdaföður hans.

Þar sem hann fann að byrðin var honum ofviða var eina úrræði hans að varpa byrði sinni á Drottin. Hann og Müller höfðu beðið Guð um slíkan samverkamann í þrjú ár fyrir heimför hans. Og í tuttugu og fimm ár þar á undan – allt frá því að hinar löngu kristniboðsferðir Müllers tóku að draga hann burt frá Bristol – höfðu herra Wright og hans kæra eiginkona sárbænt Drottin um þessa sömu náðargjöf. En engu þeirra hafði komið neitt ákveðið nafn í hug, eða ef svo var hafði það aldrei verið nefnt.

Eftir þennan dánardag fann herra Wright að náðugur Faðir myndi ekki láta hann bera þessa miklu byrði einan lengi. Um tveimur vikum síðar var hann fullviss um að það væri vilji Guðs að hann bæði herra George Frederic Bergin að ganga til liðs við sig í verkinu, en hann virtist honum vera „trúr samverkamaður“. Hann hafði þekkt hann vel í aldarfjórðung og unnið við hlið hans í söfnuðinum. Þótt þeir væru ólíkir að skapgerð hafði aldrei borið skugga á einingu þeirra eða samhug. Herra Bergin var sautján árum yngri en hann og því líklegur til að lifa hann og taka við af honum. Hann var afar barngóður og hafði hlotið ríkulega blessun við að ala upp sín eigin börn með aga og umvöndun Drottins, og var því vel til þess fallinn að annast þessa stærri fjölskyldu sem munaðarlaus börn mynduðu. Í trausti þess að Guð leiddi sig bar hann málið undir herra Bergin. Wright gladdist mjög, en undraðist þó ekki, þegar hann komst að því að sami Guð hafði einnig hreyft við huga hans og beint honum í sömu átt. Hann var ekki aðeins fús til að verða við beiðni herra Wrights, heldur hafði Guð vakið hjá honum þá tilfinningu að hann ætti, þegar ákveðinn tími væri liðinn, að fara á fund herra Wrights og bjóða fram krafta sína. Andi Guðs, sem leiddi Filippus til hirðmannsins og vakti um leið þrá hjá hirðmanninum eftir leiðsögn, og sendi menn frá Kornelíusi og bauð Pétri að fara með þeim á sömu stundu og þeir knúðu dyra á húsi Símonar, starfar enn á dularfullan hátt og á sama tíma í hjörtum þeirra sem Hann vill leiða saman til samstarfs í kærleiksríkri þjónustu. Þannig reyndi herra Wright að hinn lifandi Guð var sami hjálparinn og sá fyrir hverri þörf sem fyrr, eftir að hans elskaði tengdafaðir var farinn upp til æðri heima. Hann komst ekki hjá því að finna að Guð Elía var enn við vöðin á Jórdan og gat unnið sömu kraftaverk og áður og mætt þörf stundarinnar þegar hún kom upp.

Eigin gjafir Müllers til þjónustu Drottins eru í þessari skýrslu, sem út kom að honum látnum, í fyrsta sinn skráðar að fullu og hljóta þar viðurkenningu. Lesendur ársskýrslnanna hljóta að hafa tekið eftir færslu sem birtist aftur og aftur með undarlegri reglufestu öll þessi þrjátíu eða fjörutíu ár og benti því til gefanda sem hlaut að vera orðinn háaldraður: „frá þjóni Drottins Jesú sem, knúinn af kærleika Krists, leitast við að safna sér fjársjóði á himnum.“ Ef þeirri færslu er fylgt vandlega eftir í gegnum árin og persónulegum gjöfum Müllers til ýmissa góðgerðarmála er bætt við, kemur í ljós að heildarupphæðin frá þessum „þjóni“ nemur allt til 1. mars 1898 samtals áttatíu og einu þúsundi fjögur hundruð og níutíu pundum, átján skildingum og átta pensum. Nú þegar þessi „þjónn Drottins Jesú“ er kominn til Meistara síns, sem hét því: „Hvar sem ég er, þar mun og þjónn minn vera,“ telur herra Wright sér frjálst að gera heyrinkunnugt að þessi gefandi var enginn annar en George Müller sjálfur. Þannig gaf hann af sínu eigin fé – peningum sem honum voru gefnir til eigin nota eða hann tók í arf – samtals um sextíu og fjögur þúsund og fimm hundruð pund sem Biblíufræðslustofnunin fékk, og sautján þúsund pund til viðbótar til annarra málefna.

Þetta er skrá yfir persónulegar gjafir sem við þekkjum enga hliðstæðu við. Hún minnir okkur á æviferil Johns Wesleys, en einfaldar og nægjusamar lífsvenjur hans gerðu honum ekki aðeins kleift að halda eigin útgjöldum í algjöru lágmarki, heldur knúði kristilegt örlæti hans og óeigingirni hann til að gefa allt sem hann gat þannig sparað til hreinna góðgerðarmála. Meðan hann hafði aðeins þrjátíu pund í árstekjur lifði hann á tuttugu og átta pundum og gaf fjörutíu skildinga. Árið eftir fékk hann tvöfalt hærri tekjur, en hélt framfærslukostnaði sínum enn í tuttugu og átta pundum og átti þá þrjátíu og tvö pund aflögu handa bágstöddum. Þegar tekjur hans hækkuðu í níutíu pund á þriðja árinu eyddi hann engu meiru í sjálfan sig en áður og gaf sextíu og tvö pund. Fjórða árið færði honum hundrað og tuttugu pund, og enn notaði hann aðeins sömu upphæð til eigin þarfa og átti þá níutíu og tvö pund aflögu. Talið er að á lífsleiðinni hafi hann þannig gefið að minnsta kosti þrjátíu þúsund pund, og fjórar silfurskeiðar voru allt silfrið sem hann átti þegar skattheimtumennirnir kvöddu dyra hjá honum. Slík ráðdeild annars vegar og slíkt örlæti hins vegar hafa sjaldan þekkst í sögu mannkyns. En dæmi George Müllers stenst fyllilega samanburð við þetta og hvað annað sem þekkist á okkar tímum. Hagsýni hans, einfaldleiki og ráðdeild stóðu Wesley fyllilega á sporði, og gjafir hans námu samtals áttatíu og einu þúsundi punda. Müller hafði þegið æ stærri fjárhæðir sem Drottinn gaf honum og hann ávaxtaði vel og með mestum arði, svo að í meira en sextíu ár tapaði hann aldrei einasta eyri á misheppnuðum fjárfestingum! En fjárfestingar hans voru hvorki í jörðum, bönkum né járnbrautum, heldur í verki Guðs. Hann aflaði sér vina með hinum rangláta mammón sem tóku við honum í eilífar tjaldbúðir þegar jarðvist hans lauk. Ár eftir ár hélt hann áfram að búa í haginn fyrir sjálfan sig, sína elskuðu eiginkonu og dóttur með því að safna fjársjóði – á himnum. Slíkur maður hafði svo sannarlega rétt til að hvetja aðra til reglubundinnar góðgerðarsemi. Hann gaf eins og ekki einn af milljón gefur; ekki tíund, ekki neitt fast hlutfall af árstekjum, heldur allt sem afgangs varð þegar brýnustu og einföldustu nauðsynjum hafði verið mætt. Flestir kristnir menn telja sig hafa gert skyldu sína ef þeir gefa Drottni hluta af tekjum sínum og eyða svo öllu hinu í sjálfa sig. Guð leiddi George Müller hins vegar til að snúa þessari reglu við og halda aðeins eftir allra naumustu upphæð til persónulegra þarfa, svo að allur afgangurinn mætti renna til þess sem líður skort. Fullkomlega augljóst er hvílíkri byltingu það myndi valda á gjafavenjum okkar ef slík regla yrði tekin upp. Eigin orð Müllers eru þessi:

„Markmið mitt var aldrei hve miklu ég gæti aflað, heldur hve mikið ég gæti gefið.“

Hann hafði stöðugt hugfast að hann væri ráðsmaður yfir eigum Guðs. Hann kappkostaði að nýta sem best þetta eina stutta líf hér á jörð og verja þeim eigum, sem honum var trúað fyrir, til sem mestra og bestra nota. Málefni Guðs voru honum djúpstæður veruleiki. Hann skoðaði hverja gjörð, hverja ákvörðun og hverja hvöt í ljósi dómstóls Krists og spurði sjálfan sig hvernig hún myndi horfa við honum frammi fyrir þeim dómstóli. Þannig leitaðist hann við í bæn og samviskusemi að lifa og starfa þannig, afneita sjálfum sér og þjóna Guði og mönnum í kærleika, að hann þyrfti ekki að blygðast sín fyrir Honum við komu Hans. En þetta var ekki gert í anda óttans, því að ef nokkur maður af hans kynslóð þekkti hinn fullkomna kærleika sem rekur óttann út, þá var það George Müller. Hann fann að Guð er kærleikur og að kærleikurinn er frá Guði. Hann sá þann kærleika birtast í hinni mestu gjöf – eingetnum Syni Hans á Golgata. Hann þekkti kærleikann sem Guð hefur á okkur og trúði á hann; hann tók við honum í eigið hjarta þar sem hann varð að varanlegri nærveru sem birtist í hlýðni og góðvild. Og eftir því sem þessi kærleikur vann æ meira á í lífi hans varð kærleikurinn fullkomnaður, svo að hann rak burt allan ótta sem kvelur og veitti heilagt traust og fögnuð í Guði.

Meðal þeirra ritningarstaða sem höfðu djúp áhrif á Müller og mótuðu gjafavenjur hans var Lúkasarguðspjall 6:38:Lúkas 6:38

„Gefið, og yður mun gefið verða. Góður mælir, troðinn, skekinn, fleytifullur mun lagður í skaut yðar.“

Hann trúði þessu fyrirheiti og sannreyndi það. Vitnisburður hans er þessi: „Ég hafði gefið, og Guð hafði látið mér verða gefið aftur, og það ríkulega.“

Enn fremur las hann: „Sælla er að gefa en þiggja.“

Hann segir að hann hafi trúað því sem hann fann í orði Guðs og leitast við af náð Hans að breyta samkvæmt því. Þannig skráir hann enn á ný að hann hafi hlotið ríkulega blessun og að friður hans og fögnuður í Heilögum Anda hafi vaxið æ meir.

Það kemur því ekki á óvart, eins og þegar hefur verið nefnt, að allar persónulegar eignir Müllers við andlát hans reyndust samkvæmt eiðsvarinni yfirlýsingu við skiptameðferð erfðaskrárinnar aðeins vera 169 pund, 9 skildingar og 4 pens. Þar af voru bækur, húsbúnaður og þess háttar metið á rúm hundrað pund. Einu peningarnir í fórum hans voru rúmlega sextíu pund, og jafnvel sú upphæð beið þess eins að hann úthlutaði henni sem ráðsmaður Guðs.

Í erfðaskrá Müllers er að finna innihaldsríkt ákvæði sem ekki má gleymast í þessu minningarriti. Henni lýkur á málsgrein sem hefur djúpa þýðingu, enda ætlað að vera vitnisburðarorð hans að honum látnum – hans „síðasta viljayfirlýsing“:

„Ég get ekki annað en dáðst að undursamlegri náð Guðs, að Hann skyldi leiða mig til að þekkja Drottinn Jesú þegar ég var gjörsamlega skeytingarlaus og hugsunarlaus ungur maður, og að Hann skuli hafa varðveitt mig í ótta Sínum og sannleika og veitt mér þann mikla heiður að fá að þjóna Honum svo lengi.“

Í því ítarlega yfirliti sem er að finna í þessari fimmtugustu og níundu ársskýrslu kemur í ljós undraverður vöxtur á þeim sextíu og fjórum árum sem liðin eru síðan starfið hófst árið 1834. Á árinu sem lauk 26. maí 1898 voru dagskólarnir 7 og nemendurnir 354, en frá upphafi hafði 81.501 barn sótt skólana. Sunnudagaskólarnir á vegum stofnunarinnar voru 12 og börnin í þeim 1.341, en frá upphafi 32.944. Sunnudagaskólar í Englandi og Wales sem hlutu styrk voru 25. Útgjöld í tengslum við skólana heima fyrir námu 736 pundum, 13 skildingum og 10 pensum, en frá upphafi 109.992 pundum, 19 skildingum og 10 pensum. Biblíur og hlutar úr Biblíunni sem dreift var voru 15.411, en frá upphafi 1.989.266. Fé sem varið var til þessa á liðnu ári nam 439 pundum, en frá fyrstu tíð 41.090 pundum, 13 skildingum og 3 pensum. Kristniboðar sem hlutu stuðning voru 115. Fé sem varið var til þess nam 2.082 pundum, 9 skildingum og 6 pensum, en frá upphafi 261.859 pundum, 7 skildingum og 4 pensum. Dreifing bóka og smárita nam 3.101.338 eintökum. Til þess var varið 1.001 pundi og 3 skildingum, en frá fyrstu tíð 47.188 pundum, 11 skildingum og 10 pensum. Munaðarlaus börn á Ashley Down voru 1.620, en frá fyrstu tíð 10.024. Fé sem varið var til munaðarleysingjaheimilanna á síðasta ári nam 22.523 pundum, 13 skildingum og 1 pensi, en frá upphafi 988.829 pundum.

Að hrinda sannfæringu sinni í framkvæmd krefst stundum dýrkeyptrar fórnar. En hvað sem trúfesti Müllers við eigin sannfæringu kostaði hann á einn bóginn, gat hann litið yfir stórkostlegan árangur af ævistarfi sínu jafnvel meðan hann lifði. Hver sem er getur litið á tölurnar og staðreyndirnar hér að ofan og minnst þess að hér var á ferð einn fátækur maður sem reiddi sig eingöngu á hjálp Guðs sem svar við bæn. Hann gat litið um öxl yfir sextíu ár og séð hvernig hann hafði reist fimm stór munaðarleysingjaheimili, tekið yfir tíu þúsund munaðarlaus börn inn í fjölskyldu sína og varið þeim til heilla tæplega einni milljón punda – það vantaði aðeins tólf þúsund pund upp á. Hann hafði stutt dagskóla og sunnudagaskóla, bæði á Bretlandi og í öðrum löndum, þar sem nærri hundrað og fimmtíu þúsund börn höfðu hlotið fræðslu, og varið til þess rúmum hundrað og tíu þúsund pundum til viðbótar. Hann hafði dreift nærri tveimur milljónum Biblía og biblíuhluta fyrir rúm fjörutíu þúsund pund, og yfir þremur milljónum bóka og smárita fyrir nærri fimmtíu þúsund pund til viðbótar. Auk alls þessa hafði hann varið rúmum tvö hundruð og sextíu þúsund pundum til stuðnings kristniboðum í ýmsum löndum. Heildarupphæð þess fjár sem þannig var varið á sextíu árum nálgast því hina ótrúlegu tölu, hálfa aðra milljón sterlingspunda (7.500.000 dollara).

Til að draga saman þjónustu Müllers verðum við að skilja hinn mikla leyndardóm hans. Slíkt líf og slíkt verk eru öðru fremur ávöxtur einnar venju – daglegs og tíðs samfélags við Guð. Við höfum séð hvernig hann þreyttist aldrei á bænabeiðnum og fyrirbænum, og hvernig bænin – trúarbænin – var eina athvarf hans í hverri nýrri þörf og á hverri neyðarstundu. Fyrst gekk hann úr skugga um að hann væri á vegi skyldunnar. Síðan festi hann hugann við hið óbreytanlega fyrirheitisorð. Að því búnu bar hann fram hverja beiðni með djörfung þess biðjanda sem gengur fram að hásæti náðarinnar í nafni Jesú Krists og skírskotar til fullvissu hins óumbreytanlega fyrirheitagjafa. Hann þreyttist aldrei í fyrirbæninni. Engin töf dró úr honum kjark. Þetta sést einkum í tilvikum einstaklinga sem hann bað fyrir, hvort sem það var fyrir afturhvarfi þeirra eða sérstakri leiðsögn inn á vegu fullrar hlýðni. Á bænalista hans voru nöfn nokkurra sem hann hafði beðið Guð fyrir daglega með nafni í eitt, tvö, þrjú, fjögur, sex eða tíu ár áður en svarið barst. Árið áður en hann lést sagði hann höfundi þessarar bókar frá tveimur mönnum sem hann hafði beðið fyrir dag eftir dag í meira en sextíu ár, að þeir mættu sættast við Guð, en þeir höfðu enn ekki snúið sér til Guðs svo hann vissi. Og hann bætti við þessum merku orðum: „Ég efast ekki hið minnsta um að ég mun hitta þá báða á himnum, því að himneskur Faðir minn myndi ekki leggja mér á hjarta bænarbyrði fyrir þeim í meira en sextíu ár ef Hann hefði ekki miskunnaráform í huga varðandi þá.“

Þetta er nægilegt dæmi um nærri einstæða þrautseigju hans og ákafa í fyrirbæninni. Hversu lengi sem svarið dróst hélt hann fast í bænina, líkt og hann héldi báðum höndum um sjálf horn altarisins. Barnslegur andi hans dró þá einföldu en öruggu ályktun að sú staðreynd ein að andi hans skyldi svo lengi vera knúinn til bænar fyrir einu ákveðnu málefni, og að Drottinn skyldi gera honum kleift að halda þannig áfram í þolinmæði og trú að bíða frammi fyrir Honum eftir blessuninni, væri í sjálfu sér fyrirheit og spádómur um svarið. Þannig hélt hann áfram að bíða, svo fullviss um endanlega niðurstöðu að hann lofaði Guð fyrir fram í þeirri trú að hann hefði í raun þegar meðtekið það sem hann bað um.

Hér er afar uppbyggilegt að bæta því við að annar þeirra manna, sem hann bað svo linnulaust fyrir í öll þessi ár, lést nýverið í trú eftir að hafa meðtekið fyrirheitin, fagnað þeim og játað Jesú sem Drottin sinn. Rétt áður en ég fór frá Bristol með fullbúið handrit að þessari ævisögu Müllers hitti ég konu nokkra, frænku mannsins sem hér um ræðir, og fékk hjá henni vitneskju um þessar staðreyndir. Áður en hann lést hafði hann gefið ótvíræðan vitnisburð um trú sína og von á frelsara syndaranna.

Ef George Müller gæti enn talað til okkar myndi hann endurtaka þá viðvörun sem svo oft kemur fyrir í dagbók hans og ársskýrslum: að trúbræður hans og trúsystur megi ekki líta á hann sem kraftaverkamann, eins og reynsla hans væri svo einstök að hún ætti lítið erindi við okkur á hinum venjulegu sviðum lífs og þjónustu. Með þolinmóðri endurtekningu staðfestir hann að í öllum megindráttum standi slík reynsla öllum trúuðum til boða. Guð kallar lærisveina til ólíkra starfa, en alla jafnt til sömu trúar. Þess vegna er rangt og vantrúað að segja: „Ég er ekki kallaður til að reisa munaðarleysingjaheimili og svo framvegis, og á engan rétt á að vænta svara við bænum mínum eins og Müller gerði.“ Hann hélt því fram að sérhvert Guðs barn ætti fyrst að finna þann starfsvettvang sem Guð hefur ákvarðað því, og sýna þar fullt traust og lifa í trú á öruggt fyrirheitisorð Guðs.

Á öllum þessum þúsundum blaðsíðna sem runnu úr penna hans kennir hann að sérhver reynsla af trúfesti Guðs sé í senn laun fyrir fyrri trú og bæn og undirbúningur þjóns Guðs undir stærra verk, skilvirkari þjónustu og enn meira sannfærandi vitnisburð um Drottin hans.

Enginn maður getur skilið slíkt verk nema hann sjái í því yfirnáttúrlegan kraft Guðs. Án hans er gátan óráðanleg, en með honum er allur leyndardómurinn að minnsta kosti opinber leyndardómur. Sjálfur fann hann frá upphafi til enda að þessi yfirnáttúrlegi þáttur var lykillinn að öllu verkinu, og án hans hefði það jafnvel verið honum sjálfum óskiljanleg ráðgáta. Hversu hrífandi er ekki að sjá hann líkja sjálfum sér og starfi sínu fyrir Guð aftur og aftur við „þyrnirunninn logandi í eyðimörkinni“, sem stóð stöðugt í ljósum loga og virtist sífellt ógnað með tortímingu, en brann þó ekki upp, svo að ekki svo fáir viku af leið sinni fullir undrunar til að skoða þessa miklu sýn. Og hvers vegna brann hann ekki upp? Vegna þess að Jehóva allsherjar, sem var í þyrnirunninum, bjó í manninum og í verki hans; eða eins og Wesley sagði nærri því með síðasta andardrættinum: „Best af öllu er að Guð er með okkur.“

Þessi samlíking við þyrnirunninn logandi á enn betur við þegar við lítum á hinn hraða vöxt starfsins. Í fyrstu var það svo smátt í sniðum að það virtist nánast ómerkilegt, rekið í einu litlu leiguhúsi sem rúmaði þrjátíu munaðarlaus börn. Síðan stækkaði það uns nauðsynlegt reyndist að taka fleiri hús á leigu. Því næst voru reistar ein, tvær, þrjár, fjórar og loks fimm risavaxnar byggingar, þar til þrjú hundruð, sjö hundruð, ellefu hundruð og fimmtíu og að lokum tvö þúsund og fimmtíu vistmenn gátu fundið þar skjól. Hve sjaldan hefur heimurinn séð svo gríðarlega og jafnframt svo hraða stækkun! Og lítið svo á útgjöldin! Í fyrstu voru þau lítilfjörleg, ef til vill fimm hundruð pund fyrsta árið sem Biblíufræðslustofnunin starfaði, og fimm hundruð pund fyrstu tólf mánuðina í starfinu meðal munaðarlausra barna. En síðasta æviár Müllers nam heildarupphæðin rúmum tuttugu og sjö þúsund og fimm hundruð pundum til allra verkefna stofnunarinnar.

Byggingarkostnaður húsanna á Ashley Down hefði getað vaxið stórauðugum manni í augum, en þessi fátæki maður hrópaði aðeins til Guðs og Drottinn hjálpaði honum. Fyrsta húsið kostaði fimmtán þúsund pund, annað húsið rúm tuttugu og eitt þúsund, hið þriðja rúm tuttugu og þrjú þúsund, og hið fjórða og fimmta fimmtíu til sextíu þúsund pund til viðbótar, þannig að heildarkostnaðurinn nam um hundrað og fimmtán þúsund pundum. Auk alls þessa voru árleg útgjöld vegna hinna munaðarlausu barna einna og sér sem námu allt að tuttugu og fimm þúsund pundum, fyrir utan einstök útgjöld sem féllu til vegna óvæntra þarfa, svo sem endurbóta á fráveitu og hreinlætislögnum sem í einu tilviki kostuðu rúm tvö þúsund pund.

Hér er svo sannarlega á ferðinni logandi þyrnirunnur sem virðist alltaf í hættu að brenna upp, en stendur þó enn á Ashley Down og varðveitist enn vegna þess að sama nærvera Jehóva logar í honum. Ekki ein einasta grein af þessu margþætta starfi hefur visnað alveg niður, og allur runnurinn skorar enn á vantrúaða að víkja af leið, skoða þessa miklu sýn og draga skóna af fótum sér líkt og á heilagri jörð þar sem Guð opinberar Sjálfan Sig.

Sérhvert heildaryfirlit yfir þetta mikla ævistarf hlýtur að taka til margra þátta sem lágu alveg utan við Biblíufræðslustofnunina. Má þar nefna þá þjónustu sem Müller fékk að inna af hendi fyrir kirkju Krists og heiminn allan sem prédikari, hirðir, vottur sannleikans og höfundur bóka og smárita.

Prédikunarferill hans spannaði allan tímann frá 1826 til dánarárs hans 1898, eða rúm sjötíu ár. Frá árinu 1830, þegar hann fór til Teignmouth, prédikaði hann óslitið, nema þegar vanheilsa hamlaði honum, allt til æviloka, líklega að meðaltali þrisvar í viku allt tímabilið, eða yfir tíu þúsund prédikanir á lífsleiðinni. Þetta er sennilega lágt áætlað, því að í kristniboðsferðum sínum, sem spönnuðu yfir tvö hundruð þúsund mílur og dreifðust á sautján ár, talaði hann að jafnaði um einu sinni á dag þrátt fyrir háan aldur.

Safnaðarstarf hans naut ríkulegrar blessunar, jafnvel í sýnilegum og áþreifanlegum árangri. Fyrstu tvö og hálft árið sem hann starfaði í Bristol bættust tvö hundruð tuttugu og sjö manns í söfnuðinn, og var um helmingur þeirra nýsnúinn til trúar. Ef unnt væri nú að komast að heildarfjölda þeirra sem leiddir voru til þekkingar á Kristi fyrir prédikun hans er líklegt að hann reyndist í heildina engu minni en meðaltal þessara ára og næmi þannig þúsundum, fyrir utan þau munaðarlausu börn sem snerust til trúar á Ashley Down. Þegar við tökum síðan með í reikninginn þann gríðarlega fjölda sem hlýddi á ræður hans og varð fyrir djúpum áhrifum af þeim í öllum hlutum Bretlandseyja, á meginlandi Evrópu og í Ameríku, Asíu og Ástralíu, og þann enn meiri fjölda sem hefur lesið Frásögn hans, bækur og smárit, eða hefur á ýmsan annan hátt fundið hinn lífgandi kraft af fordæmi hans og lífi, fáum við nokkra hugmynd – þó í besta falli ófullkomna – um umfang og vídd þeirra áhrifa sem hann hafði með tungu sinni og penna, störfum sínum og lífi. Stór hluti hinna bestu áhrifa lætur ekki fanga sig í neinar tölfræðitöflur og víkur sér undan öllu stærðfræðilegu mati. Þau eru líkt og ilmurinn úr alabastursbuðkinum sem fyllir allt húsið en er hulinn okkar grófari skilningarvitum, sjón, heyrn og snertingu. Þennan þátt í starfi George Müllers getum við ekki dregið saman í tölur; hann tilheyrir því sviði sem við fáum ekki rannsakað. En Guð sér hann, þekkir hann og umbunar fyrir hann.