Tímabil vitnisburðar um allan heim

Raunveruleg bænasvör Guðs virðast oft vera synjun. Undir hinni ytri bæn heyrir Hann rödd hinnar innri þrár. Hann svarar hyggju Andans fremur en þeim ófullkomnu og ef til vill misráðnu orðum sem löngunin leitar útrásar í. Í óendanlegri visku Sinni sér Hann jafnframt að við getum aðeins hlotið stærri blessun ef Hann synjar okkur um þau minni gæði sem við sækjumst eftir. Þess vegna treystir öll sönn bæn Honum til að gefa Sitt eigið svar. Það kemur ekki á okkar hátt eða okkar tíma, né heldur við þeirri ósk sem við höfum borið fram í orðum, heldur miklu fremur við Hans eigin óumræðilegu andvörpum innra með okkur, sem Hann getur túlkað betur en við sjálf.

Mónika, móðir Ágústínusar, grátbað Guð um að hinn siðspillti sonur hennar færi ekki til Rómar, þess fúla spillingarbælis. En honum var leyft að fara og komst þannig í kynni við Ambrósíus, biskup í Mílanó, sem varð til þess að hann sneri sér til Guðs. Guð uppfyllti þrá móðurinnar um leið og Hann synjaði beiðni hennar.

Þegar George Müller bauð sig fram sem kristniboði fimm sinnum á fyrstu átta árunum eftir afturhvarf sitt hafði Guð lokað veginum fyrir honum. Nú, þegar hann var orðinn sextíu og fimm ára, var Guð í þann mund að leyfa honum að verða kristniboði fyrir allan heiminn á þann hátt sem hann hafði aldrei órað fyrir. Frá upphafi þjónustu sinnar hafði hann meira og minna verið farandboði og varið drjúgum tíma í ferðalög um Bretland og meginland Evrópu. En nú átti hann að halda til fjarlægra landa og verja mestöllum sautján árum í að vitna um þann Guð sem bænheyrir.

Þessar víðfeðmu kristniboðsferðir fylltu ævikvöld þessa nytsama lífs Müllers, frá 1875 til 1892. Þær náðu meira og minna yfir Evrópu, Ameríku, Asíu, Afríku og Ástralíu og hefðu einar og sér dugað sem ævistarf venjulegs manns.

Upphaf þeirra mátti rekja til sérstaks atviks. Árið 1874 neyddist hann vegna heilsubrests frú Müllers til að leita loftslagsbreytingar og prédikaði þá á Wight-eyju. Elskaður kristinn bróðir sem hann hafði prédikað hjá, og var sjálfur mjög reyndur prédikari, sagði honum að „þessi dagur hefði verið sá hamingjusamasti á allri ævi hans“. Þessi ummæli, ásamt öðrum svipuðum sem áður höfðu fallið, vöktu hjá honum svo sterka sannfæringu um að Drottinn hygðist nota hann til að styðja trúaða utan Bristol að hann tók þá ákvörðun að binda erfiði sitt í orðinu og í kennslu ekki lengur við neinn einn stað, heldur fara hvert sem dyr kynnu að opnast fyrir vitnisburði hans.

Þegar hann vó og mat þetta mál voru honum einkum ofarlega í huga sjö ástæður eða hvatir sem leiddu til þessara ferða:

1. Að boða fagnaðarerindið í einfaldleika þess, og þá sérstaklega að sýna fram á hvernig hjálpræðið byggist hvorki á tilfinningum né heldur á trúnni sjálfri, heldur á fullkomnuðu verki Krists; að réttlætingin er okkar á þeirri stundu sem við trúum, og að okkur ber að þiggja og gera tilkall til stöðu okkar sem tekin í sátt í Hinum elskaða, óháð innra tilfinningalífi okkar eða hugarástandi.

2. Að leiða trúaða til vitundar um að þeir séu frelsaðir og gera sér grein fyrir stöðu sinni í Kristi. Mikinn fjölda lærisveina, og jafnvel prédikara og presta, skorti sjálfa allan raunverulegan frið og gleði í Drottni og þeir gátu þar af leiðandi ekki leitt aðra inn í gleði og frið.

3. Að leiða trúaða aftur til ritninganna, til að rannsaka orðið og finna hulda fjársjóði þess; að prófa allt með þessum guðlega prófsteini og halda því einu föstu sem stenst þá raun; að gera orðið að daglegu efni íhugunar og bænarannsóknar til þess að það yrði að daglegri hlýðni.

4. Að efla bróðurkærleika meðal allra sannkristinna manna; að fá þá til að gera minna úr þeim aukaatriðum sem lærisveina greinir á um, en gera þeim mun meira úr hinum miklu grundvallarsannindum sem sameina alla sanna trúaða; að hjálpa öllum sem elska og treysta einum Drottni að rísa upp yfir þröngsýna flokkafordóma og múra sem hindra samfélag.

5. Að styrkja trú hinna trúuðu, hvetja til einfaldara trausts og raunverulegra og óhagganlegra trúnaðartrausts á Guði, og þá einkum á hin öruggu svör við bæn í trú sem byggist á skýrum fyrirheitum Hans.

6. Að stuðla að aðskilnaði frá heiminum og því að menn deyi honum, og auka þannig himneskt hugarfar meðal Guðs barna, en vara um leið við ofstækisfullum öfgum og fjarstæðum, svo sem syndlausri fullkomnun meðan lifað er í holdinu.

7. Og loks að festa von lærisveinanna við hina sælu komu Drottins okkar Jesú; og í tengslum við það að fræða þá um hið sanna eðli og markmið núverandi náðartíma og tengsl kirkjunnar við heiminn á þessu tímabili þegar brúði Krists er safnað saman.

Þessi sjö markmið má draga stuttlega saman á þessa leið: Markmið Müllers var að leiða syndara til að trúa á nafn Guðs Sonar og eignast þannig eilíft líf; að hjálpa þeim sem þannig höfðu tekið trú að vita að þeir ættu þetta líf; að kenna þeim að byggja sig þannig upp í sinni helgustu trú, með kostgæfni við rannsókn á orði Guðs og með því að biðja í Heilögum Anda, að þetta líf yrði æ meira raunveruleg og meðvituð eign þeirra; að efla einingu Andans meðal allra lærisveina og þann kærleika sem er band alfullkomleikans, og hjálpa þeim að sýna það líf frammi fyrir heiminum; að brýna þá til að rækta með sér óveraldlega og andlega skapgerð sem samræmdist lífi Guðs innra með þeim; að leiða þá til trúarbænarinnar, sem bæði tjáir trúarlífið og víkkar það út; og að beina von þeirra að hinni endanlegu opinberun Drottins, svo að þeir hreinsuðu sjálfa sig, eins og Hann er hreinn, og ávöxtuðu pund sín þangað til Hann kemur. Þannig gaf Müller sig að hinu tvíþætta verki kristniboðs og uppbyggingar á mælikvarða sem svaraði til kærleika hans til deyjandi heims, og gerði öllum gott þegar færi gafst, og allra helst trúsystkinum sínum.

Aðeins er þörf á að draga upp megindrætti eða gefa almennt yfirlit yfir þessar löngu og annasömu kristniboðsferðir. Dagsetningin 26. mars 1875 er mikilvæg, því hún markar upphafspunktinn. Sjálfur kallar hann þetta „upphaf kristniboðsferða sinna“.

Frá Bristol fór hann til Brighton, Lewes og Sunderland – og á leiðinni til Sunderland prédikaði hann fyrir miklum mannfjölda í Metropolitan Tabernacle að beiðni herra Spurgeons – síðan til Newcastle-on-Tyne og aftur til Lundúna, þar sem hann talaði á Mildmay Park-ráðstefnunni, í Talbot Road Tabernacle og „Edinburgh Castle“. Þessari ferð lauk 5. júní eftir sjötíu opinberar ræður á um það bil tíu vikum.

Innan við sex vikur liðu þar til önnur ferðin hófst hinn 14. ágúst. Í það skiptið var hin sérstaka hvöt sem knúði hann áfram löngun til að fylgja eftir vakningarstarfi þeirra herra Moodys og herra Sankeys. Stutt dvöl þeirra á hverjum stað gerði þeim ókleift að leiða nýsnúna lengra áfram í þekkingu og náð, og svo virtist sem þörf væri á fræðslu sem væri til þess fallin að styrkja þessa nýju trúuðu í lífi hlýðninnar. Müller fylgdi því í kjölfar þessara kristniboða í Englandi, Írlandi og Skotlandi, dvaldi á hverjum stað í eina til sex vikur og kappkostaði að fræða og byggja upp þá sem höfðu verið leiddir til Krists. Meðal þeirra staða sem hann heimsótti í þessum erindagjörðum árið 1875 voru Lundúnir; síðan Kilmarnock, Saltwater, Dundee, Perth, Glasgow og Kirkintilloch í Skotlandi, og Dublin á Írlandi. Þegar hann sneri aftur til Englands fór hann til Leamington, Warwick, Kenilworth, Coventry, Rugby og fleiri staða. Í sumum tilvikum, einkum í Mildmay Park, Dundee, Glasgow, Liverpool og Dublin, voru áheyrendur á bilinu tvö þúsund til sex þúsund, en alls staðar kom ríkuleg blessun að ofan. Þessi önnur ferð teygði sig inn á nýja árið, 1876, og náði til Liverpool, York, Kendal, Carlisle, Annan, Edinborgar, Arbroath, Montrose, Aberdeen og fleiri staða. Þegar henni lauk í júlí, eftir næstum ellefu mánuði, hafði Müller prédikað að minnsta kosti þrjú hundruð og sex sinnum, sem var að meðaltali um ein prédikun á dag ef ferðadagar eru undanskildir. Svo vel þegin og árangursrík voru þessi störf að fast var lagt að honum með yfir eitt hundrað heimboð sem hann gat ekki þekkst.

Þriðja ferðin var farin um meginland Evrópu. Hún tók mestallt árið sem lauk 26. maí 1877 og náði til Parísar, ýmissa staða í Sviss, Prússlandi og Hollandi, Elsass, Württemberg, Baden, Hessen-Darmstadt og víðar. Alls voru fluttar yfir þrjú hundruð ræður í um sjötíu borgum og þorpum, en til þeirra allra hafði honum verið boðið bréflega. Þegar þessari ferð lauk voru meira en sextíu skrifleg heimboð enn óþegin, og Müller komst að raun um að vegna starfs síns og rita var hann jafn vel þekktur í þeim löndum sem hann heimsótti á meginlandinu og í Englandi.

Nú beindist förin til Ameríku og stóð fjórða ferðin frá ágúst 1877 fram í júní næsta ár. Um margra ára skeið höfðu heimboð borist æ tíðar frá Bandaríkjunum og Kanada. Ákafinn í þeim upp á síðkastið varð til þess að hann sá í þeim köllun Guðs, einkum þegar hann hugsaði til hinna mörgu þúsunda Þjóðverja handan Atlantshafsins, sem yrðu enn hljóðari þegar þeir heyrðu hann ávarpa þá á þeirra eigin móðurmáli (Postulasagan 22:2).Postulasagan 22:2 · Biblían 1981

Müller-hjónin tóku land í Quebec og héldu þaðan til Bandaríkjanna. Þar spannaði starf hans víðfeðmt svæði á tíu mánuðum og náði til ríkjanna New York, New Jersey, Massachusetts, Pennsylvaníu, Maryland, District of Columbia, Virginíu, Suður-Karólínu, Georgíu, Flórída, Alabama, Louisiana og Missouri. Eftir að hafa þannig farið um strönd Atlantshafsins hélt hann þvert yfir landið til Kyrrahafsstrandarinnar og heimsótti á bakaleiðinni Salt Lake City í Utah – sjálfa miðstöð og höfuðvígi mormónismans – Illinois, Ohio og fleiri staði. Hann talaði oft til fjölmennra safnaða Þjóðverja, og í Suðurríkjunum til þeldökkra íbúa. En ekkert tækifæri til þjónustu í þessari ferð þótti honum þó jafn hvetjandi og hinir endurteknu fundir með og fyrir presta, kristniboða, safnaðarhirða og kristna starfsmenn. Næst þeim að mikilvægi mat hann fundi sína með stórum hópum stúdenta og prófessora við háskóla, guðfræðiskóla og aðrar æðri menntastofnanir. Að kasta salti fagnaðarerindisins í sjálfar uppsprettur félagslegra áhrifa, þær lindir sem valdið streymir frá, voru í hans augum hin helgustu forréttindi. Einstök víðsýni hans, kærleikur og auðmýkt löðuðu að honum jafnvel þá sem voru honum ósammála, og allar kirkjudeildir kristinna manna sameinuðust um að greiða honum leið að fólkinu. Í þessari ferð talaði hann þrjú hundruð sinnum og ferðaðist nærri tíu þúsund mílur, en yfir eitt hundrað heimboðum varð hann að hafna einfaldlega vegna skorts á tíma og kröftum.

Eftir um það bil tveggja mánaða dvöl í Bristol hófu þau hjónin fimmtu kristniboðsferðina hinn 5. september 1878. Að þessu sinni var farið um meginland Evrópu, þar sem hann þjónaði á ensku, þýsku og frönsku, en á Spáni og Ítalíu, þar sem þessi tungumál dugðu ekki til, voru ræður hans túlkaðar. Drottinn opnaði honum margar dyr, ekki aðeins hjá hinum fátækari og lægra settu stéttum, heldur einnig hjá miðstéttinni og hinum æðri stéttum. Á Rívíerunni fékk hann aðgang að mörgum úr röðum aðalsins og yfirstéttarinnar, sem komu frá ýmsum löndum í leit að heilsubót og hvíld í jöfnu loftslagi Miðjarðarhafsins, og í Mentone áttu þeir herra Spurgeon ljúfar samræður. Á Spáni gladdist Müller mjög yfir að sjá með eigin augum skólana sem voru alfarið reknir fyrir fé frá Biblíufræðslustofnuninni. Hann komst að raun um að í hundruðum tilvika mátu jafnvel páfatrúaðir foreldrar þessa skóla svo mikils að þeir héldu áfram að senda börn sín þangað, þrátt fyrir bæði hótanir og fortölur rómversk-kaþólsku prestanna. Enn fremur komst hann að því að nemendurnir lásu oft orð Guðs fyrir foreldra sína heima við og sungu fyrir þá sálmana sem þeir höfðu lært í þessum skólum. Áhrifin takmörkuðust því ekki við hinn sýnilega sjóndeildarhring, rétt eins og dreifðir eða brotnir sólargeislar ná með lýsandi birtu sinni langt út fyrir sýnilega braut dagstjörnunnar.

Starfið varð að glíma við andstöðu stjórnvalda. Þegar húsnæði var fyrst opnað í Madríd fyrir samkomur til boðunar fagnaðarerindisins var skilti sett upp utandyra til að auglýsa það. Opinber fyrirmæli voru gefin út um að mála skyldi yfir skiltið til að afmá áletrunina. Málarinn sem hafði gert skiltið vildi hvorki eyðileggja eigið verk né hindra verk Guðs. Hann málaði því yfir skiltið með vatnslitum, sem létu upphaflegu tilkynninguna sjást til hálfs og myndu fljótt skolast af í rigningu. Þá sendu stjórnvöld sinn eigin verkamann til að klessa þykkri olíumálningu yfir skiltið.

Müller var fús til að boða fagnaðarerindið, einnig þeim sem voru í Róm, en hann hryggðist í anda og honum varð mikil skapraun að sjá að sú borg var full af skurðgoðadýrkun – ekki heiðinni heldur páfalegri skurðgoðadýrkun – Róm páfanna, en ekki keisaranna. Meðan hann dvaldi í Napólí gekk hann á Vesúvíus. Hinir gríðarlegu hraunflákar, sem virtust meiri að umfangi en fjallið sjálft, greyptu mátt Guðs dýpra í huga hans en nokkuð annað sem hann hafði nokkurn tíma séð. Þegar hann horfði á þennan rjúkandi gíg og hugsaði til hins fljótandi dauða sem hann hafði spúð út úr sér, sagði hann innra með sér: „Hvað getur Guð ekki gert!“ Hann hafði áður fundið nokkuð til almættis Hans í kærleika og náð, en nú sá hann birtingarmynd þess í dómi og reiði. Heimsókn hans í Valdensadalina, þar sem svo margir píslarvottar höfðu þolað útlegð og fangelsisvist, eignaupptöku og líflát vegna Jesú, snerti hann djúpt í sálarkviku og vakti með honum anda píslarvottanna.

Þegar hann kom aftur til Bristol hinn 18. júní 1879 hafði hann verið fjarverandi í níu mánuði og tólf daga og prédikað tvö hundruð áttatíu og sex sinnum í fjörutíu og sex bæjum og borgum. Eftir aðrar tíu vikur í Bristol sigldu þau hjónin aftur til Ameríku síðustu vikuna í ágúst 1879 og tóku land í New York fyrstu vikuna í september. Sú heimsókn náði til ríkjanna sem liggja á milli Atlantshafsins og Mississippidalsins – New York og New Jersey, Ohio, Indiana, Michigan og Illinois, Wisconsin, Iowa og Minnesota – og Kanada fékk einnig hlutdeild í blessuninni, allt frá London og Hamilton til Quebec. Þessi heimsókn stóð aðeins í tvö hundruð sjötíu og tvo daga, en hann prédikaði þrjú hundruð sinnum og í yfir fjörutíu borgum. Yfir eitt hundrað og fimmtíu skriflegum heimboðum hafði enn ekki verið svarað, og þeim fjölgaði því lengur sem hann dvaldi. Müller dró því með vissu þá ályktun að Drottinn kallaði hann til að snúa aftur til Ameríku eftir aðra stutta viðdvöl í Bristol, en þar taldi hann nauðsynlegt að dvelja um hríð á hverju ári til að halda nánu sambandi við starfið heima fyrir og létta hinni þungu ábyrgð af þeim herra og frú Wright um stundarsakir.

Hinn 15. september 1880 héldu þessir ferðalangar því aftur frá Bristol, stigu á skipsfjöl næsta dag í sjöundu kristniboðsferð sína og tóku land í Quebec tíu dögum síðar. Müller hafði eðlislæga óbeit á sjóferðum og hafði í fyrri ferðum sínum yfir til meginlandsins þjáðst mikið af sjóveiki. En hann hafði ekki tekist þessar löngu siglingar á hendur sér til skemmtunar eða ávinnings, heldur alfarið í erindum Guðs. Honum fannst það vera sérstakt merki um miskunnsemi Drottins að þótt hann væri reiðubúinn að þola hvaða óþægindi sem væri eða hætta lífi sínu Hans vegna, hafði hann ekki fundið til hins minnsta lasleika í sex ferðum sínum yfir Atlantshafið, og í þessari tilteknu sjóferð var hann með öllu laus við alla vanlíðan.

Frá Quebec fór hann til Massachusetts, Connecticut, New York, New Jersey og Pennsylvaníu. Meðal annarra sérstaklega áhugaverðra staða voru Boston, Plymouth – lendingarstaður pílagrímanna – háskólarnir í Wellesley og South Hadley – hinir miklu skólar fyrir æðri menntun kvenna – og miðstöðvarnar lengra í vestri, þar sem hann átti svo greiðan aðgang að Þjóðverjum. Þessi ferð náði yfir minna svæði en áður og stóð aðeins í átta mánuði, en áhrifin á fólkið voru djúp og varanleg. Hann hafði talað um tvö hundruð og fimmtíu sinnum alls, og frú Müller hafði nýtt sér mörg tækifæri til að ræða einslega við leitandi sálir og dreifa bókum og smáritum meðal bæði trúaðra og vantrúaðra. Hún hafði einnig skrifað meira en sjö hundruð bréf fyrir eiginmann sinn, sem var ekkert smáræðisverk í sjálfu sér, enda jafngilti það um þremur bréfum á dag að meðaltali. Hinn 30. maí 1881 voru þau aftur komin til Bretlands.

Áttunda langa prédikunarferðin, frá 23. ágúst 1881 til 30. maí 1882, var helguð meginlandi Evrópu, en þangað fann Müller sig aftur leiddan vegna þess hve trúarlífið í Sviss og Þýskalandi stóð höllum fæti.

Þessi ferð teygði sig til Landsins helga með afar stórkostlegri leiðsögn forsjónarinnar. Eftir að hafa talað í Alexandríu, Kaíró og Port Said fór hann til Jaffa og þaðan til Jerúsalem hinn 28. nóvember. Með lotningu steig hann fæti á þá jörð sem Sonur Guðs hafði eitt sinn gengið um. Hann heimsótti Getsemane og Golgata djúpt hrærður og fór yfir Olíufjallið til Betaníu, þaðan til Betlehem og aftur til Jaffa, og svo til Haífa, Karmelfjalls og Beirút, Smýrnu, Efesus, Konstantínópel, Aþenu, Brindisi, Rómar og Flórens. Enn á ný voru mánuðirnir þéttskipaðir samkomum af öllu tagi sem munu fyrst bera sýnilegan ávöxt á degi Drottins Jesú. Ræður voru fluttar á ensku, þýsku og frönsku, eða túlkaðar á arabísku, armensku, tyrknesku og nýgrísku. Skoðunarferðir voru alltaf aukaatriði í samanburði við hina æðri þjónustu við Meistarann. Í þessari áttundu ferð, sem stóð í um átta mánuði, talaði Müller hundruðum sinnum, með öllum sömu táknum um blessun Guðs yfir sáningu hans og fyrr.

Níunda ferðin, frá 8. ágúst 1882 til 1. júní 1883, fór í störf í Þýskalandi, Austurríki og Rússlandi, þar á meðal Bæjaralandi, Ungverjalandi, Bæheimi, Saxlandi og Póllandi. Honum var það sérstök gleði að bera vitni í Kroppenstedt, fæðingarbæ sínum, eftir um sextíu og fjögurra ára fjarveru. Í Pétursborg dvaldi hann sem gestur Lieven furstynju í höll hennar og hitti þar marga háttsetta menn og þjónaði þeim. Hann tók einnig að halda samkomur á heimili Paschkoffs ofursta, sem hafði ekki aðeins þolað ofsóknir heldur einnig útlegð vegna Drottins. Einn daginn, þegar verið var að lesa úr ritningunum í Buss með sjö fátækum Rússum, batt lögregluþjónn snögglega enda á samkomuna og tvístraði litla hópnum. Í Lodz í Póllandi barst bréf fyrir hönd nær allra íbúa bæjarins þar sem hann var sárbændur um að dvelja lengur. Þannig virtust táknin um að hann væri á vegi skyldunnar og að Guð væri með honum margfaldast eftir því sem hann hélt áfram.

Hinn 26. september 1883 hófst tíunda ferðin, og í þetta sinn lá leiðin til Austurlanda. Næstum sextíu árum áður hafði hann þráð að fara sem kristniboði til Austur-Indía. Nú leyfði Drottinn honum að hrinda þeirri ósk í framkvæmd á nýjan og undarlegan hátt, og var Indland tuttugasta og þriðja landið sem hann heimsótti á ferðum sínum. Hann ferðaðist yfir 21.000 mílur og talaði yfir tvö hundruð sinnum til kristniboða og kristinna starfsmanna, evrópskra íbúa, fólks af blönduðum evrópskum og asískum uppruna, hindúa, múslíma, menntaðra innfæddra manna, innfæddra drengja og stúlkna á munaðarleysingjaheimilinu í Colar og fleiri. Á sjötugasta og níunda aldursári sínu var þessi þjónn Guðs þannig enn sístarfandi og naut augljósrar blessunar Guðs í öllu verki sínu.

Eftir nokkurra mánaða prédikunarstarf í Englandi, Skotlandi og Wales lögðu þau hjónin upp í fjórðu heimsókn sína til Bandaríkjanna og elleftu löngu kristniboðsferð sína hinn 19. nóvember 1885. Þau fóru þvert yfir landið til Kyrrahafsins og sigldu til Sydney í Nýja Suður-Wales. Eftir sjö mánuði í Ástralíu sigldu þau til Jövu og þaðan til Kína og komu til Hong Kong 12. september. Japan og Malakkasund voru einnig hluti af þessari heimsókn til Austurlanda. Heimferðin til Englands lá um Nice, og eftir nærri 38.000 mílna ferðalag komust Müller-hjónin heim við góða heilsu hinn 14. júní 1887. Þau höfðu þá verið fjarverandi í meira en eitt ár og sjö mánuði, og allan þann tíma hafði Müller prédikað hvenær og hvar sem tækifæri gafst.

Innan við tveimur mánuðum síðar, hinn 12. ágúst 1887, sigldi hann til Suður-Ástralíu, Tasmaníu, Nýja-Sjálands, Seylon og Indlands. Þessari tólftu löngu ferð lauk í mars 1890 og hafði hún þá spannað þúsundir mílna. Hinn mikli hiti neyddi Müller eitt sinn til að yfirgefa Kalkútta, og á lestarferðinni til Darjeeling óttaðist eiginkona hans að hann myndi deyja. En honum var miskunnsamlega þyrmt.

Í þessari ferð, í janúarmánuði 1890, meðan hann var í Jubbulpore að prédika með mikilli hjálp frá Drottni, var Müller rétt bréf frá kristniboða í Agra. Til hans hafði herra Wright sent skeyti til að láta tengdaföður sinn vita af andláti sinnar elskuðu Lydiu. Í nærri þrjátíu ár hafði hún starfað launalaust við munaðarleysingjaheimilin og yrði erfitt að fylla það skarð. En í fjórtán ár hafði hún verið eiginmanni sínum nánast fullkominn lífsförunautur og í nærri fimmtíu og átta ár ósegjanlegur fjársjóður föður síns – og hér voru tvö önnur tómarúm sem aldrei yrði hægt að fylla. En hjarta Müllers, líkt og hjarta herra Wrights, varðveittist í ró vegna þess sterka trausts að hversu órannsakanlegir sem vegir Guðs eru, þá tilheyra öll verk Hans einu samhljóma andlegu gangverki þar sem hver hluti er fullkominn og allt samverkar til góðs (Rómverjabréfið 8:28).Rómverjabréfið 8:28 · Biblían 1981

Þessi skyndilegi ástvinamissir varð til þess að Müller batt enda á kristniboðsferð sína í Austurlöndum og hélt af stað til Bristol, svo að hann gæti bæði huggað herra Wright og létt af honum óhóflegu vinnuálagi.

Að tveimur mánuðum liðnum héldu Müller-hjónin enn á ný að heiman í aðrar víðfeðmar kristniboðsferðir. Þau fóru til meginlands Evrópu og voru fjarverandi frá júlí 1890 fram í maí 1892. Tólf mánuðum var varið í Þýskalandi og Hollandi, Austurríki og Ítalíu. Þessi fjarvera fól í raun í sér tvær ferðir án nokkurs hlés á milli þeirra og batt enda á þá röð víðfeðmra ferðalaga sem spannaði sautján ár.

Þessi maður – frá sjötugasta til áttugasta og sjöunda aldursárs síns, þegar flestir menn eru að draga sig í hlé frá öllum störfum – hafði ferðast um fjörutíu og tvö lönd og yfir tvö hundruð þúsund mílur, vegalengd sem jafngildir nærri átta ferðum umhverfis hnöttinn! Hann áætlaði að á þessum sautján árum hefði hann ávarpað yfir þrjár milljónir manna. Af öllu því sem lesa má úr skýrslum um þessar ferðir áætlum við að hann hljóti að hafa talað utan Bristol á bilinu fimm þúsund til sex þúsund sinnum. Þeim sem þekktu prédikarann og kennarann þarf ekki að segja hvers konar kennsla og vitnisburður einkenndi þessar ferðir. Meðan hann dvaldi í Berlín árið 1891 flutti hann ræðu sem er dæmi um þau lífsnauðsynlegu sannindi sem hann var vanur að leggja trúbræðrum sínum á hjarta. Við gefum hér stutt ágrip af henni:

Fyrst brýndi hann fyrir trúuðum að láta aldrei hugfallast, jafnvel í hinum mestu erfiðleikum, og færði traust biblíuleg rök fyrir máli sínu. Síðan benti hann þeim á að mikilvægasta verkefni hvers dags væri fyrst og fremst að leita þess að eiga sanna hvíld og hamingju í Guði. Þá sýndi hann fram á hvernig allir frelsaðir trúaðir gætu út frá orði Guðs þekkt sína sönnu stöðu í Kristi, og hvernig þeir gætu komist að vilja Guðs í sérstaklega flóknum og erfiðum aðstæðum. Því næst hvatti hann lærisveina til að leita þess af brennandi alvöru að kynnast Guði sjálfum eins og Hann opinberast í Heilagri ritningu, og móta með sér af kostgæfni og viðhalda guðrækilegum venjum með kerfisbundnum biblíulestri og bæn, heilögu líferni og helgaðri gjafmildi. Hann kenndi að Guð einn væri hið eina hlutskipti sem fyllilega svalaði sálinni, og að við yrðum að einsetja okkur að eiga Hann og njóta Hans sem slíks. Hann lauk máli sínu með því að leggja áherslu á að hið eina, algera og daglega markmið væri að vegsama Guð með því að gefa sig vilja Hans og þjónustu algjörlega á vald.

Í öllum þessum kristniboðsferðum birtist trúfesti Guðs enn á ný með augljósum hætti í því hvernig séð var ríkulega fyrir hverri þörf. Fargjöld með gufuskipum og langar lestarferðir, svo og hótelgisting – sem jafnan var tekin fram yfir gestrisni á einkaheimilum, þar eð gestrisnin truflaði mjög reglubundnar bænastundir í einrúmi, opinber störf og nauðsynlega hvíld – slík útgjöld kröfðust mikilla fjárútláta. Þessi nýi lífsháttur, sem nú var tekinn upp vegna Drottins, var að minnsta kosti þrefalt dýrari en hið fyrra sparsama heimilishald. Samt sem áður lagði Drottinn til allt sem þurfti sem svar við bæn og án þess að nokkru sinni væri leitað eftir mannlegri hjálp.

Müller var vanur að skima skref fyrir skref eftir slíkum táknum um velþóknun Guðs sem veittu honum dirfsku til að halda áfram. Hann skráir hjá sér að þegar honum voru send eitt hundrað pund til persónulegra nota hafi hann litið á það sem fyrirboða frá hinni miklu Forsjón sinni, „og með því,“ skrifar hann, „ætlaði Guð að segja við mitt eigið hjarta: ‚Ég hef velþóknun á verki þínu og þjónustu í því að ferðast um í þessum löngu kristniboðsferðum. Ég mun greiða kostnaðinn af þeim, og ég gef þér hér sýnishorn af því sem ég er enn fús til að gera fyrir þig.‘“

Tvö önnur atriði tekur Müller sérstaklega fram í tengslum við þessar ferðir: í fyrsta lagi náðuga leiðsögn Guðs og vernd yfir starfinu í Bristol, svo að það beið engan hnekki vegna fjarveru hans; og í öðru lagi þá staðreynd að þessar ferðir tengdust á engan hátt fjársöfnun fyrir starfið né heldur því að kynna það fyrir almenningi. Aldrei var minnst á stofnunina í Bristol nema þegar þess var ákaft óskað, og ekki einu sinni alltaf þá, né heldur var nokkurn tíma safnað fé handa henni. Fullyrðingar rötuðu í blöðin um að háum fjárhæðum hefði verið safnað í Ameríku, en hve ósannar þær voru sést nægilega á þeirri staðreynd að í fyrstu ferð hans um Ameríku var heildarupphæð allra slíkra gjafa til dæmis innan við sextíu pund, sem var ekki meira en tveir þriðju hlutar af daglegum útgjöldum munaðarleysingjaheimilanna.

Jafnvel vinir og ráðgjafar Müllers voru ekki alltaf sáttir við þessar kristniboðsferðir. Árið 1882, þegar talsverðir erfiðleikar og prófraunir steðjuðu að, einkum hvað fjárhaginn varðaði, voru ekki fáir sem báru djúpa umhyggju fyrir stofnuninni á Ashley Down og hefðu viljað að þjónn Guðs hætti þessum löngu fjarvistum sínum, því að þeim virtist sem þær væru helsta orsök þess að dregið hafði úr fjárframlögum. Hann var alltaf opinn fyrir ráðleggingum en áskildi sér þó alltaf sjálfstæða ákvörðun. Eftir að hafa vegið og metið málið vandlega voru þetta nokkrar af þeim ástæðum sem leiddu hann til þeirrar niðurstöðu að verk Guðs heima fyrir krefðist ekki persónulegrar nærveru hans:

1. Hann hafði tekið eftir því ár eftir ár að undir guðrækilegri og dugmikilli umsjón herra Wrights og hins stóra hóps samverkamanna hans hafði hver einasta grein Biblíufræðslustofnunarinnar reynst jafn heilbrigð og ávaxtasöm í þessum fjarvistum og þegar Müller var sjálfur í Bristol.

2. Velþóknun Drottins á þessu víðtækara vitnisburðarstarfi hafði birst með ótvíræðum hætti og í ríkulegum mæli, svo sem í nægum fjármunum fyrir þessar ferðir, í þeim víðu dyrum sem opnuðust og í þeim mikla ávexti sem þegar var augljós í blessun til handa þúsundum sálna.

3. Sú sterka sannfæring í huga hans að þetta væri verkið sem ætti að fylla „ævikvöld hans“ dýpkaði sífellt og var staðfest með svo mörgum táknum um leiðsögn Guðs að hann gat ekki efast um að hann væri leiddur bæði af forsjón Guðs og Anda.

4. Jafnvel í fjarveru sinni var hann aldrei sambandslaus við samverkamennina heima fyrir. Yfirleitt frétti hann að minnsta kosti vikulega frá herra Wright, og öll mál sem þörfnuðust ráða hans voru þannig lögð fyrir hann bréflega. Bænin til Guðs var jafn máttug í fjarlægð frá Bristol og á staðnum sjálfum, og reglulegar heimkomur hans til borgarinnar í nokkrar vikur eða mánuði á milli þessara ferða héldu honum í nánu sambandi við hverja deild starfsins.

5. Æðsta sjónarmiðið var þó þetta: Að ætla að það væri nauðsynlegt að Müller væri sjálfur heima til þess að nægir fjármunir bærust stangaðist beinlínis á við sjálfar þær grundvallarreglur sem allt verkið hafði verið hafið á, og sem því var ætlað að halda á lofti. Raunverulegt traust á Guði er hafið yfir aðstæður og ytra útlit. Og þetta hafði sannast; því að á þriðja árinu eftir að þessar ferðir hófust voru tekjur hinna ýmsu deilda Biblíufræðslustofnunarinnar hærri en nokkru sinni fyrr á þeim fjörutíu og fjórum árum sem hún hafði starfað. Þrátt fyrir kærleiksrík ráð nokkurra gefenda og vina sem lögðu til að Müller héldi kyrru fyrir heima, hélt hann því fast við áform sitt og grundvallarreglur sínar, að hluta til í þeim tilgangi að sýna fram á að nærvera einskis manns sé ómissandi fyrir verk Drottins. „Þá sem mig heiðra, mun ég heiðra“ (Fyrri Samúelsbók 2:30). Hann leit á það sem mesta heiður lífs síns að bera Guði þennan víðtæka vitnisburð, og Guð heiðraði þjón Sinn að sama skapi þegar hann bar þennan vitnisburð fram.Fyrri Samúelsbók 2:30

Í fyrstu og annarri þessara Ameríkuferða naut höfundur þessarar bókar þeirra forréttinda að komast í persónuleg kynni við Müller. Meðan ég var í San Francisco árið 1878 átti hann að tala síðdegis á hvíldardegi, hinn 12. maí, í Oakland, rétt handan við flóann. En þar sem það stríddi gegn samvisku minni að ferðast að óþörfu á sunnudögum lét ég sjálfviljugur úr greipum ganga það sem þá virtist eina tækifærið til að sjá og heyra mann sem ég hafði fylgst með í yfir tuttugu ár, þar sem hann átti að leggja af stað austur á bóginn nokkrum dögum á undan mér og líklegt var að hann yrði alltaf örlítið á undan. En þegar ég kom til Ogden, þar sem hliðarlínan frá Salt Lake City tengist aðalbrautinni, stigu Müller-hjónin upp í lestina mína og við ferðuðumst saman til Chicago. Ég kynnti mig og átti við hann daglegar samræður um guðlega hluti, og meðan ég dvaldi í Chicago gafst mér fjöldi tækifæra til að heyra hann tala þar.

Ávöxturinn af þessum nánu og tíðu samskiptum varð mér til einstakrar blessunar. Í boði mínu kom hann til Detroit í Michigan í næstu ferð sinni og talaði í öldungakirkjunni við Fort Street, þar sem ég var prestur, sunnudagana 18. og 25. janúar 1880, og á mánudags- og föstudagskvöldi þar á milli.

Auk þessara mörgu og góðu tækifæra sem forsjónin gaf mér þannig til að hlýða á Müller og ræða við hann, var hann svo vinsamlegur að hitta mig í lesstofu minni nokkra daga, klukkustund í senn. Þar ræddum við um dýpri sannindi í orði Guðs og dýpri reynslu í hinu kristna lífi, sem ég þráði þá mjög að fá meira ljós á. Til dæmis þráði ég að skilja betur kenningu Biblíunnar um komu Drottins. Ég hafði af mikilli þrautseigju lagst gegn þeim skilningi að endurkoma Krists yrði fyrir þúsundáraríkið, og bar nú fram mótbárur mínar. Við þeim öllum gaf hann eitt svar: „Elskaði bróðir minn, ég hef heyrt öll rök þín og mótbárur gegn þessari skoðun, en það er einn banvænn galli á þeim: ekki eitt einasta þeirra byggist á orði Guðs. Þú munt aldrei komast að sannleikanum í neinu því máli sem lýtur að guðlegri opinberun nema þú leggir fordóma þína til hliðar og spyrjir einfaldlega eins og lítið barn hver vitnisburður Ritningarinnar sé.“

Með þolinmæði og visku greiddi hann úr flækju efasemda minna og erfiðleika og hjálpaði mér að leysa öll mál sem lutu að svokallaðri hagkvæmni á grundvelli biblíulegra meginreglna. Þegar hann kvaddi mig og var í þann mund að heimsækja aðrar borgir greyptust orð hans í minni mitt. Ég hafði lýst fyrir honum vaxandi sannfæringu minni um að guðsþjónustan í kirkjunum hefði glatað sínum upprunalega einfaldleika; að kerfið með leigu á kirkjubekkjum væri skaðlegt; að föst laun handa þjónum fagnaðarerindisins væru óbiblíuleg; að kirkju Guðs ættu þeir einir að stjórna sem væru fullir af Heilögum Anda, og að skyldur kristinna manna gagnvart þeim fjölda sem ekki sækti kirkju væru gróflega vanræktar og svo framvegis. Hann sagði þá hátíðlega við mig: „Elskaði bróðir minn, Drottinn hefur gefið þér mikið ljós í þessum efnum og mun gera þig ábyrgan að sama skapi fyrir því hvernig þú notar það. Ef þú hlýðir Honum og gengur í ljósinu munt þú fá meira; ef ekki, verður ljósið tekið frá þér.“

Það er einstök lexía um mikilvægi tungu sem er smurð af Guði að fjörutíu einföld orð, sem töluð voru fyrir meira en tuttugu árum, hafa haft dagleg áhrif á líf þess sem þau voru töluð til. Mitt í lúmskum freistingum til að slaka á kröfum skyldunnar, þagga niður í rödd samviskunnar eða Anda Guðs og fylgja erfikenningum manna fremur en orði Guðs, hafa þessi orð hins virta Guðs þjóns ætíð komið upp í hugann af nýjum krafti. Við eigum á hættu að glata þeim forréttindum sem ekki eru nýtt fyrir Guð og að sú sannfæring sem við hrindum ekki í framkvæmd myrkvist. Orð Guðs til okkar er: „Notaðu það eða glataðu því.“ „Því að þeim sem hefur, mun gefið verða, og frá þeim sem eigi hefur, mun tekið verða jafnvel það, sem hann ætlar sig hafa.“ Það er von og bæn þess sem ritar þessa ævisögu að lestur þessara blaðsíðna megi reynast sem persónulegur fundur við þann mann sem þær eru minnisvarði um, og að sá vitnisburður sem George Müller bar megi verða mörgum lesendum uppspretta ósegjanlegrar og ævilangrar blessunar.

Það er óþarfi að taka fram að það kostar dýra fórn að hrinda sannfæringu í framkvæmd. Það getur kallað á afneitun og aðskilnað þannig að maður situr eftir með undarlega tilfinningu um bæði missi og einmanaleika. En sá sem vill fljúga eins og örninn upp í hinar efri hæðir þar sem skýlaus dagur ríkir, og lifa í sólskini Guðs, verður að sætta sig við að lifa tiltölulega einmana lífi. Enginn fugl er jafn einrænn og örninn. Ernir fljúga aldrei í hópum; aðeins einn, eða í mesta lagi tveir, og þá makar, sjást nokkurn tíma í einu. En það líf sem lifað er fyrir Guð þekkir guðlegt samfélag, hversu mjög sem það fer á mis við mannlegan félagsskap. Og það Guðs barn sem tekur sér fyrir hendur eins og Meistari sinn að „gjöra ætíð það sem honum þóknast“, getur sagt eins og Meistari sinn: „Faðirinn hefur ekki látið mig einan.“ „Ég er einn, og þó ekki einn, því faðirinn er með mér.“ Hver sá sem fylgir tafarlaust hverju því ljósi sem Guð gefur, án tillits til mannlegra skoðana, venja, hefða eða velþóknunar, mun læra að skilja hina djúpu merkingu þessara orða: „Þá munum við þekkja, ef við leggjum kapp á að þekkja Drottin.“