Prófraunir trúarinnar og hjálp til trúar

Guð hefur Sína eigin stærðfræði. Kraftaverkið með brauðin og fiskana ber því vitni. Drottinn okkar sagði við lærisveina Sína: „Gefið þeim sjálfir að eta,“ og á meðan þeir deildu hinum nauma forða margfaldaði Hann hann; á meðan þeir drógu frá honum bætti Hann við hann; á meðan þeir minnkuðu hann með því að útbýta honum jók Hann hann til útbýtingar. Og það hefur verið fallega sagt um allt heilagt samfélag að sorgir sem við deilum með öðrum deilast niður, en gleði sem við deilum margfaldast.

Við höfum þegar séð hvernig bænahringurinn hafði stækkað. Í fyrstu átti stofnandi munaðarleysingjastarfsins engan félaga nema Guð og sagði Honum einum frá eigin skorti og þörfum verksins. Síðar fengu örfáir að vita hvernig fjárhag og birgðum var háttað, þar á meðal eiginkona hans, herra Craik og einn eða tveir aðstoðarmenn. Enn síðar, haustið 1838, fór hann að finna að hann ætti að opna dyr trúnaðar síns enn betur fyrir samverkamönnum sínum í málefnum Drottins. Þeir sem tóku þátt í erfiðinu áttu líka að taka þátt í bænunum, og þar með að þekkja þær þarfir sem bænin átti að mæta. Hvernig gátu þeir annars átt fullan þátt í trúnni, verkinu og laununum? Og hvernig gátu þeir annars fundið fulla sönnun fyrir nærveru Guðs og krafti í bænasvörunum, þekkt þá gleði Drottins sem slík svör vekja, eða lofað Hann fyrir þá hjálp í neyð sem slík svör sýna? Það virtist augljóst að til æðstu dýrðar Guði yrðu þeir að þekkja dýpt neyðarinnar og þann sára skort sem Guð hafði lyft þeim upp úr, og gefa síðan nafni Hans allan heiður og lof.

Müller kallaði því saman alla hina elskuðu bræður og systur sem stóðu með honum að stjórn verksins, skýrði málið í heild sinni og dró ekkert undan. Hann sýndi þeim í hvaða þrengingum þau voru stödd, en bað þau jafnframt að vera hughraust og fullvissaði þau um sitt eigið traust á að hjálpin væri í nánd. Síðan sameinaði hann þau sjálfum sér og hinum smærri bænahring, sem áður hafði verið til staðar, í bænabeiðni til Jehóva Jíre.

Þetta skref hafði ekki lítið að segja fyrir alla sem hlut áttu að máli. Töluverður fjöldi biðjandi trúaðra bættist nú í hóp þeirra fyrirbiðjenda sem gáfu Guði enga hvíld dag né nótt. Þótt Müller leyndi engu um þær þröngu skorður sem verkið var komið í, setti hann fram ákveðnar grundvallarreglur sem voru ítrekaðar öðru hverju sem óbreytanleg lög um rekstur á málefnum Drottins. Til dæmis mátti ekkert kaupa, hversu mikil sem neyðin var, ef ekki voru til peningar í handraðanum til að borga fyrir það. Samt varð það að vera jafn föst regla að börnin mætti ekki skorta neitt sem þau þörfnuðust. Það væri betra að verkinu yrði hætt og hin munaðarlausu börn send burt, heldur en að halda þeim á heimili að nafninu til þar sem þau væru í raun látin líða hungur eða nekt.

Enn fremur mátti aldrei segja utanaðkomandi nokkuð frá ríkjandi neyð, svo að það yrði ekki túlkað sem beiðni um hjálp, heldur varð eina úrræðið að leita til hins lifandi Guðs. Aðstoðarfólkið var oft minnt á að æðsti tilgangur stofnananna sem reistar voru í Bristol væri að sanna trúfesti Guðs og að það væri fullkomlega óhætt að treysta eingöngu á fyrirheit Hans. Vandlæting vegna Hans varð því að halda aftur af allri tilhneigingu til að leita hjálpar hjá mönnum. Auk þess voru þau innilega beðin að lifa í svo nánu samfélagi við Guð dag hvern og hverja stund að vantrú þeirra sjálfra og óhlýðni stefndi hvorki bænarkrafti þeirra í hættu né þeirri einingu sem nauðsynleg var á meðal þeirra til sameiginlegrar bænabeiðni. Einn falskur tónn getur spillt samhljómi sameiginlegrar bænar og að því leyti hindrað að slík bæn sé Guði þóknanleg.

Með þessa vitneskju og tilsögn að vopni mættu þessir dyggu samverkamenn neyðinni af skynsemi ásamt hinum elskaða stofnanda munaðarleysingjastarfsins. Ef ekki mátti reiða sig á menn þegar engir fjármunir voru til, ekki stofna til neinna skulda og samt ekki leyfa neinn skort, var ljóst að eina úrræðið og eina hjálparlindin var að bíða frammi fyrir hinum ósýnilega Guði. Í þessum þrengingum og í hverri kreppu sem á eftir fylgdi leituðu þau því til Hans eins. Hinum munaðarlausu börnum var aldrei sagt frá neinni neyð; í öllum tilvikum var þörfum þeirra mætt þótt þau vissu ekki hvernig. Mjölskjólan gat virst tóm, en þó var alltaf til hnefafylli þegar á þurfti að halda, og olíukrúsin var aldrei svo þurrausin að ekki væru nokkrir dropar eftir til að bleyta í hnefafyllinni af mjöli. Hungursneyð og þurrkur náðu aldrei til munaðarleysingjaheimilisins í Bristol. Birgðirnar bárust stundum hægt og aðeins fyrir einn dag í senn, en þegar neyðin var orðin brýn og þoldi enga bið lengur var á einhvern hátt alltaf til nóg – þótt það dygði stundum rétt svo fyrir þörfinni.

Hér má bæta því við, til að ljúka þessum hluta frásagnarinnar, að í ágúst 1840 var þessi bænahringur stækkaður enn frekar. Þá fengu bræðurnir og systurnar sem störfuðu í dagskólunum inngöngu í þetta nána samfélag og bænabeiðni, og voru sömu alvarlegu fyrirmælin endurtekin við þau um að ljóstra aldrei neinu upp við utanaðkomandi um þær þrengingar sem kynnu að koma upp.

Að veita svo miklu stærri hópi aðstoðarmanna innsýn í gang mála hafði á allan hátt meiri blessun í för með sér, og þá sérstaklega fyrir aðstoðarfólkið sjálft. Þannig voru innilegar, trúaðar og þrautseigar bænir þeirra kallaðar fram, og Guð einn veit hve mikill þáttur í framgangi verksins eftir þetta var að þakka trú þeirra, bænabeiðni og sjálfsafneitun. Raunhæf þekking á þeim kröppu kjörum sem þau upplifðu saman ól af sér óeigingjarnt hugarfar sem hvatti til ótal hetjulegra fórnarverka. Um þau er engin mennsk skrá til né rituð saga, og þau verða ekki kunn fyrr en blaðsíðurnar í dagbók Drottins sjálfs verða lesnar upp fyrir samankominni alheimsbyggð á þeim degi þegar hinir huldu hlutir verða leiddir í ljós. Eftir brottför Müllers hefur komið í ljós hve stóran hluta þeirra gjafa sem bárust má rekja til hans sjálfs, en engin leið er að komast að heildarupphæð þeirra leynilegu gjafa sem samverkamenn hans í þessum helga bænahring lögðu fram.

Við vitum þó að Müller var ekki eini gefandinn sem neitaði sér um hlutina, þótt hann hafi farið fremstur í flokki. Hans sönnu samverkamenn undir okinu sneru oft við neyðarástandi með eigin fórnargjöfum, sem voru dýrkeyptar þótt smáar væru! Guð notaði þau sem verkfæri til að bæta úr brýnum skorti með gjöfum þeirra, því að í hinni djúpu fátækt þeirra birtist ríkuleg gnægð örlætis þeirra. Peningarnir sem þau gáfu voru stundum eins og smápeningarnir tveir sem ekkjan gaf – allt lífsviðurværi þeirra. Og ekki aðeins síðasta pensið, heldur voru skrautmunir, skartgripir, erfðagripir og lengi geymdir, kærir dýrgripir lagðir fram á altari Guðs sem fús fórn, líkt og alabastursbuðkurinn með smyrslunum sem brotinn var við fætur Jesú. Þau gáfu allt sem þau gátu án verið, og oft það sem þau gátu illa án verið, til þess að fæða væri í húsi Guðs og smábörnin Hans skorti hvorki brauð né aðrar nauðsynjar. Í upphöfnum skilningi var þetta verk ekki aðeins verk Müllers, heldur einnig þeirra sem tóku þátt með honum í bænum og tárum, í áhyggjum og striti, í sjálfsafneitun og fórnfýsi, sem Guð kaus að nota til að hrinda áformum Sínum í framkvæmd fyrir þessi heimilislausu börn! Með því að gefa með þessum hætti fundu allir þessir aðstoðarmenn einnig nýjan kraft, fullvissu og blessun í bæninni, því að eins og einn þeirra sagði fannst honum varla „heiðarlegt að biðja nema hann gæfi það sem hann ætti.“*

* Narrative, 1: 246.

Með því að fá þannig hlutdeild í trúnaði Müllers fengu aðstoðarmennirnir enn virkari samkennd með honum og verkinu, og drukku í auknum mæli í sig sama anda. Nokkur dæmi um þetta hafa ratað inn í dagbók hans.

Herramaður nokkur og nokkrar frúr, sem heimsóttu munaðarleysingjaheimilin, sáu hinn mikla fjölda smábarna sem annast þurfti. Ein frúin sagði við forstöðukonu drengjaheimilisins: „Auðvitað getið þið ekki rekið þessar stofnanir án þess að eiga góðan varasjóð,“ og herramaðurinn bætti við: „Eigið þið góðan sjóð?“ Hið rólega svar var: „Sjóðir okkar eru geymdir í banka sem getur ekki orðið gjaldþrota.“ Svarið kallaði fram tár í augu frúarinnar og fimm punda gjöf úr vasa herramannsins – en sú gjöf kom á hárréttum tíma, því að þá var ekki eitt einasta pens til í handraðanum.

Samverkamenn sem þessir, er báðu ekki um neitt handa sjálfum sér heldur litu glaðir til Drottins eftir eigin lífsviðurværi og létu fúslega af hendi eigin peninga eða eigur á neyðarstundu, fylltu hjarta Müllers lofgjörð til Guðs. Þeir studdu hendur hans, líkt og Aron og Húr héldu uppi höndum Móse, allt þar til sól lífs hans gekk til viðar. Öll þau ár sem hann veitti verkinu forstöðu voru þeir helsta mennska stoðin undir trú hans og hugrekki. Þeir komu saman með honum til daglegrar bænar og varðveittu dyggilega sín á milli leyndarmál verks Drottins í hinum miklu trúarprófraunum. Og þegar sigurstundin rann upp töldu þeir það bæði skyldu sína og forréttindi að segja opinberlega frá frelsun sinni í ársskýrslunni og hrósa sér af Guði, til þess að allir menn mættu þekkja kærleika Hans og trúfesti og gefa Honum dýrðina.

Í tengslum við stjórn verksins vöknuðu öðru hverju ýmsar spurningar sem hafa víðtækari þýðingu fyrir öll svið kristilegrar þjónustu, því að lausn þeirra snertir það sem kalla mætti siðfræði og fjármálastjórn í verki Drottins. Við skulum líta stuttlega á nokkrar þeirra.

Þar sem Drottinn sá fyrir þeim frá degi til dags virtist ljóst að þau ættu að lifa frá degi til dags. Engir reikningar (ógreiddar skuldir) máttu safnast upp, ekki einu sinni þeir sem eðlilega myndu hlaðast upp vegna venjulegra vikulegra kaupa á brauði, mjólk og þess háttar. Frá miðjum september 1838 var því ákveðið að hver einasta vara sem keypt væri skyldi staðgreidd.

Enn fremur féll húsaleiga í gjalddaga í föstum upphæðum á tilteknum tímum. Sú þörf var því ekki ófyrirséð og frá einu sjónarmiði séð féll leigan til daglega eða vikulega, þótt hún væri innheimt með lengra millibili. Þar sem sú grundvallarregla hafði verið sett að ekki mætti stofna til skulda, var talið að í því fælist að leggja bæri til hliðar fyrir leigunni daglega, eða að minnsta kosti vikulega, jafnvel þótt gjalddaginn væri ekki runninn upp. Þessi regla var tekin upp frá þeirri stundu með þeim skilningi að peningar sem þannig voru lagðir til hliðar væru helgaðir þessu markmiði og að ekki mætti ganga á þá, ekki einu sinni tímabundið, í neinum öðrum tilgangi.

Þrátt fyrir slíka samviskusemi og samkvæmni hélt prófraun trúar og þolinmæði áfram. Peningar bárust aðeins í smáum upphæðum og dugðu rétt svo, með ströngustu ráðdeild, fyrir þörfum hvers dags. Útlitið var oft ákaflega dökkt og horfurnar mjög ógnvænlegar, en þó brást það aldrei að sérhverri raunverulegri þörf væri mætt. Þannig blandaðist lofgjörðin sífellt bæninni, og reykelsi þakkargjörðarinnar gaf loga bænabeiðninnar sætan ilm. Ekki var hægt að efast um inngrip máttar Guðs og kærleika, og raunar höfðu þau enn dýpri áhrif sem óvefengjanlegar staðreyndir vegna þess hve oft hjálpin barst á ýtrustu neyðarstundu og í nákvæmlega því formi eða þeirri upphæð sem þörf var á. Áður en forðinn var alveg þrotinn bárust nýjar birgðir eða peningar til að kaupa fyrir, þannig að allir þessir mörgu munnar fengu alltaf að borða og allir þessir mörgu líkamar voru alltaf klæddir.

Það var ógerlegt að lifa eftir þeim grundvallarreglum sem settar höfðu verið án trúar sem haldið var í stöðugri og lifandi þjálfun. Til dæmis virtist Guð á síðustu mánuðum ársins 1838 vísvitandi leggja fyrir þau harða prófraun til að reyna hvort þau treystu Honum einum eða ekki. Munaðarleysingjastarfið var í sífelldum þrengingum; stundum var ekki eitt einasta hálfpens í höndum forstöðukvennanna í húsunum þremur. En það var ekki aðeins svo að engin vitneskja um slíkar staðreyndir mætti nokkurn tíma spyrjast út eða nokkur vísbending um hina sárustu neyð berast til utanaðkomandi, heldur var jafnvel þeim sem spurðust fyrir í þeim tilgangi að veita aðstoð ekki sagt frá stöðunni.

Kvöld eitt dirfðist bróðir nokkur að spyrja hver staðan yrði þegar næstu reikningar yrðu gerðir upp, og hvort afgangurinn yrði jafn hagstæður fyrir hin munaðarlausu börn og þegar fyrra uppgjör var gert. Rólegt en órætt svar Müllers var: „Afgangurinn verður eins mikill og Drottinn vill.“ Þetta var engin vísvitandi ókurteisi. Ef hann hefði sagt meira hefði hann verið að snúa sér frá hinum eina Hjálpara til að beina að minnsta kosti óbeinni hjálparbeiðni til manna. Hann varaðist vandlega allar slíkar snörur til þess að missa ekki sjónar á hinu eina mikla markmiði: að sanna öllum mönnum að það sé óhætt að treysta eingöngu á hinn lifandi Guð.

Þótt Müller viðurkenni hve harðar þær þrengingar voru sem Biblíufræðslustofnunin og allt starf hennar lenti oft í, leggur hann sig fram um að fullvissa lesendur sína um að þessar þrengingar hafi aldrei komið honum á óvart, og að hann hafi ekki orðið fyrir vonbrigðum í fjármálum, heldur þvert á móti. Hann hafði átt von á mikilli neyð sem nauðsynlegum þætti í fullum vitnisburði sínum um Guð sem bænheyrir. Hin almáttuga hönd sést aldrei skýrt á meðan leitað er mennskrar hjálpar eða hún er í sjónmáli. Við verðum að snúa okkur algerlega frá öllu öðru ef við eigum að snúa okkur til fulls til hins lifandi Guðs. Frelsunin er aðeins áberandi í sama mæli og hættan er alvarleg, og hún er áhrifamest þegar við stöndum frammi fyrir algerri örvæntingu án Guðs. Þess vegna var aðeins hægt að ná nákvæmlega því markmiði, sem allt verkið var fyrst og fremst hafið fyrir, í gegnum slíkar neyðaraðstæður og slíka reynslu af inngripi Guðs í ýtrustu neyð.

Sumir, sem hafa lítið þekkt til hinnar innri sögu munaðarleysingjastarfsins, hafa mjög eðlilega skýrt hinar reglulegu birgðasendingar með því að gera ráð fyrir að opinberar frásagnir af því í ræðu, og þó einkum í riti í hinum prentuðu ársskýrslum, hafi í raun verið beiðnir um fjárstyrk. Vantrúin vill skýra öll verk Guðs, hversu undursamleg sem þau eru, með „náttúrulögmálum“, og hið holdlega hugarfar, sem neitar að sjá nokkurn yfirnáttúrulegan kraft að verki í nokkurri birtingarmynd á mætti Guðs, heldur þannig fast við að skýra burt öll „kraftaverk bænarinnar“.

Vafalaust hafa mannúðleg og samúðarfull hjörtu orðið djúpt snortin af því á hve undraverðan hátt Guð hefur dag frá degi séð fyrir öllum þessum munaðarlausu börnum, sem og öðrum greinum í því starfi sem Biblíufræðslustofnunin annast. Eins hafa trúaðar sálir dregist inn í kærleiksríka og innilega samkennd með starfi sem unnið er með þessum hætti og fengið köllun til að gerast stuðningsmenn þess. Það er vel þekkt staðreynd að Guð hefur notað þessar ársskýrslur til að ná einmitt slíkum árangri. Engu að síður stendur sú staðreynd óhögguð að þessar skýrslur voru aldrei hugsaðar eða gefnar út sem beiðnir um aðstoð, og aldrei var stólað á þær til að tryggja hjálp á réttum tíma. Það er líka óneitanlegt að hversu oft sem þær voru gefnar út, hversu víða sem þeim var dreift eða hversu mikil sem áhrif þeirra voru, þá verður með einhverjum öðrum hætti að skýra hve reglulega og ríkulega öllum þörfum var mætt.

Aðeins fáeinum dögum eftir að opinberir fundir voru haldnir eða prentaðar skýrslur gefnar út, fór fjárhagurinn oft niður í algjöra lægð. Müller og aðstoðarmenn hans voru á einstakan hátt varðveittir frá því að reiða sig óeðlilega á nokkrar slíkar óbeinar beiðnir, og þeir báðu Guð oft og ákveðið um að þeir yrðu aldrei látnir vænta fjárstreymis eftir slíkum leiðum. Af mörgum ástæðum var greint frá handleiðslu Drottins meðal þeirra, en megintilgangur þess að gera hana opinbera var alltaf sá að bera trúfesti Guðs vitni. Þessu mikla markmiði hélt Müller alltaf í fyrirrúmi, í þeirri von og bæn að með slíkum frásögnum og opinberunum á trúfesti Guðs við fyrirheit Sín, og á því hvernig Hann mætti hverri nýrri þörf, gæti þjónn Hans vakið, lífgað og örvað trú á Hann sem hinn lifandi Guð. Það þarf ekki annað en að lesa þessar skýrslur til að sjá hve áberandi það er að þar er enga beiðni um mennska aðstoð að finna, né heldur neina tilraun til að vekja meðaumkun, samúð og vorkunnsemi við munaðarlaus börn. Kjarninn í hverri skýrslu er sá að hvetja lesandann til að hætta öllu á Guð, finna og sjá að Drottinn er góður, og reyna það sjálfur hve sælir allir þeir eru sem treysta á Hann. Aðeins í ljósi þessa æðsta tilgangs er hægt að lesa þessar heimildir um líf í trú af skynsemi og skilningi.

Líkamlegur veikleiki neyddi Müller enn á ný, haustið 1839, til að taka sér hvíld um tíma frá virku starfi, og fór hann þá til Trowbridge og Exeter, Teignmouth og Plymouth. Guð átti handa honum dýrmætan lærdóm sem Hann gat best kennt í skóla þrenginganna.

Á meðan Müller dvaldi í Plymouth fann hann á ný hvöt hjá sér til að fara snemma á fætur til bænahalds og samfélags við Guð. Í Halle hafði hann verið árrisull, knúinn áfram af kappi til að skara fram úr í námi. Síðar, þegar veikleiki í höfði og veikar taugar virtust kalla á meiri svefn, mat hann það svo að jafnvel þótt hann færi seint á fætur yrði dagurinn nógu langur til að tæma þann litla þrótt sem hann átti. Því lá hann oft í rúminu til klukkan sex eða jafnvel sjö, í stað þess að fara á fætur klukkan fjögur, og lagði sig í stundarfjórðung eftir hádegisverðinn. Nú rann það hins vegar smám saman upp fyrir honum að hann var að tapa andlegum þrótti og að heilsu sálar hans hrakaði við þessa nýju lífshætti. Starfið hvíldi nú svo þungt á honum að það kom í veg fyrir eðlilegan lestur Orðsins og rændi hann næði til leynilegrar bænar.

„Tilviljunarkennd ummæli“ – en engin tilviljun er til í lífi trúaðs manns! – sem bróðirinn, sem hann gisti hjá í Plymouth, lét falla höfðu djúp áhrif á hann. Hann vísaði til fórnanna í Þriðju Mósebók og sagði að rétt eins og úrgangur dýranna hefði aldrei verið færður að fórn á altarinu, heldur aðeins bestu bitarnir og mörinn, þannig ætti Drottinn sérstaklega að fá hið besta af tíma okkar og kröftum, bestu stundir dagsins, í tilbeiðslu og samfélagi. George Müller íhugaði þetta mikið og ákvað, jafnvel þótt það kynni að bitna á líkamlegri heilsu hans, að hann skyldi ekki lengur eyða bestu stundum sínum í rúminu. Upp frá þessu leyfði hann sér aðeins sjö klukkustunda svefn og hætti að leggja sig eftir hádegisverðinn. Með því að taka aftur upp þann vana að fara snemma á fætur tryggði hann sér langar og ótruflaðar samfundastundir með Guði í bæn og íhugun Ritninganna fyrir morgunverð og þær ýmsu óhjákvæmilegu truflanir sem fylgdu í kjölfarið. Hann fann að honum leið ekki verr líkamlega heldur betur, og sannfærðist um að ef hann hefði legið lengur í rúminu eins og áður hefði það haldið taugum hans veikum. Og hvað hið andlega líf varðaði, þá fékk hann slíkan nýjan lífskraft og þrótt af því að bíða þannig frammi fyrir Guði á meðan aðrir sváfu, að þetta varð fastur vani hans upp frá því.

Í nóvember 1839, þegar þarfirnar voru aftur miklar og birgðirnar mjög litlar, var hann varðveittur í friði. „Ég horfði ekki,“ segir hann, „á það litla sem var í handraðanum, heldur á gnægð Guðs.“

Það var regla hans að tæma sig af öllu sem hann átti til þess að geta af enn meiri djörfung beðið um hjálp að ofan. Allir óþarfir hlutir voru seldir ef kaupandi fannst. En það sem kom að gagni í verki Drottins taldi hann ekki óþarft, og áleit ekki heldur rétt að selja það, þar eð Faðirinn vissi af þörfinni. Einn af samverkamönnum hans hafði lagt fram dýrmætt úr sitt sem tryggingu fyrir endurgreiðslu á peningum sem höfðu verið lagðir til hliðar fyrir húsaleigu en gengið hafði verið á um stundarsakir. En jafnvel þetta ráð þótti ekki vera í samræmi við Ritninguna, þar sem telja mátti úrið til hluta sem voru nauðsynlegir og nytsamlegir í þjónustu Drottins, og ef fallið væri algerlega frá slíkum bráðabirgðalausnum yrði enn augljósara að hjálpin kæmi frá Drottni. Þannig var einu af öðru öllum þeim úrræðum ýtt til hliðar sem kynnu að stefna í hættu fullu trausti á hinn eina og sanna Hjálpara og því að menn reiddu sig á Hann einan.

Þegar fátæktin og skorturinn á fjármunum virtist sárastur, huggaði Müller sig samt við þá daglegu sönnun að Guð hefði ekki gleymt þeim og myndi dag frá degi veita þeim „deildan verð“. Oft sagði hann við sjálfan sig: Ef það er jafnvel málsháttur í heiminum að „neyð mannsins er tækifæri Guðs“, hve miklu fremur mega þá elskuð börn Guðs í sinni miklu neyð líta til Hans og treysta því að Hann geri ýtrustu neyð þeirra að réttu augnabliki til að birta kærleika Sinn og mátt!

Í febrúar 1840 fór það saman að heilsu Müllers hrakaði á ný og hann átti erindi til Þýskalands, svo að hann hélt í fimm vikur til meginlandsins. Í Heimersleben kom hann að föður sínum máttförnum af alvarlegum hósta. Herbergin tvö, þar sem hann varði nú mestum tíma í bæn, lestur Orðsins og í það að játa Drottin, voru þau sömu og hann hafði næstum tuttugu árum áður dvalið mest í sem ósáttur syndari gagnvart Guði og mönnum. Síðar, í Wolfenbüttel, sá hann gistihúsið þaðan sem hann hafði strokið frá skuldum árið 1821. Þegar hann kvaddi föður sinn enn á ný nísti sár kvöl hjarta hans, því hann óttaðist að þetta væri hinsta kveðjan. Faðir hans sýndi honum nú óvenjulega blíðu og væntumþykju, og Müller þráði æ heitar að vita hann óhultan í Drottni Jesú, svo að hann reiddi sig ekki lengur á ytri og formlega guðrækni eða léti bænalestur og biblíulestur koma í stað innri líkingar við Krist. Þetta reyndist síðasti fundur þeirra, því að faðirinn lést 30. mars sama ár.

Megintilgangur þessarar ferðar til Þýskalands var að senda fleiri kristniboða til Austurlanda. Í Sandersleben hitti Müller vin sinn, herra Stahlschmidt, og fann þar lítinn hóp lærisveina sem komu saman á laun til að forðast lögregluna. Þeir sem alltaf hafa andað að sér lofti trúfrelsis vita lítið um slíkt umburðarleysi sem kæfði allt frelsi til guðsdýrkunar í þessu landi sem var kristið að nafninu til. Ellefu árum áður, þegar þjónn herra Stahlschmidts kom á þennan stað, hafði hann varla fundið einn einasta sannan lærisvein annan en húsbónda sinn. Á fyrstu samkomunum voru bókstaflega aðeins tveir eða þrír, og þegar hópurinn hafði stækkað örlítið var herra Kroll kallaður fyrir yfirvöldin og honum bannað, líkt og postulunum á fyrstu dögum kirkjunnar, að tala í nafni Hans. En líkt og þessir sömu frumlærisveinar trúði hinn trúaði hópur því að framar bæri að hlýða Guði en mönnum. Þeir héldu því áfram að koma saman þrátt fyrir lögregluáhlaup sem ollu miklu uppnámi og þungar sektir frá stjórnvöldum. Samkomur þeirra voru þó svo leynilegar að þær voru hvorki haldnar á föstum stað né á reglulegum tíma.

George Müller fann þessa ofsóttu trúuðu þar sem þeir komu saman í herbergi fátæks vefara, og var þar aðeins einn stóll. Þeir tuttugu og fimm eða þrjátíu sem viðstaddir voru fundu sér stað til að sitja eða standa eftir föngum, í og í kringum vefstólinn sem sjálfur tók hálft rýmið.

Í Halberstadt fann Müller sjö stórar mótmælendakirkjur án þess að þar væri einn einasti prestur sem sýndi merki um satt afturhvarf, og hinum fáu sönnu lærisveinum þar var sömuleiðis bannað að koma saman.

Fáeinum dögum eftir að hann sneri aftur til Bristol eftir þær fáu vikur sem hann dvaldi í Þýskalandi, á tíma þegar mikil fjárhagsþröng var í starfinu, barst honum svohljóðandi bréf frá bróður sem oft hafði gefið peninga áður:

„Er einhver brýn þörf hjá þér um þessar mundir fyrir stofnunina sem þú annast? Ég veit að þú biður engan nema Hann sem þú vinnur fyrir, en að svara þegar spurt er virðist vera annað mál og réttmætt. Ég hef ástæðu fyrir því að óska eftir að vita hvernig fjárhag þínum er háttað núna gagnvart þeim markmiðum sem þú starfar að, nefnilega þá að ef þú skyldir ekki vera í þörf, þá gætu aðrar greinar í verki Drottins eða annað fólk Drottins verið í þörf. Vinsamlegast láttu mig því vita, og þá um hvaða upphæð er að ræða, þ.e. hvaða upphæðar þú þarfnast um þessar mundir eða hve miklu þú getur varið til góðra nota.“

Fyrir flesta menn, jafnvel þá sem vinna verk í trú og bæn, hefði slíkt bréf að minnsta kosti verið freisting. En Müller hvikaði hvergi. Að skýra frá nákvæmum þörfum verksins, jafnvel þeim sem spurðist fyrir um þær, myndi að hans mati fela í sér tvær alvarlegar hættur:

1. Það myndi beina augum hans sjálfs frá Guði til manna;

2. Það myndi beina hugum hinna heilögu frá því að reiða sig eingöngu á Hann.

Þessi Guðs maður hafði lagt allt undir í einni mikilli tilraun – hann hafði einsett sér að sanna að sú bæn sem leitar til Guðs eins muni færa hjálp í hverri neyð, jafnvel þegar neyðin er ókunn fólki Hans sem Hann notar sem farveg lausnar og hjálpar.

Á þessari stundu voru alls ekki eftir í handraðanum nema tuttugu og sjö pens og hálfpens til að mæta þörfum hundruða munaðarlausra barna. Engu að síður var bréfinu svarað svo:

„Þótt ég þakki þér fyrir kærleika þinn, og þótt ég sé sammála þér um að almennt sé munur á því að biðja um peninga og að svara þegar spurt er, þá finnst mér ég engu að síður ekki hafa frelsi til þess í okkar tilviki að ræða um fjárhagsstöðu okkar, þar sem megintilgangur verksins í mínum höndum er að leiða þá sem eru veikir í trúnni til að sjá að það er raunveruleiki fólginn í því að eiga við Guð einan.“

Í fullu samræmi við afstöðu hans var svarið þó varla komið í póstinn þegar bænabeiðnin steig upp til hins lifandi Guðs: „Drottinn, Þú veist að Þín vegna sagði ég þessum bróður ekki frá neyð okkar. Sýndu nú á ný, Drottinn, að það er raunveruleiki fólginn í því að tala við Þig einan um neyð okkar, og talaðu því til þessa bróður svo að hann hjálpi okkur.“ Sem svar við þessu vakti Guð þennan bróður, sem hafði spurst fyrir, til að senda hundrað pund, og bárust þau þegar ekki var eitt einasta pens eftir í handraðanum.

Traust trúarinnar, sem lengi hafði verið reynt, hlaut æ ríkulegri laun og styrktist af reynslunni. Í júlí 1845 gaf Müller þennan vitnisburð þegar hann leit til baka yfir einmitt þessi reynsluár:

„Þótt sjóðir okkar hafi í um það bil sjö ár verið svo þurrausnir að það hafi verið tiltölulega sjaldgæft að til hafi verið fjármunir í handraðanum til að sjá um munaðarlaus börn í þrjá daga í senn, hef ég samt aðeins einu sinni orðið fyrir baráttu í anda mínum. Það var 18. september 1838, þegar svo virtist í fyrsta sinn sem Drottinn gæfi ekki gaum að bæn okkar. En þegar Hann sendi hjálp í það skiptið, og ég sá að við vorum aðeins leidd svo langt niður til að reyna trú okkar en ekki vegna þess að Hann hefði yfirgefið verkið, styrktist sál mín og efldist svo mjög að síðan þá hef ég ekki aðeins verið varðveittur frá því að vantreysta Drottni, heldur hef ég ekki einu sinni verið niðurdreginn í hinni dýpstu fátækt.“